ราวๆเดือนที่แล้ว มีข่าวหนึ่งที่ได้รับความสนใจพอสมควรคือการที่มีหญิงไทยถูกหลอกไปขายตัวที่ลอนดอน

จะว่าไปไม่ได้มีแค่หญิงไทยเท่านั้นที่เจอปัญหานี้ ในสภาพสังคมที่เสื่อมโทรม ความอดยากยากจนและอื่นๆ ทำให้ผู้หญิงยากไร้ทั่วโลกหวังจะมีชีวิตที่ดีขึ้นทั้งนั้น แม้จะรู้ว่าหนทางที่กำลังจะเดินไปต้องเสี่ยงกับอะไรบางอย่าง

Eastern Promises - เป็นหนังผมเพิ่งดูจบไปหมาดๆและชอบมากๆ

 ใบปิดหนังสื่อถึงความรุนแรงและบาปกรรมที่ติดตัว 

หนังเดินเรื่องผ่านแอนนา (Naomi Watts) ผู้เชื้อสายรัสเซียหมอทำคลอดประจำโรงพยาบาล ที่ได้ไดอารี่ภาษารัสเซียจากทาเทียน่าเด็กหญิงอายุเพิ่ง 14 ขวบที่เสียชีวิตจากการคลอด เธอไม่พบญาติของทาทีน่า จึงพยายามให้คุณลุงเธอแปลให้ฟัง แต่เขาปฎิเสธ (เพราะรู้ว่าต้องมีอะไรไม่ชอบมาพากล) เธอจึงนำไดอารี่ไปขอให้คนที่รับจ้างแปลจัดการ แต่มันกลับนำเธอไปเจอ ซีมวล เจ้าของภัตราคารรัสเซียแห่งหนึ่งที่อาสาช่วยแปลให้ โดยไม่รู้ว่าเขาคือเจ้าพ่อใหญ่ของตระกูล vory v zakone ("thieves in law")

พวกเขาคือ แก๊งค์มาเฟียรัสเซียในลอนดอน ธุรกิจเถื่อนของพวกเขามีหลายๆอย่าง ตั้งแต่รับจ้างฆ่าคน / ค้าเหล้าเถื่อน และค้าผู้หญิง

หนังมีฉากกินเลี้ยงแบบรัสเซียหลายซีน ดูเผินๆเหมือนครอบครัวใหญ่ที่อบอุ่น 

หนังบอกเรื่องราวของทาเทียน่าผ่านไดอารี่ ผู้ชมได้รับรู้กับพร้อมๆกับตัวละครต่างๆในเรื่องว่าเธอมีความใฝ่ฝันที่จากบ้านเกิดมาสู่เมืองใหญ่ๆ หวังจะมีเงินกลับบ้านและมีชีวิตที่ดีกว่าเดิม

ผู้กำกับเดวิท โคเนนท์เบริก David Cronenberg ใส่ลายเซ็นในงานของเขาเช่นเคย หนังมีภาพความรุนแรงชนิดจะจะตาหลายๆซีน ตั้งแต่การเอามีดบาดคอจนเลือดกระฉูด / มีดตุรกีเจาะตา / กรีดเนื้อตัว / ตัดนิ้ว - และประเด็นของเขาก็เหมือนเดิมคือการตั้งคำถามถึงความเป็น"ปีศาจ"และ"นักบุญ"ในจิตใจของตัวละครแต่ละตัว

ใครจะกล้าคิดว่าชายชราหน้าตาใจดี ทำอาหารเก่ง - จะเป็นหัวหน้าใหญ่แก๊งค์มาเฟีย ที่สั่งฆ่าเด็กทารก (ที่อาจจะเป็นลูกของเขาเองด้วยซ้ำ) ได้ลงคอ.....

พิธีกรรมการเข้าเป็นสมาชิกในตระกูลมาเฟียรัสเซีย

หลังจากรู้ว่าซีมอลและคาริว (Vincent Cassel) ซึ่งเป็นลูกชายเขามีส่วนเกี่ยวข้องกับการตายของเด็กหญิง แอนนาก็กัดไม่ปล่อยทั้งที่รู้ว่าอันตรายใกล้ตัวมาเรื่อยๆ เธอรู้จักกับ นิโคไล (Viggo Mortensen) คนขับรถและนักเลงเพื่อนรักของคาริว และเขาได้เข้าจัดการเรื่องอะไรหลายๆอย่างให้เธอและเรื่องราวทั้งหมดที่เกิดขึ้น

