....

“เฮ้ย...เดินๆ อยู่อย่างนี้ ถ้าโดนปล้นจะทำไงวะ” เพื่อนร่วมทางพูดประโยคนี้ออกมา ทำให้ผมหมดแรงเดิน อยากกลับไปนอน ไม่ใช่ว่าเกรงในสิ่งที่เขาพูดจะเป็นจริง แต่จำไม่ได้ว่าเขาพูดประโยคทำนองนี้มาเป็นครั้งที่เท่าไหร่แล้ว

ผมหยุดผลิตคำปลอบใจเขา พลางหาคำปลอบใจตัวเอง คงไม่ใช่เรื่องแปลกสำหรับจินตนาการของผู้มาเยือนดินแดนแห่งนี้เป็นครั้งแรกตามแต่ความเชื่อเบื้องหลังที่เป็นส่วนสร้างมา

แม้แต่ผมในครั้งแรกที่มาที่แห่งนี้ก็ตาม...

เส้นทางสายนั้นมืดสนิท เพราะไฟฟ้าเป็นของราคาแพงสำหรับคนที่นี่ คงมีแต่เพียงแสงสว่างที่มาจากปากกระบอกไฟฉาย แสงจากพระจันทร์ในคืนเดือนหงาย แสงจากไฟหน้ารถจักรยายนต์เป็นเครื่องนำทาง...ก็เท่านั้น

เสียงอึกทึกดังมาจากโต๊ะสนุ้กเกอร์ข้างทาง ชายหนุ่ม 2 คนนั้นนั่งเท้าคาง หันหน้าออกมาทางถนน พลางตะโกนทักทายผู้มาเยือน

พวกเราตกใจเล็กน้อย คงไม่คิดว่าจะมีใครมาทักทายอย่างกะทันหัน ตามท้องถนนห่างไกลบ้านถิ่นที่จากมากว่า 900 กิโลเมตร…

พวกเราสะกิดกันเหมือนเจอของแปลกใหม่แล้วต้องเรียกให้ต่างคนต่างเชยชม จากนั้นโบกมือทักทายเพื่อนบ้านที่ส่งมิตรภาพมาให้เมื่อครู่

แสงทองจากเจดีย์แห่งนั้นยังคงส่องมา เผยให้เห็นความงามจากฝีมือของมนุษย์ แม้ว่าเจดีย์แห่งนี้จะจำลองแบบมาจากเจดีย์ชเวดากอง แต่ความศรัทธาที่ผู้คนประจำถิ่นและอาคันตุกะผู้มาเยือนมีให้ คงไม่

ต่างกัน

เส้นทางที่นำไปสู่เจดีย์แห่งนั้นยังคงดูวุ่นวายขวักไขว่...หลายคนเพิ่งเดินกลับมา และหลายคนกำลังเดินไป

“แม้เวลาของประเทศนี้จะดึกดื่นค่ำคืนแล้ว แต่ก็ยังมีคนมาที่นี่ แสดงให้เห็นถึงความศรัทธาในศาสนาที่มั่นคงมาก” เพื่อนร่วมทางบันทึกเสียงพร้อมกับภาพบรรยากาศเคลื่อนไหวโดยรอบไปด้วย

โดยอัตโนมัติ อาการสงบในจิตใจเกิดขึ้น เมื่อเจดีย์ตั้งตระหง่านอยู่ตรงหน้า ผมนั่งนิ่งๆ สังเกตดูผู้คนรอบข้าง มีคนทุกเพศทุกวัย ตั้งแต่เด็กแรกเกิด เด็กเพิ่งหัดเดิน วัยรุ่น คนหนุ่มสาว หญิงชายวัยกลางคน ผู้สูงอายุ

บ้างมาคนเดียว บ้างมากันเป็นคู่ บ้างมากันเป็นกลุ่ม บ้างมากันเป็นครอบครัว…

แม้ว่าประเทศพม่าจะได้รับการขนานนามว่าเป็นประเทศยากจน แต่เราก็ยังคงเห็นการปันส่วนทรัพย์สินของตนสู่ส่วนรวมในรูปของการบริจาค

เด็กชายผู้กำลังหัดเดินคนนั้นอยู่ในอ้อมกอดของผู้ให้กำเนิด เธอกำลังสอนลูกชายของเธอให้รู้จักเหตุผลที่เธอมา ณ ที่แห่งนี้ ...

