เมื่อวานโทรศัพท์คุยกับครูแหลมเรื่องประวัติศาสตร์ที่คนไทยไม่ค่อยรู้ ก็ว่ากันไปตามเรื่องเพราะผมแค่สนใจไม่ได้ค้นคว้า อย่างดีก็แค่จำขี้ปากเขามาเล่าต่อกันฟังเท่านั้น...

   และวันก่อนโน้น ไปถ่ายทำรายการช่วงทำอาหาร พี่เจ้าของรายการบอกว่า "นี่ เราทำรายการมุ่งไปแต่เรื่องวันวาเลนไทน์ของฝรั่ง จนเราลืมไปเลยว่าปลายเดือนนี้ก็วันมาฆบูชาแล้วนะ เราจะทำอะไรดี"...

   ครั้นผมจะเสนอว่าทำเมนูอาหารถวายพระก็ยังไงอยู่ ก็เรากำลังถ่ายทำช่วงทำอาหารนี่นา พี่อิ่ม พิธีกรอีกท่านก็กำชับว่า เราต้องทำหรือกล่าวถึงวันนี้หน่อยนะ เพราะหลังๆเราชักจะลืมๆกันไป

   นึกถึงสองเหตุการณ์ที่ผ่านมา วันนี้เลยค้นเรื่องราวเกี่ยวกับวันมาฆบูชาเอามาฝากกันครับ ท่านที่ทราบเรื่องราวมากกว่านี้ก็ช่วยๆกันอธิบายเพิ่มเติมครับ อย่าอ่านแล้วเก็บไว้คนเดียวนะ

   เราทราบกันดีว่าวันมาฆบูชาเป็นวันที่พระภิกษุที่พระพุทธเจ้าบวชให้ทั้ง 1,250 รูป มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมายที่วัดป่าไฝ่ หรือวันเวฬุวันวิหาร ที่พระเจ้าพิมพิสารสร้างถวายพระพุทธเจ้า วัดนี้เป็นวัดแห่งแรกในพระพุทธศาสนาครับ เดี๋ยวเรื่องนี้เราว่ากันต่อวันหลัง

   การที่พระภิกษุมาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมาย และพระเหล่านี้ล้วนเป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้น ครูที่สอนผมมาทั้งหลาย ท่านก็ไม่เคยเล่าว่า เหตุใดท่านพระภิกษุเหล่านี้ถึงมาประชุมพร้อมกัน เพราะอะไร มีเหตุการณ์ใด...ผมก็เดาเอาว่าท่านคงจะติดต่อกันทางจิตแล้วชวนๆกันมามั้ง แต่ก็คิดไม่ออกว่าถือเหตุผลใดในการมาพบพระพุทธเจ้า

   วันนี้ผมเองก็เพิ่งทราบข้อมูลอย่างหนึ่งซึ่งกล่าวว่า เดิมทีก่อนที่พระพุทธศาสนาจะอุบัติขึ้น วันเพ็ญเดือน 3 หรือวันมาฆะนี้ ทางศาสนาพราหมณ์เขาจะมีพิธีลอยบาปในแม่น้ำคงคา และบูชาเทพเจ้าต่างๆตามเทวสถาน จัดเป็นพิธีใหญ่ของพราหมณ์

   ที่นี้บรรดาพุทธสาวกเหล่านี้ ท่านก็ล้วนเคยนับถือศาสนาพราหมณ์มาก่อน อาจจะเห็นว่า พิธีกรรมที่ท่านเคยปฏิบัติกันมา เมื่อก่อนก็ไปบูชาเทพเจ้าตามเทวสถานในวันสำคัญนี้

   บัดนี้ได้หันมานับถือพระพุทธศาสนา ก็น่าจะเดินทางไปหาพระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่อบูชาท่านที่วัดป่าไฝ่เถิด ว่าแล้วก็เดินทางกันมาอย่างมิได้นัดหมายทั้ง 1,250 รูป นี่น่าจะเป็นเหตุผลที่ท่านเดินทางมาประชุมกันที่วัดแห่งนี้

