(นายพลวังเปาถูกจับพร้อมพรรคพวกรวม 10 คน ซึ่งรวมถึงนายแฮร์ริสัน อุลริช แจ็ค นายทหารนอกราชการของสหรัฐ ภายหลังที่สายลับสหรัฐได้ปลอมตัวเป็นนายหน้าค้าอาวุธไปเจรจาขายอาวุธร้ายแรงให้นายพลวังเปา แต่มีเพียง 9 คนเท่านั้นที่ถูกตั้งข้อหาสมคบกันวางแผนก่อการรัฐประหารในลาว)

หลังจากทางการสหรัฐฯ จับกุมนายพลวังเปา อดีตแม่ทัพชนเผ่าม้งซึ่งเคยร่วมมือกับหน่วย CIA ของสหรัฐฯ สู้รบกับกองกำลังคอมมิวนิสต์ลาวสมัยสงครามเวียดนาม ก่อให้เกิดคำถามขึ้นมาว่าทำไมครั้งหนึ่งผู้ที่เคยเป็นมิตรกับสหรัฐฯถึงกลายเป็นศัตรูไปได้

ดร.สุนัย ผาสุก นักวิชาการที่ปรึกษาองค์กรฮิวแมนไรท์ วอชท์ ประจำประเทศไทย และอดีตที่ปรึกษาคณะกรรมาธิการการต่างประเทศ วุฒิสภา วิเคราะห์ว่า เท่าที่ทราบสาเหตุการจับกุมนายพลวังเปา มีอยู่ว่า ทางการสหรัฐไม่อยากให้มีการปฏิบัติการที่จะกระทบกับความมั่นคงภายในประเทศของเขา โดยหน่วยงานความมั่นคงของสหรัฐจับตาความเคลื่อนไหวนี้มานาน อีกทั้งนายพลวังเปาเคยมีส่วนเกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ขบวนการต่อต้านลาว ยึดด่านช่องเม็ก-วังเต่า ที่ชายแดน อ.สิรินธร จ.อุบลราชธานี เมื่อหลายปีก่อน

ดร.สุนัย วิเคราะห์อีกว่า ปัจจุบันสหรัฐมีความเข้มงวดอย่างมากกับนโยบายต่อต้านการก่อการร้าย จึงมิอาจมองข้าม หรือเอาหูไปนาเอาตาไปไร่ได้ แม้สหรัฐจะช่วยเหลือด้านเงินทุนแก่ขบวนการนี้ แต่คงไม่ต้องการให้มีการเคลื่อนไหวประเจิดประเจ้อถึงขนาดซ่องสุมอาวุธเพื่อโค่นล้มรัฐบาล (คมชัดลึก, 7 มิถุนายน 2550)

ย้อนไปในช่วงสงครามอินโดจีน สหรัฐฯเชื่อในทฤษฎีโดมิโนที่ประเทศต่างๆ ในแถบอินโดจีนเปลี่ยนการปกครองเป็นระบอบคอมมิวนิสต์ เช่นเดียวกับลาวที่สหรัฐฯเชื่อว่าถ้าไม่ลงมือทำอะไร ลาวก็จะกลายเป็นประเทศคอมมิวนิสต์เช่นกัน

ชนเผ่าม้งเป็นชนกลุ่มน้อยกลุ่มใหญ่ที่สุดในลาว มีกองกำลังมากกว่า 2 แสนคน และเชี่ยวชาญการรบด้วยอาวุธ สหรัฐฯ จึงสนับสนุนทั้งด้านการเงิน อาวุธและคำปรึกษาทางการทหาร และจัดตั้งรัฐบาลหุ่นอย่างลับๆ โดยดึงชนเผ่าม้งภายใต้การนำของนายพลวังเปามาเป็นเครื่องมือโดยให้มีความสัมพันธ์กับกลุ่มเจ้าหรือกลุ่มลาวฝ่ายขวาเพื่อต่อสู้กับกลุ่มลาวฝ่ายซ้ายที่ได้รับการสนับสนุนจากโซเวียต นอกจากนี้องค์การ CIA ยังจ้างอาสาสมัครเสือพรานจากไทยและทหารรับจ้างจากประเทศอื่นๆ ไปช่วยเหลือรัฐบาลลาวฝ่ายขวาเพื่อสู้รบอีกด้วย

(นายพลวังเปาสมัยเป็นผู้นำม้งในการสู้รบกับลาวฝ่ายซ้าย)

แต่ในที่สุดลาวฝ่ายขวาที่ได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐฯ ก็พ่ายแพ้ให้กับ “พรรคประชาชนปฏิวัติลาว” จนระบอบกษัตริย์หรือเจ้ามหาชีวิตต้องล่มสลาย เปลี่ยนระบอบการปกครองมาเป็นสังคมนิยมคอมมิวนิสต์จนถึงปัจจุบัน ว่ากันว่าในครั้งนั้นกองกำลังม้งของนายพลวังเปาต้องสังเวยชีวิตให้กับสงครามปฏิวัติไปมากกว่า 6 หมื่นคน

