1 ปีของการมี Blog ผ่านไปไวเหมือนโกหก เขียนบทความไปได้ 130 เรื่อง มีผู้คนแวะผ่านมาอ่าน 4 หมื่นกว่าครั้ง ต้องขอขอบคุณทุกท่านด้วยความจริงใจ ผมเองได้เรียนรู้อะไรหลาย ๆ อย่างจาก Oknation ซึ่งเมื่อได้เรียนรู้แล้วก็อยากถ่ายทอดแบ่งปันคนอื่นๆ เช่นกัน

การเป็นวิทยากรทุกวันนี้จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องหาเครื่องมือที่หลากหลายมาใช้ในการฝึกอบรม เพื่อทำให้เกิดการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ผมเองมีโอกาสอันดีที่ได้แนะนำบางส่วนของกิจกรรมจากหนังสือ Trainer’s Warehouse ที่ได้รับจากอาจารย์ไชยยศ (ProTrainer) แต่ก็ได้หยุดไปเสียนาน (นานมาก) เพราะเนื้อหาเป็นภาษาอังกฤษต้องใช้สมาธิในการแปลพอสมควร พอติดภาระกิจต่าง ๆ จึงหยุดไป (ดูผลงานได้จากหมวดหมู่ข้าง ๆ Blog ที่ผมแยกไว้) ซึ่งตอนนี้ผมพอจะมีเวลาบ้าง ผมตั้งใจจะนำมาแปลต่อ คอยติดตามชมนะครับ

สำหรับวันนี้ (ระหว่างที่รอ) ผมมีกิจกรรมที่ผมใช้เป็นประจำในการฝึกอบรมคือ “การเรียนรู้จากกระดาษแผ่นเดียว”

          อุปกรณ์ที่ใช้มีแค่ กระดาษ A4 1 แผ่น สำหรับผู้เรียนแต่ละคน (ถ้าจะให้ดีควรจะเป็นกระดาษที่ใช้แล้วจะได้ไม่เป็นการทำลายทรัพยากรธรรมชาติ)

ทีนี้พร้อมแล้วก็มาเริ่มทำกิจกรรมกันครับ

-      วิทยากรยื่นกระดาษ A4 ไว้ตรงหน้า และให้ผู้เรียนทำตาม

-      วิทยากรบอกให้ทุกคนหลับตา และทำตามคำสั่ง (ย้ำว่าระหว่างทำกิจกรรมห้ามลืมตาเด็ดขาด และในแต่ละคำสั่งใครทำเสร็จแล้ว ให้ถือกระดาษยื่นไว้ตรงหน้า วิทยากรจะได้ทราบว่าทำเสร็จแล้ว)

-      คำสั่งแรก ให้พับกระดาษครึ่งหนึ่ง รีดสันให้เรียบ

-      คำสั้งที่สอง ที่มุมบนขวามือของกระดาษที่พับ ให้ฉีกมุมสามเหลี่ยมออก (เศษกระดาษที่ฉีกออก ทิ้งไปได้เลย)

-      คำสั่งที่สาม ให้พับกระดาษลงอีกครึ่งหนึ่ง ที่มุมบนซ้ายมือ ให้ฉีกมุมสามเหลี่ยมออก

-      คำสั่งที่สี่ ให้พับกระดาษลงอีกครึ่งหนึ่ง ที่มุมล่างซ้ายมือ ให้ฉีกมุมสามเหลี่ยมออก

-      เสร็จแล้วให้ทุกคนลืมตา และกางกระดาษที่พับไว้ออกมา

ถึงตอนนี้ทุกคนจะฮือฮา เพราะผลงานของแต่ละคนแทบจะไม่มีใครเหมือนกับวิทยากรเลย หรือแม้กระทั่งเหมือนกับเพื่อน ๆ คนอื่น )