ผู้เป็นพ่อคุกเข่า พนมมือ เหมือนกำลังอธิษฐานอะไรบางอย่าง...

ผมทนไม่ไหวต้องขออนุญาตเดาใจเขา...

“เกิดเป็นคนพม่า มันลำบาก เรียนจบก็ไม่มีงานให้ทำ เจ็บไข้ได้ป่วยก็ไม่มีสวัสดิการอะไรดูแล ผู้ปกครองประเทศนี้มัน...ไม่เหมือนฝั่งนู้น” ชายชาวพม่าคุยกับเราเป็นภาษาไทยอย่างชัดถ้อยชัดคำ

อา...สำหรับ “คนฝั่งนู้น” บางคนก็อาจไม่คิดเหมือนที่เขาคิด ผมคิดนิ่งๆ อยู่ในใจ

แสงไฟจากถนนฝั่ง อ.แม่สาย จ.เชียงราย ยังคงส่องสว่างไสว หากเคลื่อนสายตามายังอีกฟากฝั่งตามการออกแบบของนักเขียนแผนที่ เราก็จะเห็นถึงความแตกต่าง มองไปทางซ้ายเรื่อยๆ จะเห็นทิวเขาสลับซับซ้อน ดูลึกลับน่ากลัว ที่นั่นคงมีหลายชีวิตที่มีความหวังหลายอย่างแอบซ่อนอยู่

เขาเป็นอดีตนักศึกษาพม่าผู้เคยผ่านเหตุการณ์เรียกร้องประชาธิปไตยเมื่อวันที่ 8 / 8 / 88 เคยลี้ภัยทางการเมืองไปอยู่เมืองไทยหลายปี แม้จะมีการศึกษาในระดับมหาวิทยาลัยในประเทศของเขา แต่กับอีกถิ่นที่หนึ่ง สถานะของเขาคือ “แรงงานเถื่อน” ก็เท่านั้น...

“ลี้ภัยไปอยู่ที่ราชบุรี แต่ก็หนีออกไปทำงานในกรุงเทพฯ ทำงานโรงงานน้ำปลา เคยถูกจับอยู่หลายครั้ง แต่คุณเชื่อมั้ย ที่เขาจับเพราะ...” เขาหยุดถอนหายใจ ก่อนจะเล่าต่อไปว่า

“...อยากได้เงิน จับไปขังอยู่ 2 วัน พอจะปล่อยก็ถามว่า มึงมีตังมั้ย ถ้ามึงมี มึงก็ไป”

นี่คือเหตุผลทำให้เขาทำงานอยู่ในกรุงเทพฯ ได้ไม่กี่ปี เพราะคนที่จับเขา...ก็คนหน้าเดิม

“กลับมาอยู่บ้านเราดีกว่า แม้จะลำบาก แต่สบายใจ” เขาบอกพลางยิ้ม

เขาเป็นไกด์นำเที่ยวอยู่ฝั่งท่าขี้เหล็ก คอยดักรอนักท่องเที่ยวที่ข้ามมาจากเมืองไทยเพื่อมาใช้บริการเพื่อนำเที่ยวไปยังสถานที่สำคัญต่างๆ ทั้งใกล้และไกล ภาษาอังกฤษเขาอยู่ในขั้นดีมาก

“ก็พอได้อยู่ได้กินไปวันๆ คุณอยากใช้บริการไกด์อย่างผมมั้ยล่ะ” กลางดึกอย่างนี้เราคงไม่อยากไปไหนอีก นอกจากเส้นทางเดินกลับสู่ที่พัก

อากาศเย็นมักอยู่ข้างบน ก็คงจริง เพราะผมรู้สึกอย่างนั้น

เราเดินลงมาจากเจดีย์ชเวดากองจำลอง ขณะเดียวกันผมขออนุญาตตัวเองคิดถึงอนาคตของเด็กชายผู้กำลังหัดเดินคนนั้น

ไกด์คนนั้นชะเง้อมอง สะท้อนให้เห็นการอำลา