องค์การ CIA ของสหรัฐฯ จึงอพยพกองทัพชาวเขาเผ่าม้งของนายพลวังเปาจำนวนประมาณ 30,000 คน เข้ามาในประเทศไทย โดยมีสำนักสงฆ์ถ้ำกระบอกเป็นแหล่งพักพิงสำคัญ เพื่อรออพยพไปสู่ประเทศที่ 3 นายพลวังเปาต้องลี้ภัยไปอยู่สหรัฐฯ ตั้งแต่ปี พ.ศ.2518 (1975)

...

แม้ลาวฝ่ายขวาจะพ่ายแพ้ในสงครามปฏิวัติ แต่นั่นก็ไม่ได้หมายความว่าการต่อสู้จะสิ้นสุด เพราะในช่วงปีพ.ศ.2518 – 2527 มีปฏิบัติการของกลุ่มต่อต้านลาวทั้งในและนอกประเทศ ทำสงครามกองโจรซุ่มโจมตี จนรัฐบาลลาวสงสัยว่าจะมีกลุ่มต่อต้านลาวจำนวนหนึ่งหลบซ่อนอยู่ในสำนักสงฆ์ถ้ำกระบอก เพราะนับตั้งแต่เดือน มีนาคม พ.ศ.2543 มีการลอบวางระเบิดและซุ่มโจมตีของขบวนการต่อต้านลาวอยู่บ่อยครั้ง

ในช่วงปีพ.ศ.2518 – 2527 กลุ่มต่อต้านรัฐบาลลาวมีอยู่หลายกลุ่ม บางครั้งอาจจะเปลี่ยนชื่อตั้งเป็นกลุ่มใหม่อยู่เสมอ เช่น กลุ่มชาวเขาเผ่าม้งของนายพลวังเปา กลุ่มของเจ้าเอี้ยงและเจ้าสีสุก ณ จำปาสัก กลุ่มอดีตรัฐมนตรีอินเปง สะยาภัยและพันตรีบัวเลื่อน วันพะซัย กลุ่มของนายพลกองแล กลุ่มม้ง ปักกาเฮอ กลุ่มนายพลทองลิด โจกเบ่งบุน กลุ่มของพ.อ.ลุน สีสนุน ขบวนการกู้ชาติลาวของร้อยเอกกองแล ชาวเขาเผ่าม้ง เย้าและกลุ่มอื่นๆ โดยความสนับสนุนของจีน ปฏิบัติการอยู่ในแถบเมืองคุนหมิงของจีนและพรมแดนไทย – ลาว

ภาคเหนือ มีกลุ่มต่อต้านที่สำคัญคือ กลุ่มขบวนการลาวเสรีกู้ชาติหรือกลุ่มสิงห์ดง เกิดจากการรวมตัวของชาวเขาเผ่าเย้า กลุ่มลาวเทิง (นำโดยพันเอกคำผาย วิไลพัน)ปฏิบัติการอยู่ในแขวงไชยบุรีและแขวงหลวงน้ำทา และกลุ่มต่อต้านของพันตรีบุญเลิศ พรมพิทักษ์ ปฏิบัติการอยู่ในแขวงไชยบุรี

ภาคกลาง (เขตเชียงขวาง หลวงพระบาง เวียงจันทน์) มีกลุ่มต่อต้านของปักกาเฮอ ประกอบไปด้วยชาวเขาเผ่าม้งภายใต้การนำของนายพลวังเปามีกำลังพล 19,000 คน และม้งไม่ติดอาวุธให้การสนับสนุนอีก 200,000 คน ถือว่าเป็นกลุ่มต่อต้านที่ใหญ่ที่สุดในลาว แต่ต่อมาภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองของลาว ทำให้กองพลวังเปาและม้งจำนวนมากต้องอพยพเข้ามาในประเทศไทยและม้งบางส่วนเข้าไปตั้งถิ่นฐานในสหรัฐอเมริกา

ภาคใต้ มีกลุ่มขบวนการ “ลาวเป็นลาว” จัดตั้งเมื่อปลายปีพ.ศ.2518 ต่อมาในปีพ.ศ.2519 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น “ขบวนการกู้ชาติ” และยังมีกลุ่มต่อต้านของนายพลภูมี หน่อสวัน (ปฏิบัติการในสุวรรณเขต) กลุ่มต่อต้านของกองแล (ปฏิบัติการในพื้นที่เมืองพิม เมืองผาลานและเมืองเซบั้งไฟ) กลุ่มของเจ้าสัก ณ จำปาสัก และกลุ่มต่อต้านของนายบุญเลิศ ชัยโกศรี