หนังมีซีนเดียวที่ให้เห็นสภาพของบรรดาหญิงสาวทั้งหลายที่ถูกพามาขายบริการทางเพศ ซีนนั้นแม้จะทำให้ดูเหมือนจะเป็นงานปาร์ตี้ที่รื่นเริงแต่สภาพของหญิงสาวทั้งหลายโดยเฉพาะในแววตาของพวกเธอทำให้คนดูหดหู่ไม่น้อย และผกก.ยังย้ำอีกทีในซีนหลังจากที่นิโคไลมีเพศสัมพันธ์กับเธอ (ต่อหน้าและการบังคับของคาริว "แกต้องนอนกับเธอให้ฉันดู ฉันจะได้แน่ใจว่าแกไม่เป็นกะเทย")

ซีนถัดมาหญิงคนนั้นนอนตาลอย ร้องเพลงท้องถิ่นของบ้านเกิดเบาๆ -      นิโคไลเมื่อหันไปมองว่าคาริวไม่อยู่แล้วก็ถามว่าเธอมาจากไหน - คุณมาจากเมืองอะไรหรือ - เมืองเล็กๆ - เธอตอบ - ออกไปไกลจากเมืองเคียฟ....

นิโคไลหยิบเงินจำนวนหนึ่งพร้อมกับการ์ดรูปนักบุญวางไว้บนเตียง - "พยายามมีชีวิตอยู่ให้นานเท่าที่จะทำได้นะ" เขาบอก

ทาเทียน่าก็บอกไว้ในไดอารี่ของเธอว่า "ฉันไม่แน่ใจว่าจะทนได้ถึงเมื่อไร ฉันหวังว่าคงจะถึงวันของฉันเร็วๆนี้ แต่ไม่ใช่เด็กในท้องของฉัน"

ในหนังและในข่าวของหญิงไทยที่ถูกพาไปขายบริการต่างแดนบอกคล้ายๆกัน - พวกเลวๆกลุ่มนี้ให้ทุกวิธีทางในการจัดการธุรกิจนี้ พวกเขาหลอกล่อหญิงสาวทั้งหลายถึงอนาคตที่ดีกว่าความอดอยาก แต่พอมาถึงพวกเธอถูกทั้งการใช้กำลังบังคับ / ทุบตี / ข่มขืน / กักขัง - ไปจนกระทั่งจับฉีดยาเสพติดให้เชื่อฟัง

 โนอามี วัตส์ในซีนที่ถูกเจ้าพ่อมาข่มขู่ 

ภาคการแสดงทำได้ดีทุกคน โนอามี วัตส์ แสดงถึงความมุ่งมั่นที่จะช่วยเด็กทารกให้ปลอดภัยอย่างพอดีไม่มากเกิน / อาร์มิน มูลเลอร์ เล่นเป็นเจ้าพ่อรัสเซียได้น่ากลัวจนขนลุก / ที่เยี่ยมที่สุดคือ วิกโก้ มอร์เตนเซ่น ที่แสดงเป็น นิโคไลได้อย่างไม่มีที่ติ โดยเฉพาะการพูดภาษาและสำเนียงรัสเซียอย่างชัดเจน - โดยเฉพาะซีนที่เขาอัดกับพวกมาเฟียตุรกีในห้องอาบน้ำรวมนั้น เจ๋งโครตๆ  

นี่เป็นเรื่องทีสองถัดจาก A History of Violence ที่เขาแสดงให้โคแนนเบริกท์ - ที่เหมือนกันระหว่างสองเรื่องนี้คือถึงจะดูเป็นคนธรรมดาๆแต่ เรื่อง A History of Violence เขาคือคนดีที่ถูกปลุกเอาความเป็นปีศาจร้ายขึ้นมา แต่ใน Eastern Promises ภาพลักษณ์ของเขาคลุมเครือในความชั่วและความดี และกว่าคนดูจะเข้าใจในเหตุผลทั้งหมดที่เขาทำก็เกือบจบเรื่องแล้ว

แม้แต่แอนนาก็ยังไม่เข้าใจจนเธอต้องถามเขาตรงๆก่อนจบเรื่อง - คุณทำทั้งหมดนี่ไปเพื่ออะไร - เขาตอบสั้นๆ...- คุณจะเป็นพระราชาได้อย่างไร ในเมื่อยังมีพระราชาอยู่

Viggo Mortensen เล่นดีมากๆ ซีนนี้เขาแสดงสัญลักษณ์"ขู่ฆ่า"ของพวกรัสเซีย

ดูเหมือนเป็นหนังดราม่า - แอ๊คชั่น แต่หนังของโคแนนเบริกท์เหมือนเดิมคือ บอกให้เราเห็นที่สิ่งเป็นแล้วให้ตีความเอาเอง หนังปะปนในประเด็น เรื่องการค้าผู้หญิงเรื่องหนึ่ง / การเหยียดเชื้อชาติอีกเรื่องหนึ่ง / การเหยียดเพศ (หนังมีนัยยะของความผูกพันแบบไม่ชัดเจนในทางเพศของคาริวที่มีต่อนิโคไลแบบจับสังเกตได้) และที่สำคัญคือมันเป็นปัญหา แต่มันดูจะไม่มีทางออก

