องค์กรมุสลิม สสม คืออะไร  ต้องการทำอะไร มายังไง

ที่มา วารสารสุขสาระ

http://www.suksara.org/main/content.php?page=content&category=19&id=1

แผนงานสร้างเสริมสุขภาวะมุสลิมไทย

แผนงานสร้างเสริมสุขภาวะมุสลิมไทย เป็นความร่วมมือระหว่างศูนย์ศึกษานโยบายเพื่อการพัฒนา คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มีเจตนาที่จะผลักดันให้เกิดความตื่นตัวในการดูแลสุขภาพ ตลอดจนดูแลสร้างเสริมความรู้ความเข้าใจในด้านสุขภาวะให้เข้มแข็งในหมู่ชาวไทยมุสลิม ถึงแม้ว่าปัญหาสุขภาพหลายๆ ปัญหาของชาวไทยมุสลิมจะไม่ได้แตกต่างไปจากปัญหาสุขภาพของชาวไทยกลุ่มอื่นเลย แต่เนื่องจากว่ามุสลิมมีความผูกพันในศาสนา นำศาสนาเข้ามาใช้ในชีวิตประจำวัน การแก้ไขปัญหาสุขภาพจึงหนีไม่พ้นที่ต้องให้ความสำคัญกับเรื่องเช่นนี้ด้วย ด้วยตระหนักในประเด็นดังกล่าว การดำเนินงานของแผนงานสร้างเสริมสุขภาวะมุสลิมไทย จึงให้ความสำคัญกับการศึกษาทำความเข้าใจหลักการของศาสนาอิสลาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนที่เกี่ยวกับสุขภาวะ และภูมิหลังของชาวไทยมุสลิมในภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศไทย ความเข้าใจในหลักการของอิสลามในส่วนที่เกี่ยวกับสุขภาวะ ทำให้สามารถรู้ได้ว่ามุสลิมมีภูมิปัญญาดั้งเดิมที่เป็นทุนทางสังคมอยู่มากน้อยเพียงใด และจะนำมาเผยแพร่ใช้ประโยชน์ได้อย่างไร ความเข้าใจในภูมิหลังของชาวไทยมุสลิมช่วยให้สามารถระบุลงไปได้ว่า ปัญหาสุขภาวะของชาวไทยมุสลิมมีอะไรบ้าง เป็นปัญหาร่วมของมุสลิมในทุก ๆ กลุ่มหรือเป็นปัญหาเฉพาะกลุ่ม เกี่ยวข้องหรือไม่เกี่ยวข้องกับหลักศาสนาอย่างไร นอกจากนี้การทำความเข้าใจกับบุคลากร องค์กรมุสลิม หรือองค์กรอื่น ๆ ที่มีบทบาทในสังคมมุสลิมไทยก็ได้ทำให้เห็นชัดเจนยิ่งขึ้นว่า กลไกในการสร้างเสริมสุขภาวะของชาวไทยมุสลิมอยู่ที่ใด ควรขับเคลื่อนในลักษณะใดจึงจะมีโอกาสประสบความสำเร็จ แม้ว่าปัญหาด้านสุขภาพหลายปัญหาที่ชาวไทยมุสลิมประสบอยู่ ยังไม่ได้รับการดูแลจัดการอย่างเหมาะสม อย่างไรก็ตาม จำเป็นต้องยอมรับว่า บางปัญหานั้นไม่ใช่สิ่งที่จะแก้ไขได้ในระยะสั้น แต่อาจต้องอาศัยระยะเวลาที่นานในระดับหนึ่ง เพื่อให้การดำเนินงานตามแผนฯ นี้ผลิดอกออกผลต่อไป

วัตถุประสงค์ของ สสม.

เพื่อรวบรวมองค์ความรู้เกี่ยวกับสุขภาวะในอิสลามและสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับปัญหาสุขภาวะมุสลิมไทย เพื่อผลักดันให้เกิดมาตรการทางสังคมในการควบคุมการบริโภคบุหรี่และสิ่งเสพย์ติดอื่นๆ ในหมู่ชาวไทยมุสลิม เพื่อสร้างเครือข่ายการถ่ายทอดองค์ความรู้อิสลามกับสุขภาวะที่จะโน้มนำให้ชาวไทยมุสลิมปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตที่สร้างปัญหาสุขภาพ เพื่อสร้างเครือข่ายผู้นำในการสร้างเสริมสุขภาวะ เพื่อพัฒนาชุมชนและมัสยิดตัวอย่างที่ให้ความสำคัญกับภาวะสุข

ยุทธศาสตร์สำคัญในการขับเคลื่อนการดำเนินงานของ สสม.