หน้าที่ของวิทยากร คือ ถามว่า เกิดอะขึ้น ทำไมมันออกมาไม่เหมือนกัน บางคนมีรูตรงกลาง 2 รู บางคน มี 1 รู บางคนไม่มีรูเลย ผู้เรียนก็จะบ่นต่าง ๆ นานาออกมา (โดยทุก ๆ คำบ่น ให้วิทยากรจะถามกับไปว่าใครรู้สึกเหมือนกับเพื่อนบ้าง ตัวอย่างของคำบ่น เช่น

-      ไม่แน่ใจว่าที่ให้พับครึ่งกระดาษ พับแบบไหน

-      สงสัยว่าที่ให้ฉีกมุมสามเหลี่ยมออกมันฉีกขนาดไหน

-      ไม่เข้าใจคำสั่ง

และที่เจอทุกครั้งคือ

-      วิทยากรสั่งไม่ชัดเจน

ซึ่งเมื่อเจอแบบนี้ผมก็จะชวนผู้เรียนคุยต่อว่า มีท่านไหนไม่รู้จักมุมบนซ้ายบ้าง (ส่วนใหญ่จะเงียบ) มีท่านไหนไม่รู้จักมุมล่างซ้ายบ้าง (ก็จะเงียบอีก) ผมก็จะพูดต่อว่า “อ้าวก็รู้กันทุกคน แล้วผมสั่งไม่ชัดเจนตรงไหน”

มาถึงตรงนี้บรรยากาศจะเริ่มอึมครึม วิทยากรจะต้อง ยิงคำถามต่อว่า มีใครไหมที่มีข้อสงสัยระหว่างที่ทำกิจกรรม ซึ่งทุกคนจะพยักหน้า วิทยากรต้องยิงคำถามเด็ดปิดท้ายว่า

“สงสัย แล้วทำไมไม่ถาม”

(แน่นอนว่าจะมีบางคนบอกว่าอาจารย์ห้ามถาม แต่ถ้าไปดูคำสั่งดี ๆ ตั้งแต่แรก วิทยากรไม่ได้พูดสักคำว่า ห้ามถาม บอกแค่ให้หลับตา และทำตามคำสั่ง)

กิจกรรมนี้สามารถสรุปได้ว่า เป็นนิสัยอย่างหนึ่งของคนไทยหรือเปล่าไม่ทราบ คือ “สงสัย แต่ไม่อยากถาม” ยอมเสียเวลาทำจนจบ แล้วก็ทำผิด ซึ่งถ้ามีการถามสอบทานความเข้าใจ อย่างน้อยผลงานที่ทำออกมามันไม่น่าจะผิด หรือถึงผิดก็ไม่น่าจะต่างกันมากมาย

ในชีวิตจริง ๆ ในการทำงานเราเคยเป็นแบบนี้ไหม พอหัวหน้างานสั่งงานเรา บางครั้งเราสงสัย แต่ไม่กล้าถาม ก็เลยทำไปบนความเข้าใจของเรา สุดท้ายงานที่ออกมาผิดไปจากที่หัวหน้าสั่ง นี่แหละผลของจากการที่ “อยากรู้แต่ไม่อยากถาม” เพราะกลัว “เสียเหลี่ยม”

รู้ไหมครับ คนไทยเป็นโรค “กลัวเสียเหลี่ยม” ไว้บทความหน้าผมจะมาถ่ายทอดวิธีแก้โรคนี้กัน อาจารย์ไชยยศเคยสอนผม พอรู้แล้วอึ้งไปตาม ๆ กัน

http://twitter.com/hrdeverywhere

HRD.Everywhere (พ่อหนูไหม ศิษย์ไชยยศ)

ป.ล. กิจกรรมนี้สามารถสรุปบทเรียนได้หลาย ๆ แบบ ขึ้นอยู่กับการตั้งวัตถุประสงค์ของกิจกรรม คำสรุปด้านบนเป็นเพียงแค่ 1 ตัวอย่างของการสรุปเท่านั้นครับ ทุกท่านสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ต่อครับ