ทำไมภาพยนตร์ Hollywood ตีตลาดเมืองจีนไม่แตก...

เข้ามาสู่รายงานข่าวจากประเทศจีนอีกครั้ง หลังจากอ่านข่าวเรื่อง “การประชุมยุทธศาสตร์ระหว่างประเทศจีนและสหรัฐอเมริกา ครั้งที่ 3” ณ.ที่กรุงปักกิ่ง ประเทศจีน ระหว่างนายคาร์ลอส กูเตียร์เรซ (Carlos Gutierrez) รัฐมนตรีว่าการกระทรางพาณิชย์ของ สหรัฐอเมริกาและคณะ กับ มาดามอู๋อี๋ (Wuyi) รองประธานาธิบดีของประเทศจีน และคณะ ซึ่งเริ่มต้นเมื่อวันอังคารที่ 11 ธันวาคม 2007 จนถึงวันพฤหัสที่ 13 ธันวาคม 2007 ประเด็นที่ทั้งสองฝ่ายได้ข้อสรุปร่วมกันคือ สองชาติจับมือร่วมมือกันแก้ปัญหากระแสแห่งแห่งความรู้สึกระหว่างสองประเทศ โดยการสร้างนวัตกรรม มีส่วนร่วมกับโลก การแข่งขัน และสร้างความอุดมสมบูรณ์ให้มากขึ้น โดยทั้งสองประเทศจะดูแลด้านการควบคุณภาพอาหาร การท่องเที่ยว พลังงานสะอาด แต่ที่ยังตกลงกันไม่ได้ก็คือ ประเด็นของค่าเงินหยวน และ การเกินดุลการค้าของจีนที่เป็นปัญหามายาวนาน

อีกประเด็นหนึ่งที่มีการหยิบยกขึ้นมาพูดจากทางสหรัฐอเมริกา คือ ข้อพิพาทเรื่องที่จีนแบนการฉายภาพยนตร์Hollywood หลังผู้บริหารวงการภาพยนตร์จาก Hollywood ระบุว่า จีนเริ่มสั่งห้ามฉายภาพยนตร์ Hollywood เพื่อตอบโต้กับสหรัฐอเมริกา หลังสหรัฐอเมริกาฟ้อง WTO เรื่องจีนละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา

ตามข่าวรายงานว่า บรรดาผู้บริหารของวงการ Hollywood ต่างรู้สึกกังวลต่อข่าวที่ว่า ทางการจีนได้แบนภาพยนตร์ Hollywood ซึ่งเป็นข่าวลือมานานกว่าหนึ่งเดือนแล้ว โดยเมื่อไม่กี่สัปดาห์ก่อน ทาง Hollywoodพยายามยื่นเรื่องขออนุมัติฉายภาพยนตร์ในจีนในต้นปีหน้า แม้เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบของจีนมิได้ระบุชัดเจนว่าไม่อนุมัติ แต่รูปการณ์ก็เป็นไปในลักษณะถูกเตะถ่วงเรื่อง หรือไม่ได้รับการแจ้งตอบกลับมา ความเคลื่อนไหวดังกล่าว เกิดขึ้นในช่วงเดียวกับที่จีนถูกสหรัฐอเมริกา ยื่นฟ้อง องค์การการค้าโลก หรือ WTO ว่า จีนละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาเมื่อเดือนเมษายน จึงอาจเป็นการตอบโต้ เนื่องจากการยื่นฟ้อง ย่อมหมายถึงว่า จีนถูกบังคับให้เปิดตลาดให้บริษัทของสหรัฐอเมริกาเข้ามาได้มากขึ้น รวมทั้งถูกกดดันให้เพิ่มความเข้มงวดในการบังคับใช้กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา หลังจากมีการปลอมแปลง DVDs ภาพยนตร์ Hollywood แพร่ระบาดตามเมืองใหญ่ ๆ

