ความที่แจ๊สมีประวัติศาสตร์ต่อเนื่องมาแค่ร้อยกว่าปีทำให้เราเห็นภาพวิวัฒนาการของดนตรีแจ๊สที่เชื่อมโยงกับสภาพสังคมและวัฒนธรรมอเมริกันตลอดจนเทคโนโลยีได้ค่อนข้างชัดเจนและรู้สึกว่าใกล้ตัวกว่า อย่างเช่นเครื่องดนตรีบางชนิดเคยใช้กันอย่างแพร่หลายในวงแจ๊สแต่ปัจจุบันแทบไม่มีที่ยืนเพราะเทคโนโลยีเปลี่ยน ความนิยมเปลี่ยน นั่นก็คือ แบนโจ

แบนโจ เป็นเครื่องดนตรีพื้นบ้านอเมริกันลักษณะคล้ายพิณ ด้านบนขึงด้วยหนังเพื่อช่วยขยายเสียง ว่ากันว่าประดิษฐ์ขึ้นโดยทาสชาวแอฟริกันที่อยู่ทางตอนใต้ของอเมริกา ในวงดนตรีแจ๊สยุคนิวออร์ลีนและยุคสวิง ภาคจังหวะจะขาดเสียงแบนโจไม่ได้เลย ต้นทศวรรษ 1930 วงของดุ๊ก เอลลิงตันก็ยังใช้แบนโจอยู่ กระทั่งปลายทศวรรษ 1930 กีตาร์แจ๊สที่มีผู้คิดค้นการขยายเสียงด้วยไฟฟ้าก็เข้ามาตีตลาดจนเป็นที่แพร่หลาย ความเป็นเครื่องดนตรีมาตรฐานในวงแจ๊สของแบนโจก็จบลงตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา คงใช้เฉพาะในดนตรีคันทรี่และบลูกราสเท่านั้น

ถ้าพูดถึงคนที่เปิดโอกาสให้แบนโจได้กลับมาสู่ความนิยมของชาวแจ๊สอีกครั้งก็หนีไม่พ้นที่จะต้องพูดถึงสุดยอดนักแบนโจคนนี้ เบลา เฟล็ค เขาเคยเดินทางมาแสดงในบ้านเราด้วยนะครับในนาม เบลา เฟล็ค แอนด์ เดอะ เฟล็คโทนส์ วงนี้จัดวงค่อนข้างประหลาดไม่เหมือนชาวบ้านชาวช่องเขาเพราะมี ฮาเวิร์ด เลวี่ เล่นฮาร์โมนิกา วิคเตอร์ วูเตน จอมสแล็ปและแท็ปปิ้งเล่นเบส และพี่ชาย "ฟิวเจอร์ แมน" รอย วูเตน เล่นเพอร์คัสชั่นแบบซินธิไซเซอร์ที่เรียกว่า ดรัมมิตาร์ (Drum + Guitar = Drumitar) ช่วงหลังได้เสียงแซ็กโซโฟนของ เจ็ฟ คอฟฟิน มาแทนเลวี่ที่ออกไป

แต่วันนี้คงไม่ได้ฟัง เดอะ เฟล็คโทนส์ นะครับเพราะหาไม่เจอ เอาเป็นเพลงที่สร้างแรงบันดาลใจให้เฟล็คหันเหมาสู่วงการแจ๊สดีกว่า นั่นคือ Spain ของชิค คอเรีย (เคยฟังแล้วล่ะซี) จากอัลบั้ม Daybreak ที่รวมงานกับ มาร์ค โอคอนเนอร์ บิล คีธ เดวิด กริสแมน เจอร์รี ดักลาส โทนี ทริชคา และแซม บุช เป็นผลงานจากปี 1990