สังคมไทยสมัยไม่นานมานี้ มีความผูกพันกับวัดอยู่มากทั้งทางโลกทางธรรม

แต่อย่าลืมว่าในยุคปัจจุบันที่มีสิ่งเร้ามากมาย อีกทั้งหน้าที่การงานรัดตัว คนจะหันหน้าเข้าหาวัดก็น้อยลง ถึงหน้าเทศกาลบางทีก็เน้นสนุกสนานเฮฮาเป็นหลักเพื่อพักผ่อน บางทีอาจละเลยงานบุญไปบ้าง - แต่เริ่มวันปี๋ใหม่เมืองที่เชียงใหม่ ประเพณีเข้าวัดยังคงอยู่และยังคงอยู่อย่างค่อนข้างแข็งแรงเมื่อเทียบกับกรุงเทพฯ

ประชาชนขึ้นไปสรงน้ำพระพุทธรูป ที่วัดพระสิงห์ฯ เชียงใหม่ครับ"

กำเดียวฮาจะพาคิงไปแอ่ววัด" - สักครู่ไปเที่ยววัดกัน เพื่อนผมมันบอกราวๆ บ่ายสี่โมง ยังความงุนงงแก่ผมเป็นอย่างยิ่ง

 "ไปพรุ่งนี้เหรอ" ผมย้อนแก้ให้ "บ่าไจ้ ไปวันนี้ค่ำๆ ที่วัดพระสิงห์" - มันยืนยันอีกครั้ง

ประเพณีที่เกี่ยวข้องกับทางศาสนาพุทธในวันปีใหม่ไทยนี้ หลักๆเหมือนๆกันกับทุกภาค เข้าวัดฟังเทศน์ฟังธรรม ทำบุญตักบาตร มีขนทรายเข้าวัดเช่นกัน - เรื่องขนทรายเข้าวัดนี้ อ่านหนังสือว่าคนสมัยก่อนเขาถือว่าเมื่อเราเข้าไปในวัดตลอดปี ตอนเดินออกมาจะมีทรายติดออกมา พอครบปีจึงควรจะขนทรายกลับไปคืนให้วัด

ขนทราย - ปักตุง(ธง)ปีเกิด เป็นอีกประเพณีพื้นบ้านเจียงใหม่ครับ

เรื่องนี้ทำให้รู้ว่าสังคมสยามและล้านนาสมัยก่อนจะต้องเป็นสังคมเกษตรที่ชุมชนอยู่ติดลุ่มน้ำอย่างแน่นอนประการหนึ่ง อีกอย่างคือวัดในสมัยตั้งแต่อยุธยามานั้น เป็นศูนย์รวมของชาวบ้านในกรณีต่างๆอย่างแน่นนอน การขนทรายเข้าวัดครั้งละมากๆ จะทำให้วัดนั้นๆ อยู่ในสภาพเป็นเนินสูงกว่าบ้านของชาวบ้านปรกติ เมื่อถึงฤดูฝนเมื่อน้ำหลากลงมาท่วมพื้นนา ชาวบ้านก็คงจะได้ขนวัวควาย หรือข้าวสารต่างๆไปฝากไว้ที่วัดที่น้ำท่วมไปไม่ถึง จากแรงของชาวบ้านที่พากันขนทรายไปถมกันทุกปีนั้นเอง 

 เมื่อครั้งเสียกรุงคราวที่สอง รัฐอยุธยาฯได้ยันทัพพม่าจนถึงหน้าน้ำหลาก แต่แทนที่พม่าจะถอยทัพกลับดังเช่นเคย กลับใช้ยุทธวิธีกระจายทัพไปยึดพื้นที่ตามวัดต่างๆทั่วชานกรุงน้ำท่วมไปไม่ถึงและตีกรุงแตกในอีกไม่กี่เดือนต่อมา

"คิงเขาได้ใส่บาตรอยู่ไหม" ผมถามเพื่อนเพราะตัวเองใส่แค่ปีละไม่เกิน 3 ครั้ง เฉพาะวันเกิดตนเองและญาติใกล้ชิด มันตอบว่า"ปะเดี่ยวเขาใช้วิธีจ่ายบุญ" คือจ่ายเงินเป็นเดือนให้วัด หรือกรรมการหมู่บ้าน(ประมาณเดือนละ 300) และเขาจัดอาหารถวายพระเองทุกวัน