ความเคลื่อนไหวของกลุ่มต่อต้านรัฐบาลลาวที่ประกอบไปด้วยลาวฝ่ายขวาและฝ่ายที่เป็นกลางมีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอเพื่อให้สอดคล้องกับสถานการณ์ เช่น ม้งประกาศจัดตั้งรัฐบาล “เจ้าฟ้าม้งลาวใหม่” เพื่อหาแนวร่วมระหว่างม้งด้วยกันเอง นอกจากนี้จีนยังสนับสนุนกลุ่มต่อต้านลาวประมาณ 3,000 คนจัดตั้ง “พรรคสังคมนิยมลาว” (Lao Socialist Party : LSP) เพื่อเป็นปากเสียงของประชาชนลาวผู้รักชาติต่อต้านการรุกรานของเวียดนามและรัฐบาลลาวหุ่นของเวียดนาม

นอกจากนี้ในปีพ.ศ.2524 นายพลภูมี หน่อสวัน อดีตผู้นำลาวฝ่ายขวาได้จัดตั้ง “แนวร่วมปลดปล่อยชาติลาว” หาเสียงสนับสนุนจากประเทศยุโรปตะวันตกเพื่อจัดตั้งรัฐบาลลาวพลัดถิ่นปลดปล่อยลาวจากการปกครองของเวียดนาม

ปีพ.ศ.2542 อาจารย์ นักศึกษามหาวิทยาลัยดงดอก ปัญญาชน ข้าราชการและชนชั้นกลาง ได้รวมตัวจัดตั้ง “ขบวนการนักศึกษาลาวเพื่อประชาธิปไตย” (Lao Student Movement for Democracy) เพื่อประท้วงรัฐบาลให้ลาออกและให้มีการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตย แต่ก็ถูกรัฐบาลลาวจับกุมเสียก่อนที่จะมีการเคลื่อนไหว

(ข้อมูลกลุ่มต้อต้านลาวข้างต้นมาจาก พิทักษ์ อินทิยศ,ปัญหาม้งอพยพสำนักสงฆ์ถ้ำกระบอกกับผลกระทบต่อความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทยและสปป.ลาว,วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาภูมิภาคศึกษา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, พ.ศ.2546(หน้า 12 – 59))

ในเมื่อชนเผ่าม้งภายใต้การนำของนายพลวังเปาถูกยุยงจากสหรัฐฯให้ต่อสู้กับรัฐบาลลาว กลุ่มอำนาจเก่าหรือเจ้ามหาชีวิตที่ไม่มีศักยภาพในการต่อต้านรัฐบาลปฏิวัติลาวในปัจจุบันจึงได้รับอานิสสงค์จากการต่อสู้ของนายพลวังเปาไปโดยปริยาย แม้กลุ่มเจ้าฝ่ายขวาที่ถูกปฏิวัติไปจะมีบทบาทเคลื่อนไหวในต่างประเทศอยู่บ้าง แต่ก็ไม่มีศักยภาพที่จะทำอะไรรัฐบาลปฏิวัติของลาวได้ ในเมื่อสหรัฐฯที่เคยเป็นมิตรกลับหลังหันไม่สนับสนุนกลุ่มนายพลวังเปาอีกต่อไป

"ถ้าเป็นในยุคก่อน สหรัฐคงหนุนหลังเต็มที่ นายพลวังเปาจึงเหมือนเป็นคนตกยุค ซึ่งไม่อาจปรับทิศทางเข้ากับโลกสมัยใหม่ได้ เปรียบเสมือนมรดกแห่งสงครามเย็นที่ไม่มีใครต้องการอีกแล้ว แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าการจับกุมนายพลวังเปาจะเป็นจุดสิ้นสุดของขบวนการต่อต้านปเทดลาวอย่างสิ้นเชิง" ดร.สุนัยวิเคราะห์ทิ้งท้าย

.....

อ่านเพิ่มเติม :

1.ลาว : การก่อการร้ายแบบหลังเขา (http://www.manager.co.th/around/ViewNews.aspx?newsid=4668661171793)

2.General Vang Pao: former CIA-backed warlord (http://www.nationmultimedia.com/2007/06/06/politics/politics_30036096.php)

3. โลกที่ไม่มีใครรู้จักของม้งในลาว  (http://www.sarakadee.com/web/modules.php?name=Sections&op=printpage&artid=64)

4.สหรัฐสกัดแผนโค่นล้มรัฐบาลลาว (http://www.oknation.net/blog/inter/2007/06/05/entry-3)

5.ข้อมูลประเทศลาว (http://en.wikipedia.org/wiki/Laos)