นางซูซาน ชวาป ผู้แทนการค้าของสหรัฐอเมริกาชี้ว่า กรณีจีนได้รับอนุญาตจาก WTO จำกัดการนำเข้าหนังฮอลลิวูด เหลือปีละ 20 เรื่อง เป็นปัจจัยหนึ่ง ที่มีส่วนทำให้ปัญหาการปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา ดำเนินต่อไป โดยหากชาวจีนต้องการดูภาพยนตร์ Hollywood และหาดูไม่ได้ที่โรงภาพยนตร์ ก็ต้องไปหาซื้อ DVDs เถื่อน ทั้งนี้ หากจีนสั่งห้ามฉายภาพยนตร์ Hollywood เรื่องใหม่ ๆ ในช่วงอีก 3-4 เดือนข้างหน้าจริง ก็จะเป็นเรื่องร้ายแรง ที่สหรัฐอเมริกาต้องต่อสู้อย่างเต็มที่

ในรายงานยังกล่าวว่า ที่ผ่านมา ภาพยนตร์ต่างประเทศถูกจีนเซนเซอร์อย่างหนัก โดย จีนอาจกำลังพยายามปกป้องอุตสาหกรรมภาพยนตร์ในประเทศของตน เพราะที่ผ่านมาภาพยนตร์ต่างประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นภาพยนตร์ Hollywood ทำรายได้เกือบครึ่งหนึ่งของรายได้จากการขายตั๋วภาพยนตร์ของจีน โดยในปีที่แล้ว มีรายได้สูงถึง 350 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ และในปีนี้ภาพยนตร์เรื่อง เดอะ ทรานส์ฟอร์เมอร์ส (The Transformers) ทำรายได้อันดับหนึ่ง

ประเด็นที่เป็นข่าวนี้ออกมาจากหนังสือพิมพ์ Herald Tribute และสำนักข่าว Reuter แต่สิ่งทีผมกำลังจะบอกกับเพื่อนๆในฐานะที่อยู่เมืองจีนคือ การจำกัดภาพยนตร์จาก Hollywood จีนทำมานานแล้วแต่ไม่ได้ประกาศเป็นกฎหมาย แต่ใช้คำสั่งทางปากและเป็นแนวทางในการปฎิบัติเหมือนกฎหมายการมีลูกได้คนเดียวของประเทศจีน ใครจะไปเขียนไว้ผิดสนธิสัญญาต่างประเทศหมด ผมยังเข้าใจว่า จำกัดภาพยนตร์ต่างประเทศปีละ 30 เรื่องซะอีก ตัวเลขคลาดเคลื่อนไป 10 เรื่อง เหลือแค่ 20 เรื่อง ไม่รู้สหรัฐอเมริกาไปมุดหัวอยู่ที่ไหนถึงค่อยมาโวยวายเมื่อเสียเปรียบ หรือไม่รู้ธรรมเนียมปฎิบัติของชาวตะวันออก

ประเด็นที่อ้างว่า หากชาวจีนต้องการดูภาพยนตร์ Hollywood และหาดูไม่ได้ตามโรงภาพยนตร์ ชาวจีนก็จะไปหาซื้อ DVDs เถื่อน ประเด็นนี้สหรัฐอเมริกาเข้าใจผิดแล้ว ไม่ใช่ภาพยนตร์ Hollywood ทุกเรื่องที่จะทำเงิน ชาวจีน ชอบดูภาพยนตร์ Form ใหญ่ๆหรืออภินิหารจากตะวันตก แต่ถ้าเป็นภาพยนตร์รัก บู๊ หรือภาพยนตร์ชีวิต ภาพยนตร์จากทางฮ่องกง เกาหลี ไต้หวัน และญี่ปุ่น เป็นที่นิยมในประเทศจีน เพราะคนหน้าตาคล้ายๆกัน และ Idol ของเขาก็เป็นคนในย่านนี้