ทุ่มเศษๆ ผมกับเพื่อนๆไปทำบุญที่วัดพระสิงห์วรมหาวิหารฯ วัดคู่บ้านคู่เมืองเชียงใหม่มาหลายร้อยปี พระแก้วมรกตก็เคยมาประดิษฐานอยู่ที่วัดนี้เมื่อ 400 ปีก่อน "บะเดี่ยวเบิ้นเปิดเมื่อคืนตวยน่ะบ่ะ ช่วงสงกรานต์" เพื่อนมันเล่าว่าเริ่มมาหลายปีแล้วที่นอกจากช่วงเช้าแล้ว วัดจัดให้มาทำบุญต่างๆตามประเพณีในช่วงกลางคืน ตั้งแต่เย็นไปจนถึง 5 ทุ่ม

 ผมกำลังแขวนป้ายชื่อหลังทำบุญสืบชะตาและให้หลวงตาแกมัดสายสิญจ์ให้เรียบร้อย

การสืบชะตาตามประเพณีล้านนา คือบริจากวัดแล้วเขียนชื่อตัวเองไปแขวนไว้ในวิหาร แผ่นหนึ่งน่ะเขียนได้ห้าชื่อ ตอนแรกก็เกี่ยงกันอยู่ว่าต่างคนต่างแขวนหรือรวมกันดี (คงคิดเหมือนกันว่าเจอกันชาติเดียวก็เห็นจะพอแล้ว) แต่เนื่องจากจะประหยัดทรัพยากร จึงจำเป็นต้องใส่ชื่อรวมกันไปก่อน

นอกจากนี้บนวิหารยังมีหลวงพ่อ หลวงปู่นั่งบนแท่นเป็นจุดๆ คอยสวดมนต์ให้พร รดน้ำมนต์และมัดสายสิญจ์ข้อมือแก่ญาติโยมทั้งหลายเป็นกลุ่มๆจนทั่วหน้ากัน ลงมาล่างวิหารก็ได้ทำบุญ ขนทราย ก็ยังได้สรงน้ำพระ เอาน้ำมนต์ที่สรงมาลูบหัวเอาเคล็ดเสียหน่อย รอบๆบริเวณวัดมีงานรื่นเริงต่างๆ

เวทีลิเกที่ผมไม่ได้เห็นมานานแล้วก็ได้เห็นกันวันนี้ อีกด้านก็เป็นเวทีแสดงดนตรีพื้นเมืองต่างๆของศิลปินรุ่นเยาว์ล้านนาที่น่าประทับใจอีกอย่างคือไม่มีดนตรีทันสมัยและมีสาวๆมาเต้น เป็นงานบุญงานบันเทิงตามแบบสมัยก่อนอย่างแท้จริง

เรื่องที่เพื่อนผมใช้วิธีผูกปิ่นโตใส่บาตรพระก็ดี การเปิดให้เข้ามาทำพิธีการต่างๆในช่วงกลางคืนพร้อมๆกับตอนเช้าก็ดี สำหรับผมแล้ว ถือเป็นเรื่องที่ดีทั้งนั้น เพราะในสภาพบ้านเมืองและสังคมที่เปลี่ยนไป พระศาสนาที่ปรับเปลี่ยนตามวิถีชาวบ้านไปด้วยก็ย่อมจะเข้าถึงชาวบ้านได้ดีกว่าการแข็งตัวตามการปฎิบัติเดิม และการที่ผู้คนแห่เข้าไปทำบุญจนล้นหลามในวัดยามค่ำคืนนั้นก็แสดงให้เห็นว่า คนไทยเรายังศรัทธาในศาสนาเสมอ ไม่มีเวลาตอนเช้าก็มากันตอนกลางคืน

และเมื่อประตูวัดเปิดกว้างแก่ชาวบ้านเสมอในทุกเวลา เมื่อนั้นก็ไม่มีวันที่พระพุทธศาสนาจะหายไปจากประเทศไทย 

จากวัดพระสิงห์ฯ เดินเป็นเส้นตรงไปตามถนนราวๆ 800 เมตรก็จะถึงถนนท่าแพครับ เป็นสายถนนคนเดินที่สนุกสนานที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศไทย ปรกติเปิดเฉพาะวันอาทิตย์นะครับ แต่ช่วงสงกรานต์มีต่อเวลาพิเศษอีก 2 วัน

ถนนคนเดินเชียงใหม่มีอะไรน่าสนใจกว่าที่อื่น โดยเฉพาะคนที่ชอบกินอะไรแปลกๆอย่างผมแล้ว (ตะกละล่ะ เพื่อนมันบอก) มีทั้งอาหารของพื้นเมือง ขนมไอติมโบราณ แมลงต่างๆทอด ฯลฯ วางขายมากมายจนเลือกไม่ถูก