   เมื่อพระพุทธเจ้าท่านเห็นว่าภิกษุมารวมกันอย่างนี้แล้ว และไม่แน่ว่าจะได้ประชุมร่วมกันอีกครั้งเมื่อไหร่ ท่านจึงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์ คือหลักธรรมคำสอนอันเป็นแก่นของพระพุทธศาสนาไว้เพื่อเป็นหลักในการประพฤติปฏิบัติของภิกษุสงฆ์ทั้งในปัจจุบันสมัยพุทธกาลและในภายภาคหน้า

   โอวาทปาฏิโมกข์นี้เป็นคนละอย่างกับปาฏิโมกข์ที่พระท่านสวดในอุโบสถวันพระนะครับ อย่างหลังนี้เป็นศีล เป็นข้อปฏิบัติที่พระต้องเคารพปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด

   ความสำคัญอย่างหนึ่งของวันมาฆบูชาก็คือ วันนี้เองครับ ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าท่านทรงปลงสังขารและกล่าวว่าจะทรงดับขันธ์ปรินิพพานในอีกสามเดือนนับแต่นี้.....

   เห็นมั้ยครับว่าวันมาฆะมีความสำคัญอย่างไร อีกข้อหนึ่งที่น้อยคนจะทราบคือ วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ในอดีตนั้นชาวพุทธทั่วโลกมีวันสำคัญที่จะมีพิธีทางศาสนาอย่างยิ่งใหญ่คือวันวิสาขบูชาเพียงวันเดียว เพราะเป็นวันที่พระพุทธองค์ประสูติ ตรัสรู และปรินิพพาน วันอื่นเช่น อาสาฬหบูชา มาฆบูชา มิได้มีพิธีการแต่อย่างใด เราจึงจัดงานวันวิสาขบูชาโลกกันไงล่ะครับ เพราะชาวพุทธประเทศอื่นล้วนถือวันนี้เป็นวันสำคัญทั้งสิ้น ส่วนวันอื่นๆท่านก็ไม่ได้ถือปฏิบัติเหมือนอย่างไทยเรา

   ส่วนวันมาฆบูชาในประเทศไทยนั้น แรกเริ่มมีในสมัยรัชกาลที่ 4 ท่านทรงดำริว่า วันเพ็ญเดือนมาฆะนี้ มีเหตุการณ์อัศจรรย์ปรากฏขึ้นถึง 4 ประการดังที่กล่าวมา และเหตุการณ์ที่เหล่าพระภิกษุมาประชุมกันเช่นนี้เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวในพระชนม์ชีพของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า สมควรที่จะจัดให้มีราชพิธี พิธีทางสงฆ์ และพิธีของชาวบ้าน เพื่อน้อมรำลึกขององค์พระศาสดา และพระมหากรุณาธิคุณที่มีต่อเหล่าสัตว์โลกทั้งหลาย วันมาฆบูชาจึงได้จัดขึ้นและถือเป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาในประเทศไทย

   ต่อมาภายหลังวันอาสาฬหบูชาก็จัดให้เป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาเหมือนกัน แต่ผมจำไม่ได้ว่าในสมัยรัชกาลที่เท่าไรครับ ใครทราบช่วยเล่าต่อด้วยนะครับ

   เป็นอย่างไรบ้างครับ พอจะทราบที่มาที่ไปและเข้าใจความสำคัญของวันมาฆบูชากันดีขึ้นมั้ยครับ ผมเองก็สงสัยมาตลอด30กว่าปีว่า พระภิกษุเหล่านี้น่าจะนัดหมายกันมาล่วงหน้าทางจิต แต่ก็ไม่ทราบว่าทำไมถึงต้องมากันวันนี้ วันเพ็ญเดือนมาฆะ...อย่างนี้ก็พอจะคลายสงสัยแล้วครับ

   ใครมีเรื่องราวที่น่าสนใจเกี่ยวกับวันมาฆะก็เชิญเล่าต่อๆกันไปนะครับ แบ่งปันความรู้ช่วยให้เรารู้มากขึ้นก็ดีนะครับ....