หนึ่งสัปดาห์ก่อนการเดินทางไปพม่าของผม ก็มีเหตุการณ์ร้ายแรงจากการที่ทหารใช้กำลังกวาดล้างสลายการชุมนุมของพระสงฆ์และประชาชนพม่าที่รวมตัวกันเรียกร้องประชาธิปไตยและการแก้ไขปัญหาปากท้องหลังจากรัฐบาลทหารพม่าสั่งปรับขึ้นราคาน้ำมันและเชื้อเพลิงชนิดมหาโหดกลางกรุงย่างกุ้งและเมืองใหญ่หลายเมือง

แม้จะนับว่าเป็นเหตุสุดวิสัยและผลกระทบที่เกิดขึ้นกับชีวิตและอิสรภาพของผู้ชุมนุมชาวพม่านั้นกินความกว้างไกลและมากมายกว่าคนที่กำลังเดินทางเข้าไปเที่ยวพม่าธรรมดาๆ อย่างผม แต่เรื่องราวความรุนแรงที่เกิดขึ้นก็ส่งผลให้แผนการเดินทางที่ฟูมฟักและข้อมูลที่สั่งสมมานานหลายเดือนต้องถูกพักเอาไว้กะทันหัน

สิ่งที่ติดตามมาก็คือการหาวันเดินทางใหม่ให้ลงตัวกับทางสายการบินที่จองเอาไว้ ซึ่งกว่าจะได้กำหนดวันเดินทางใหม่ก็ต้องลุ้นตัวโก่งเพราะเวลาในการจัดการกระชั้นเสียจนเกือบจะถึงวันสุดท้ายที่เปิดให้เลื่อนตั๋วได้ ซ้ำยังมีประเด็นที่ต้องคำนึงอีกก็คือ วีซ่าเข้าพม่าที่ขอไว้เปิดให้เราเดินทางภายในเวลาสามเดือนหลังจากการออกวีซ่า ดังนั้นแม้จะเลื่อนออกไปแต่ผมก็ไม่ประสงค์ที่จะเสียสตางค์และเวล่ำเวลาไปกับการติดต่อขอวีซ่าใหม่ วันเดินทางที่เลื่อนออกไปจึงยังอยู่ในช่วงควันหลงของความรุนแรงที่เพิ่งจะเกิดขึ้นในพม่าอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ในบรรยากาศที่เพิ่งได้รับรู้ข่าวที่ส่งผลให้แผนการเดินทางอาจต้องปรับเปลี่ยน ต้องพบกับความไม่แน่นอนของสถานการณ์ที่ไม่รู้ว่าจะเอาอย่างไรแน่ จะเดินหน้าเดินทางตามแผนที่วางเอาไว้หรือจะต้องปรับแผนเลื่อนตั๋วเครื่องบิน กระทั่งอาจจะต้องทำวีซ่าใหม่หากจะเลื่อนการเดินทางให้เนิ่นนานจนเราอาจจะเชื่อมั่นในสถานการณ์ว่ามีความสงบเรียบร้อยเสียก่อน แม้จะอยู่ในช่วงเวลาแห่งความพะว้าพะวง ไม่เชื่อมั่นในตัวเองและรู้สึกว่าทำไมเรื่องร้ายๆ เช่นนี้จึงต้องเกิดขึ้นเอาตอนที่เรากำลังจะเดินทาง แต่มองในอีกมุมหนึ่งผมกลับรู้สึกได้ถึงการก่อตัวขึ้นมาเป็นกำแพงสูงภายในของสิ่งหนึ่งนั่นก็คือคำว่า 'อุปสรรค' ซึ่งทำให้เราต้องรีบป่ายปีนหรือตะกายก่อนที่มันจะกดทับลงมา

อุปสรรคแค่คำคำนี้แค่เขียนออกมาเป็นตัวหนังสือก็ดูน่าสนใจแล้ว แต่บางคนอาจจะคุ้นเคยที่จะเรียกมันว่าปัญหาก็ตาม จะมากจะน้อยผมเชื่อว่า มีใครบ้างที่ตั้งแต่เกิดมามีชีวิตไม่เคยมีหรือไม่เคยพานพบรู้จักกับอุปสรรคบ้าง หรือมีใครบ้างที่ชมชอบให้ชีวิตตัวเองมีแต่ปัญหาและอุปสรรค แม้หากเลือกได้หรือเลี่ยงได้ทุกคนก็ย่อมต้องการชีวิตที่ไร้อุปสรรคด้วยกันทั้งนั้น

อาจจะเป็นเหมือนพรสวรรค์หรือความสามารถพิเศษที่ห้ามลอกเลียนแบบของการเกิดมาเป็นมนุษย์ที่เราทุกคนสามารถ 'รู้สึก' และรู้จักที่จะจัดการกับปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้นในชีวิต ไม่ว่าเราจะเป็นเพียงแค่เด็กที่ยังไม่สิ้นกลิ่นน้ำนมหรือผู้ใหญ่ผมสีดอกเลาแล้วก็ตาม ทุกคนล้วนแต่เคยผ่านปัญหาและอุปสรรคทั้งในระดับเล็กๆ น้อยๆ ประเภทก้อนกรวดในรองเท้า ซึ่งสร้างความระคายเคืองเสียจนยากที่จะเดินเหินได้ต่อไป หากไม่หาเวลาหยุดเพื่อที่จะมองดูแล้วเก็บกรวดที่ตำเท้าก้อนนั้นออกไป หรือปัญหาชนิดก้อนหินบนเส้นทางที่ใหญ่โต ปิดทับ มืดมน ยากที่จะเดินทางได้ต่อไปหากไม่มีผู้อื่นคอยช่วยเหลือหรือถึงขนาดที่ว่าต้องปรับเปลี่ยนเส้นทางเดินใหม่

ชีวิตในแต่ละวันของเราก็หลบเลี่ยงอุปสรรคไม่ได้อยู่แล้ว แต่ผมพบว่าการก้าวออกไปเดินทางยังสถานที่ใหม่ๆ ดินแดนใหม่ๆ คือประสบการณ์อันมีค่าที่โน้มนำโอกาสของการทำความเข้าใจปัญหาและอุปสรรคมากกว่าระดับที่เคยเกิดขึ้นหรือพานพบอยู่เป็นประจำ

ก้าวข้าม - ฝ่าพ้น - ผจญ - เรียนรู้ - ทำใจยอมรับ - ปรับตัว มักจะเป็นทางเลือกทางออกของการเผชิญอุปสรรคในหลายรูปแบบและหลายระดับที่คนเราต้องเลือกใช้ เพราะปัญหาบางปัญหาหากเราได้ใช้เวลาและสมองในการแก้ไขก็อาจจะทำให้เราเก่งขึ้นฉลาดขึ้นเข้าทำนอง “ปัญหามา ปัญญามี”

แต่มีอีกหลายกรณี (เช่นเดียวกับแผนการเดินทางของผม) ที่ทางออกสุดท้ายที่ดีที่สุดอาจเป็นการก้มหน้ายอมรับ (ชะตากรรม)