หลายคนอาจเคยได้ยินโรคชนิดหนึ่งที่มีชื่อเรียกว่า “ธาลัสซีเมีย” แต่บ้างก็ยังอดสงสัยไม่ได้ว่าใช่ลักษณะอาการใกล้เคียงเหมือนกับลูคีเมียหรือไม่ ใช่โรคเลือดหรือเปล่า คอลัมน์ “รู้ไว้...อนามัยดี๊ดี” มีเรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับโรคนี้มานำเสนอ

            โรคธาลัสซีเมีย หรืออาจเรียกเต็มๆว่า “โรคเลือดจางธาลัสซีเมีย” คือโรคซีดชนิดหนึ่งที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม จากพ่อและแม่ที่เป็นพาหะไปสู่ลูก ซึ่งโรคนี้เป็นผลจากการสร้างสารฮีโมโกลบินหรือสารสีแดงในเม็ดเลือดแดงลดน้อยลง ทำให้มีอาการซีด เลือดจาง ใบหน้ามีลักษณะเฉพาะ คือ หน้าผากตั้งชัน โหนกแก้มสูง ดั้งแบน ฟันยื่น อกเล็ก แขนขาลีบ ท้องโตเพราะตับและม้ามโต ผิวหนังคล้ำเพราะการสะสมของธาตุเหล็ก การเจริญเติบโตและพัฒนาการล่าช้ากว่าเด็กปกติ แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับชนิดความรุนแรงด้วย  

            “โรคธาลัสซีเมีย” เป็นความบกพร่องทางพันธุ์กรรม ในประเทศไทยพบว่ามีประชากรร้อยละ 30-40 เป็นพาหะของโรคหรือประมาณ 18-24 ล้านคน ขณะที่ร้อยละ 1 หรือ 6 แสนคน ป่วยเป็นโรคธาลัสซีเมีย...

            สำหรับสายทางที่เป็นพาหะ “ธาลัสซีเมีย” จะพบมากทางเหนือและทางภาคอีสานค่อนข้างมากกว่าทางภาคอื่นๆ แต่ปัจจุบันได้มีแนวโน้มการเพิ่มและกระจัดกระจายไปยังพื้นที่อื่นๆมากขึ้นจากการเคลื่อนย้ายประชากร และหากมีการจับคู่กันระหว่างพาหะ โอกาสที่จะมีลูกป่วยเป็นธาลัสซีเมีย 25% เป็นพาหะ 50% และปกติ 25% เรื่องที่น่ากังวลใจก็คือกลุ่มคนที่เป็นโรคจะมีหลายระดับความรุนแรง แบ่งเป็น แบบไม่รุนแรง รุนแรงปานกลาง ถึงรุนแรงมาก ซึ่งอาจเสียชีวิตหลังคลอดหรือเสียชีวิตตั้งแต่อยู่ในครรภ์ ทั้งนี้จากการคาดการณ์ว่าประเทศไทยจะมีพาหะคลอดออกมาใน 1 ปี ประมาณ 12,000 ราย เป็นชนิดรุนแรง ประมาณ 4,000 ราย

            นับเป็นปัญหาสาธารณสุขที่จะต้องมีการป้องกัน และยังมีผลต่อเรื่องเศรษฐกิจด้วย ซึ่งหากเด็กที่ป่วยคลอดออกมาแล้ว จะมีค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลประมาณ 10,000-12,000 บาทต่อเดือนตลอดอายุขัยต่อผู้ป่วย 1 คน ซึ่งช่วงชีวิตของผู้ป่วยจะอยู่ได้ 20-30 ปี แต่เป็นช่วงชีวิตที่ทรมานที่ขาดโรงพยาบาลไม่ได้เลย

            กรมอนามัย ได้มีการดำเนินการป้องกันเพื่อควบคุมไม่ให้เป็นปัญหาลุกลาม ที่สำคัญที่สุดคือให้ผู้คนที่เป็นพาหะได้รับรู้และเข้าใจ หากคู่สมรสต้องการมีลูกที่แข็งแรง ไม่เป็นธาลัสซีเมีย ควรยึดหลัก 3 ข้อ คือ 1.เลือกคู่ สำหรับผู้ที่ตรวจเลือดแล้วทราบว่าตนเองเป็นพาหะหรือเป็นโรค ทั้งชายและหญิงควรหลีกเลี่ยงการแต่งงานกับคู่ที่เป็นพาหะชนิดเดียวกัน 2.เลือกครรภ์ คู่สมรสที่ตรวจเลือดแล้วและทราบว่าเป็นพาหะชนิดเดียวกันที่มีโอกาสมีลูกเป็นโรคชนิดรุนแรง คู่สมรสควรเข้ารับการปรึกษาจากบุคลากรทางการแพทย์เพื่อตัดสินใจว่าจะตั้งครรภ์หรือไม่ และ 3.เลือกคลอด คู่สมรสที่ทราบว่าเป็นพาหะของโรคชนิดเดียวกัน แต่ตัดสินใจว่าต้องการตั้งครรภ์ ต้องรีบไปฝากครรภ์ทันทีและแจ้งความประสงค์ต้องการตรวจวินิจฉัยบุตรในครรภ์ว่าปกติหรือไม่ หากทารกปกติก็ต้องครรภ์ต่อไป หากทารกเป็นธาลัสซีเมียแพทย์จะให้คำแนะนำเพื่อให้พ่อแม่ตัดสินใจที่จะยุติการตั้งครรภ์

            การตรวจคัดกรอง เป็นเรื่องสำคัญของคู่สมรส เพื่อจะได้ทราบและเตรียมตัวตั้งแต่เนิ่นๆ ถ้าคิดจะมีบุตร ที่ดีที่สุดคือการฝากท้องตั้งแต่แรกๆ ถ้ายิ่งก่อน 12 สัปดาห์ หรือ 2-3 สัปดาห์ ได้ยิ่งดี แต่ส่วนใหญ่คนเรามักจะรอให้เด็กดิ้นแล้วเพิ่งมาตรวจคัดกรอง บางทีก็ช้าเกินไปที่จะแก้ไข นอกจากนี้การตรวจคัดกรองนั้นไม่เพียงตรวจได้เพียงโรคธาลัสซีเมีย แต่ยังปัญหาของโรคอื่นๆอย่าง โรคขาดสารไอโอดีน โรคเอดส์ โรคในกลุ่มอาการดาวน์ซินโดรม ได้ด้วย

            ซึ่งจะเป็นแนวทางการแก้ไขปัญหาตั้งแต่ต้นน้ำ ก่อนที่ยากเกินกว่าจะแก้ไข …!!!...