 ชื่อหนังก็บอกเป็นนัยๆถึงประเด็นหลัก Eastern Promises คำสัญญา (มากมาย) จากฝั่งตะวันออก - หลังจากเจอไดอารี่หนังเดินเรื่องไปพร้อมกับเรื่องราวบันทึกของ ทาเทียน่า ที่เธอเล่าว่าได้รับคำสัญญามากมายจากคนที่ลอนดอน จะมีคนพาไป / จะมีคนหัดให้ทำงาน / จะมีงานให้ทำ / จะมีเงินใช้ / จะได้ไปเที่ยวในที่สวยงามต่างๆมากมาย (ซึ่งก็แทบไม่ต่างจากคำสัญญาที่หญิงสาวบ้านเราได้รับ ในการไปทำงานต่างแดน)

แต่บทสรุปคือเธอต้องขายตัว โดยท่อนหนึ่งในบันทึกเธอคร่ำครวญว่า "หน้าต่างมันล๊อคไว้เสมอ ฉันไม่อาจทุ่มตัวออกไปได้ ทุกๆวันพวกเขาฉีดเฮโรอีนแก่ฉัน...."

ดูๆแล้วก็ใจหายถึงคนไทยที่ถูกหลอกไปเหมือนกัน เพราะแค่คิดว่าพวกเขาจะเผชิญอะไรบ้างก็แทบไม่อยากคิด

   คาริว และ นิโคไล

หนังประสบความสำเร็จอย่างมากทั้งรายได้และคำชม - ติดอันดับหนังยอดเยี่ยมแห่งปี 2007 แทบทุกสถาบันภาพยนตร์ ตัวมอร์เตนเซ่นเองก็ได้เสนอให้เข้าชิงรางวัลนักแสดงนำชายหลายแห่งรวมทั้งออสก้าร์

ผมชอบมากๆคือซีนท้ายๆของหนัง - หนังไม่มีฉากกวาดล้างแก๊งค์ / ไม่มีการจับกุม / ไม่มีบทสรุปใดใดของเรื่องราวที่เกิดขึ้น - ผมเห็นด้วยกับประเด็นนี้ เพราะการจับกุมหรือนำพวกเธอไปกักขัง (หรือส่งกลับประเทศ) เป็นเรื่องปลายเหตุ - ใช่หรือไม่ว่าเพราะปัญหาความอดอยากยากจน การกระจายรายได้ หรือการไม่เท่าเทียมกันของสังคมต่างหากเป็นมือที่มือไม่เห็น ที่คอยผลักหญิงสาวเป็นพันๆหมื่นๆคนเข้าสู่เหตุการณ์สลดใจนี้

หลังจากยอมทรยศพ่อตัวเองจนได้เป็นหัวหน้า ผมก็ไม่เห็นคาริวอีก หนังจบลงในซีนที่นิโคไลนั่งในห้องบัญชาการเงียบๆ จิบเหล้าเพียงลำพัง หนังจบคล้ายๆกับทุกเรื่องของ  David Cronenberg คือเราไม่ได้คำตอบสรุปจากเขา แต่ให้ไปคิดกันเอาเองว่าเรื่องราวแบบนี้มันแทบไม่มีทางออก 

ถ้ามีงานให้ทำ มีเงินพอใช้ และมีอาหารให้กิน คนที่อยากจะทิ้งบ้านเกิดเมืองนอน มาสู่เมืองใหญ่คงน้อยลง - ไม่ใช่ไม่มีเลยนะ คนทะเยอทะยานก็อาจจะมีอยู่ อันนี้ผมเข้าใจ - แต่มันคงจะลดลงไปได้ไหมน้อยใช่ไหม

และประโยคสุดท้ายของหนัง กลับเป็นประโยคแรกสุดของไดอารี่ที่ ทาเทียน่า เขียนให้คนดูทุกคนได้ฟัง

"ฉันชื่อทาเทียน่า พ่อของฉันเป็นกรรมกรเหมือง วันหนึ่งเหมืองถล่มลงมา พ่อฉันถูกฝังในนั้น ซึ่งหมายถึงรวมทั้งฉันและครอบครัวทั้งหมดด้วย ภายใต้แผ่นดินรัสเซียนั้นแหละ ฉันจึงต้องตัดสินใจจากมา มาหาชีวิตที่ดีกว่า....."