 ผมกินขนมจีนน้ำเงี้ยวเอาหนังปอง(หนังควายทอดจนพองๆ)เคี้ยวแกล้มกรอบๆอร่อยดีชะมัด ลองข้าวเงี้ยว(คล้ายบ่ะจ่างของจีนคือเอาข้าวมาห่อใบตองนึ่ง ของเหนือเขาคลุกเนื้อป่น ของจีนอย่างผมใส่กุงเชียงกะไข่เค็ม) เอาน้ำเงี้ยวขนมจีนราดก็ดีอีก เรียกข้าวซอยน้ำกะทิมาชิมใส่น่องไก่มาให้ทั้งน่อง ชามละ 10 บาท 15 บาทเท่านั้น ร้านขายในวัดริมทางเดินนั้นล่ะครับ มีแคร่หรือเก้าอี้ให้นั่งกันได้อย่างสบาย

 อันนี้เอารูปมาฝากเพราะผมเพิ่งเคยเห็นของจริง เคยอ่านเจอในหนังสือ"ขุนนางป่า"ของ รงษ์ วงษ์สวรรค์ ครับที่แกเล่าให้ฟังว่า อุ้ยใจ๋ คนสวนวัยดึกของแกเคยทำให้กิน "ป่ามไข่" เอาใข่มาใส่ในกระทง ย่างบนถ่านให้หอมกรุ่น คะเนพอใกล้สุกก็ใส่เครื่องต่างๆที่เตรียมไว้ลงไป เช่น ใบหอมซอย น้ำปลา พริกไทย มีเนื้อประเภทต่างๆ อย่างปูอัด ไข่ผึ้ง ให้เลือกโรยหน้า แต่ผมลองชิมที่เขาใส่ไข่มดดู อร่อยดีครับ (เคยกินไข่มดแต่เอามาแกงใส่ผักพื้นเมืองง่ะ) ไข่ผึ้งมีขายอีกอย่างคือทำเป็นแอ๊บ (คล้ายๆห่อหมกครับ แต่แอ๊บแห้งกว่า) เอามากินดูหวานๆมันๆดีจัง

น้ำเสาวรสเจ้านี้อร่อยดีนะ ผมเองก็เพิ่งเคยดื่มชิม อากาสกำลังร้อน ออกจะกระหาย ซื้อมาเห็นน้ำสีเหลืองๆสวยเชียวก็ยกดื่มเต็มที่ รสออกเปรี้ยวจนขนลุกเลยครับ แต่คนขายใจดีนะ เห็นผมทำท่าขนลุกก็บอกว่าจะผสมน้ำหวานให้ รสจึงออกมากลมกล่อมอร่อยมากๆ ใครได้ไปเที่ยวอย่าลืมลองชิมนะครับ 

 อิ่มท้องกันแล้วค่อยมีแรงเดินหน่อยครับ ถือน้ำกันคนละขวด เดินไป จิบไป บรรยากาศสบายดีจริงๆ

ถนนคนเดินนี่ของขาย โดยเฉพาะของพื้นบ้านหรือสินค้าทำมือนี่มากมายจริงๆคนับ เต็มสองข้างทางไปหมด ดีนะผมไม่ใช่คนชอบซื้ออะไรพวกนี้เท่าไร ไม่งั้นคงขนกลับมาไม่ไหว จึงดูแค่พวกงานศิลปะต่างๆ ประเภทภาพวาด ไม้แกะสลัก เสื้อผ้าพื้นเมืองต่างๆ ซึ่งก็สวยงามทั้งนั้น - ตัดกันดีนะครับ แผงขายสินค้าพื้นบ้านกับกาแฟเฟรนชายน์ที่ใหญ่โตที่สุดในโลก

ผมชอบไอเดียนี้นะครับ เพราะนอกจากค้าขายแล้ว มันเป็นพื้นที่เปิดให้บรรดาศิลปินที่ไม่มีช่องทางทั้งหลายได้เปิดเผยตัวเอง ทั้งวาดภาพมาขาย หรือรับจ้างนั่งเขียนภาพเหมือนกันเห็นๆแบบนี้ (นางแบบที่จ้างวาดสวยมากขอบอก แต่ไม่ได้ขออนุญาติเลยเอาข้างหลังเธอมาลงละกันนะครับ - จริงๆตอนถ่ายด้วยหน้าเธอก็ยิ้มเขินๆนะ)