การดูภาพยนตร์ของชาวจีนส่วนหนึ่งซื้อ DVDs เถื่อนอย่างที่สหรัฐอเมริกาเข้าใจ แต่วัยรุ่นและคนส่วนใหญ่ชาวจีนจะใช้วิธี Download จาก Website มาดูครับ ซึ่งในประเทศจีนมี Web ประเภท Shareware อยู่ทั่วไป อันเป็นนวัตกรรมที่ชาวตะวันตกคิดขึ้น แล้วชาวจีนก็เอามาใช้เหมือนกัน ไม่กี่วันหลังจากภาพยนตร์ลงโรงหรือพร้อมกับภาพยนตร์ลงโรงก็มีภาพยนตร์ให้ Download แล้ว แถมมี Subtitle ภาษาจีนอีกต่างหาก ภาพยนตร์ที่เขาจะดูจากโรงภาพยนตร์เขาจะดูภาพยนตร์ที่ทุ่มทุนสร้างและเหมาะกับการดูในโรงภาพยนตร์เท่านั้น เพราะค่าตั๋วภาพยนตร์ที่นี่แพงครับ ใบละ 60 หยวน คิอเป็นเงินไทยเท่าไรลองแปลงดู วันธรรมดาวันจันทร์หรือวันอังคารถึงจะมีตั๋วภาพยนตร์ 40 หยวนดู แล้วใครละอยากจะไปชมที่โรงภาพยนตร์ในขณะที่มี Download ฟรีทาง Internet หรือมี DVDs เถื่อนขายแผ่นละ 4-5 หยวน

เคยมีบริษัท Columbia Picture มาทำโรงภาพยนตร์ที่เซี่ยงไฮ้ และที่ปักกิ่ง แต่ก็อยู่ไม่ได้ต้องถอนตัวออกไป ขายทิ้งให้แก่เจ้าอื่น เพราะรัฐบาลจีน เคยมีนโยบายเปิดโอกาสให้ชาวจีนได้เป็นผู้ลงทุนในธุรกิจของโรงภาพยนตร์ก่อน โดยรัฐบาลมีเอี่ยว ถึงขนาดใช้ดาวเทียมเป็นตัวส่งสัญญาณภาพยนตร์ไปยังโรงภาพยนตร์ทั่วประเทศ เมื่อเปิดไปทั่วประเทศหรือพร้อมแล้ว จึงจะให้มีการเปิดเสรี เพราะฉะนั้นธุรกิจของโรงภาพยนตร์ส่วนใหญ่จึงอยู่ในมือของชาวจีน ชาวฮ่องกง และชาวไต้หวัน ซึ่งถิอว่าเป็นคนประเทศเดียวกัน และรัฐบาลก็สามารถสั่งได้

โรงภาพยนตร์ที่มีอยู่ในประเทศจีน ปัจจุบันก็ไม่พอรองรับภาพยนตร์จากประเทศจีนเองอยู่แล้ว รวมทั้งภาพยนตร์จากฮ่องกง และไต้หวัน ซึ่งทางจีน เปิดให้ฉายอย่างเสรีเพราะเป็นคนในประเทศเดียวกัน ภาพยนตร์เกาหลี ที่ว่าดังในเอเชีย เป็น Asia Fever ผมไม่เคยเห็นได้ลงโรงสักที มีแต่หาดูกันทาง DVDs อาจจะเป็นเพราะโรงภาพยนตร์น้อย และรัฐบาลจีน ควบคุมอยู่กลายๆ

การที่ภาพยนตร์ Hollywood จะมาตีตลาดในประเทศจีน ผมว่าต้องคิดเยอะกว่านี้ ถ้าเป็นภาพยนตร์ Form ใหญ่แล้วจับดาราจีนที่เป็น Magnet ไปเล่นก็ยังใช้ได้ แต่ภาพยนตร์อเมริกาแท้ๆผมว่ายาก เพราะอย่างไรวิถีชีวิต และ Culture ไม่เหมือนกัน บางทีคนจีน ก้รับวิธีถ่ายทอดแบบนี้ไม่ได้เหมือนกัน ดูจากภาพยนตร์ The Departs ของ Martin Scorsese ที่เลียนแบบภาพยนตร์เรื่อง Internal Affair ภาพยนตร์ฮ่องกงของ หลิวเต๋อหัว ที่แสดงร่วมกับ เหลียงเฉาเหว่ย ยังมาล้มไม่เป็นท่าในโรงภาพยนตร์ประเทศจีน

คิดๆแล้ว คนไทยควรจะหาวิธีดันภาพยนตร์ไทยเข้ามาลุยตลาดประเทศจีนเหมือนกันนะครับ แต่ละครหลังข่าวของประเทศไทยอย่าเอาเข้ามาเลย เพราะละครน้ำเน่าของประเทศจีนก็เน่าพอๆกับละครไทย เขาเรียกว่า วิสัยทัศน์เอเชียมันสื่อถึงกัน จบแบบนี้ได้ไงก็ไม่รู้...