เศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริของในหลวงเป็นแนวคิดที่มีมายาวนาน ปรากฏเด่นชัดขึ้นเมื่อเกิดวิกฤตเศรษฐกิจปี 2540  นักธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ ธนาคาร บริษัทเงินทุนหลักทรัพย์ได้รับผลกระทบจากการที่มีหนี้สินจำนวนมาก มาตรการแทรกแซงค่าเงินบาท ตัวจุดชนวนที่ทำให้นักลงทุนต่างประทศถอนเงินทุนและเรียกเงินทุนระยะสั้นกลับมา จากการโจมตีค่าเงินบาทและปัญหาหนี้จากวิเทศธนกิจเริ่มครบกำหนด ปัญหาการส่งออกที่ขยายตัว 0% ทำให้นักลงทุนขนเงินกลับประเทศ บริษัทเงินหลักทรัพย์และธนาคารขาดสภาพคล่องอย่างรุนแรง จนธนาคารแห่งประเทศไทยสั่งปิด 56 สถาบันการเงิน ทำให้ผู้คนที่มีเงินเดือนสูงๆตกงานแต่นับว่ายังดีที่ประเทศไทยยังคงเป็นประเทศเกษตรกรรมที่มีการวางรากฐานมานานและมีฐานที่แข็งแกร่ง ยังมิได้เปลี่ยนเป็นอุตสาหกรรมเต็มตัว ในหลวงได้ทรงงานด้านนี้มามาก ทำให้มีโครงการหลวงที่เกี่ยวกับการพัฒนาอาชีพต่างๆ ประกอบกับลักษณะของสังคมไทยที่ยังผูกพันกัน ทำให้คนบางส่วนกลับไปยังบ้านเกิดของตัวเองมีงานทำบ้างแม้ว่าจะไม่สบายเหมือนก่อน 

    ในหลวงทรงพระราชดำรัสมีข้อความว่า “การเป็นเสือนั้นไม่สำคัญ สำคัญว่าเรามีพอมีพอกิน แบบพอมีพอกินนั้นหมายความว่าอุ้มชูตัวเองได้ ให้มีพอเพียงกับตัวเอง”เป็นการจุดประกายของเศรษฐกิจพอเพียงที่รัฐและเอกชนพยายามนำไปใช้ ฝ่ายรัฐไม่ค่อยประสบความสำเร็จ เอกชนบางที่ใช้อย่างจริงจังก็ฟื้นฟูมาได้ ในตอนนี้ผมมีความรู้สึกว่าพี่น้องของเราได้ลืมคำสอนของในหลวง เน้นแต่การลงทุนจากต่างประเทศ เน้นการแข่งขันมากเกินไปปราศจากการคิดทบทวน เน้นตลาดหลักทรัพย์ เน้นตัวเลขทางเศรษฐกิจมากเกินไป

ในความเห็นของผม  เวียดนามกำลังเจริญเติบโตเศรษฐกิจ มีการลงทุนจากต่างประเทศ กำลังแข่งขันกับไทยแต่ไม่ใช่จะเป็นเรื่องน่ากังวลเพราะหากเปรียบเทียบกันแล้วไทยก็มีช่วงเวลาเดียวกันกับเวียดนาม คือในปี 2530-2539 ที่มีความเจริญทางเศรษฐกิจและเวียดนามยังไม่ค่อยประสบปัญหาในด้านต่างๆเท่าเรามากนัก ที่เวียดนามเหนือกว่าเราคือ คนของเวียดนามมีความมุ่งมั่นและเก่งกว่าคนไทยมาก

  สำหรับประเทศไทยการพัฒนาในด้านต่างๆนั้นควรเน้นการพัฒนาและทบทวน ศึกษาให้ชัดเจนและทำเพื่อประโยชน์ในอนาคต อย่าเน้นการพัฒนาอย่างรวดเร็วเพราะฐานยังไม่แน่น ไม่เช่นนั้นจะเป็นอย่างวิกฤตเศรษฐกิจปี 2540

แนวทางการดำรงชีวิตตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ฉบับเข้าใจง่าย

1. มักน้อย บริโภคหรือใช้สอยพอดี เช่น การกินอาหาร ในรายการจุดเปลี่ยนได้มีการออกรายการในตอนที่เกี่ยวกับการกินว่า “พฤติกรรมกินทิ้งกินขว้าง”  กินอาหารก็ขอให้กินพอดีอย่าเหลืออาหารแน่นอนว่ามีเงินจ่ายแต่คนในชนบทยังขาดอาหาร แสดงให้เห็นถึงปัญหาการบริโภคและความไม่เท่าเทียมในการใช้ชีวิต คนในเมืองมีการกินจนล้น กินเกินพอดีแต่คนในชนบทกลับขาดแคลน การกินจนเกินพอดียังเป็นการทำให้เกิดโรคภัย เช่น โรคอ้วน เบาหวาน มีภาวะโภชนาการเกิน อาหารที่เหลือในการกินในร้านอาหารบางแห่งยังคงสามารถนำไปกินได้ แต่บางคนถือว่ามีเงินจึงกินเหลือ เป็นการบริโภคที่สูญเปล่ายิ่งเพราะไม่มีประสิทธิภาพ บริโภคทรัพยากรอย่างสิ้นเปลือง ทำให้คนที่ขาด ยิ่งขาดเข้าไปอีก การกระทำอะไรก็ตามต้องเน้นเหตุผลและพอดี

2.สาระ ตัวประโยชน์ของสิ่งของหรือการกระทำ เช่น นาฬิกามีสาระคือใช้ดูเวลา นาฬิกามีราคาร้อยกว่าบาทจนถึงหลายร้อย หลายพัน หลายล้าน ก็ใช้เพื่อดูเวลาเท่านั้น ดังนั้นจึงไม่จำเป็นที่จะต้องใช้นาฬิการาคาแพง ยกเว้นถ้าเป็นรสนิยมแต่ก็ควรลด ละ ทั้งนี้ก็ขึ้นกับวิจารญาณเป็นหลักและสภาพความเป็นอยู่ของเราเอง

3. สันโดษ พอใจสิ่งที่ตัวมี ตนเป็น

4. อยู่เพื่อ/ทำประโยชน์กับคนส่วนใหญ่/แก่ผู้อื่น อย่าไปเป็นหรือทำตัวเป็นพาราไซท์ (parasite ปรสิต) อยู่เพื่อเอื้อประโยชน์แก่ผู้อื่น อย่าไปเอาประโยชน์ ให้ประโยชน์แก่ผู้อื่น ให้สิ่งดีๆแก่ผู้อื่น เป็นการดำเนินตามรอยพระยุคลบาท

หลักการ 4 ข้อนี้เป็นหลักการดำเนินชีวิต เป็นหลักเศรษฐกิจพอเพียงในบ้านได้เป็นอย่างดี เป็นฉบับเข้าใจง่าย ทำให้ตัวเรามีความสุข