ป้ออุ้ย - แม่อุ้ย (คำเรียกคนแก่คราวปู่ย่าตายายของทางเหนือ) ที่พอจะมีฝีมือทำของต่างๆ ก็ได้มีโอกาศนำสินค้ามาเสนอ ผมเอามาฝากสองเจ้า ป้ออุ้ยเจ้านี้ทำสะล้อซอซึงเครื่องดนตรีทางเหนือมาวาง ใครอยากซื้อก็ซื้อ ใครที่มีจิตเมตตาจะช่วยเหลือเงินทองเพื่อสนับสนุนก็ทำได้ตามใจศรัทธา

นอกจากนี้ยังมีวงดนตรีพื้นเมืองโดยชมรมคนสูงอายุเล่นอยู่หน้าวัดแห่งหนึ่งด้วยนะฮะ แต่ผมถ่ายรูปมาไม่สวยเลยไม่ได้ลง

ถ้าเดินนานๆอยากพักให้คนมานวดเท้าและขาคลายเมื่อยก็มีนะครับ ผมนับได้เป็นสิบๆจุดเลยละมั้ง ตั้งแต่แค่ 5 เก้าอี้ไปจนกระทั้งสิบๆเก้าอี้ ทั้งฝรั่งและคนไทยนั่งนวดกันเต็มไปหมด สนนราคาอยู่ที่ 80 บาท / ครึ่งชม. - เพื่อนผมบอกเมื่อก่อน 60 เพิ่งมาขึ้นก่อนสงกรานต์นิดหน่อย ตามราคาน้ำมัน

"ใจ้ถุงแซ่วนัก มันบ่ะดีเน้อ" - ท่ามกลางบรรยากาศโลกร้อนแบบนี้ คนที่เชียงใหม่ก็มีจิตสำนึกดีๆ ทำถุงผ้ามาวางขายครับ(รูปช้างซะด้วย) ผมมองไปใกล้ๆ เห็นข้อความนี้ ถุงแซ่ว - คำเมืองคือบรรดาถุงพลาสติกทั้งหลายนะครับ - ประมาณว่า ให้ยืดอกพกถุง(ผ้า)เวลาจะไปซื้อของไหนๆ ใช้แต่ถุงพลาสติก มันไม่ดีนะ จะบอกให้

คืนนั้นพวกผมเดินเล่นกันจนดึก พวกเราเดินไปคุยไป ดูอะไรข้างทาง ว่าจนดึกเพื่อนๆมันนั่งนวดขารอกันหมดแล้ว จะเป็นเพราะผมเป็นคนชอบอะไรโบราณหน่อยก็ได้กระมัง ผมจึงชอบที่จะเดินเล่นตามข้างทางหรือบนถนนคนเดินขายของแบบนี้ จะบอกตรงๆแบบเขินๆหน่อยว่าชอบมากกว่าเดินตามห้างฯก็ว่าได้ ยิ่งเชียงใหม่นี้ถ้าเอาไปเทียบบรรยากาศแถวคลองถมหรือสีลมที่ผมชอบไปเดินเห็นจะผิดกันไกล ที่นี่มีรอยยิ้ม พูดจาก็ดีๆเพราะๆทั้งนั้น ผมยังไม่เจอใครด่าหรือทำหน้างอใส่ลูกค้าเลย

(เฉพาะตัวผมเจอนะ ไม่ใช่แค่ที่ถนนคนเดินนี้ด้วย ตามตลาดทั่วไปก็เช่นกัน) ขนาดผมถามรายละเอียดเสียแยะ ก็ยังตอบด้วยดี ผมจึงเบิกบานใจมาก และหวังว่าเรื่องนี้คงจะเป็นจุดเด่นของถนนคนเดินแห่งนี้ตลอดไปครับ

แววตาของบรรดาคนเจียงใหม่ที่ขายของต่างๆริมทางถนนคนเดิน ส่วนใหญ่ยังเต็มเปี่ยมไปด้วยไมตรีต่อคนต่างถิ่น ผู้คนจึงคึกคักอยู่เสมอ ทางเข้าถนนคนเดินเจียงใหม่ ประตูท่าแพ แลดูทางไหนก็เห็นแต่ใครๆทั้งฝรั่งและคนไทยจะบันทึกภาพไว้(เพื่อนลงทุนปีนขึ้นไปถ่ายรุปบนกำแพงเลยนิ) - ถ้าไม่ใช่เพราะชอบใจแล้ว ก็คงไม่มีสาเหตุอื่นหรอก 

เชียงใหม่กำลังเป็นเมืองที่ไม่หลับไหล แต่ถึงอย่างไร ก็ยังมีอะไรให้ประทับใจเสมอครับ