ยุทธศาสตร์การรวบรวมและสร้างองค์ความรู้ เน้นองค์ความรู้อิสลามกับสุขภาวะซึ่งชาวไทยมุสลิมพร้อมยอมรับ และปัญหาสุขภาวะชาวไทยมุสลิมซึ่งยังมีการศึกษาวิจัยค่อนข้างน้อย ยุทธศาสตร์สร้างกระแสครอบคลุมพื้นที่เป้าหมาย ที่มีปัญหาสุขภาวะชัดเจนและมีความพร้อมในแง่ของผู้ปฏิบัติงาน ยุทธศาสตร์สร้างปัจจัยเปลี่ยนแปลงสังคม โดยการดำเนินงานแนวดิ่งที่เน้นบางประเด็นหลัก ซึ่งการดำเนินงานจะมีรูปธรรมที่ชัดเจน และสามารถเป็นต้นแบบของการเปลี่ยนแปลงหรือเป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางด้านสุขภาวะ โดยแยกเป็นตัวกระตุ้นใน 3 ระดับ คือ ชุมชน มัสยิด และผู้นำ ประสานสื่อ โดยเน้นสื่อของชาวไทยมุสลิมในทุกๆ สื่อ ให้มีบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงและถ่ายทอดองค์ความรู้ และความเคลื่อนไหวของแผนงานฯ แก่ชาวไทยมุสลิมในทุกกลุ่ม ในทุกพื้นที่ของประเทศ

แผนภาพยุทธศาสตร์ สสม.

โครงสร้างและกลไกการทำงาน

โครงสร้างการบริหาร แบ่งเป็น 3 ระดับ ระดับแรก เป็นส่วนกลางที่ทำงานทางด้านบริหาร มีหน้าที่พัฒนาและประยุกต์แผนงานสร้างเสริมสุขภาวะชาวไทยมุสลิมร่วมกับกลุ่มแกนนำ ให้สอดคล้องกับเงื่อนไขของพื้นที่และเวลา กระจายงานหรือกิจกรรมต่างๆ ให้กับกลุ่มแกนนำ เครือข่าย และพันธมิตร ทำหน้าที่ในการบริหารจัดการอื่นๆ ซึ่งครอบคลุมถึงกิจกรรมที่ไม่ได้มีลักษณะเฉพาะทางภูมิศาสตร์ และการติดตามตรวจสอบความสำเร็จของโครงการหรือแผนงานที่ได้มอบหมายออกไป และการผลักดันในระดับนโยบายของรัฐและองค์กรศาสนา ระดับที่สอง เป็นกลุ่มแกนนำซึ่งประกอบด้วยผู้ประสานงาน และเจ้าหน้าที่ศูนย์ประสานงาน รวมทั้งแกนนำอื่นๆ ที่ไม่ได้สังกัดแผนงานฯโดยตรง มีหน้าที่ประสานงานกับส่วนกลางและส่งเสริมการดำเนินกิจกรรมในพื้นที่รับผิดชอบหรือประเด็นที่รับผิดชอบ ระดับที่สาม คือเครือข่ายและพันธมิตรซึ่งอาจเป็นบุคคล เช่น นักพัฒนาสังคม นักวิชาการศาสนา และองค์กรต่างๆ ของชาวไทยมุสลิม เป็นกลุ่มที่มีเจตน์จำนงและเป้าหมายที่จะร่วมงานในการสร้างเสริมสุขภาวะชาวไทยมุสลิม สามารถเข้ามีบทบาทในบางขั้นตอนหรือทุกขั้นตอนของกิจกรรม

การติดตามและการประเมินผล

โดยทั่วไป การติดตามและประเมินผลการดำเนินงานของแผนงานฯ จะทำอย่างน้อย 2 ระดับ คือ การติดตามและประเมินผลเป็นช่วงๆ ในขณะที่กิจกรรมกำลังดำเนินอยู่และยังไม่เสร็จสิ้น และการติดตามและประเมินผลเมื่อโครงการเสร็จสิ้นลงแล้ว การติดตามและประเมินผลจะทำทั้งโดยหน่วยงานภายนอกหรือโดยองค์กรที่ปฏิบัติงาน และโดยประชาชนที่มีส่วนได้และส่วนเสียจากแผนงานหรือโครงการ แผนงานฯ จะทำการติดตามและประเมินผลการดำเนินงานต่างๆ ทั้งที่เป็นของส่วนกลาง ศูนย์ประสานงานภาค และพันธมิตรเป็นช่วงๆ ในขณะที่โครงการฯ กำลังดำเนินอยู่และยังไม่เสร็จสมบูรณ์ ในเบื้องต้นกำหนดให้เป็นทุกๆ 6 เดือน การติดตามและประเมินผลในลักษณะนี้จะช่วยให้แผนงานฯ สามารถตรวจสอบความก้าวหน้าและประสิทธิภาพของโครงการและกิจกรรมต่างๆ ทำให้สามารถปรับกลยุทธและท่าทีในการดำเนินงานเพื่อให้ดียิ่งขึ้นได้

คณะกรรมการกำกับทิศทาง สสม.

นายดำรง พุฒตาล ที่ปรึกษา นายเขตรัฐ เทพรัตน์ ที่ปรึกษา คณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มาหวิทยาลัย ที่ปรึกษา นพ.สมัย ขาววิจิตร ที่ปรึกษา อาจารย์อรุณ บุญชม ที่ปรึกษา ผศ.ภญ.สำลี ใจดี ประธานกรรมการ ศ.นพ.สนาน สิมารักษ์ กรรมการ ดร.ฉวีวรรณ ประจวบเหมาะ กรรมการ นพ.อนุตรศักดิ์ รัชตะทัต กรรมการ อาจารย์วิทยา วิเศษรัตน์ กรรมการ ผศ.ดร.อับดุลเลาะ หนุ่มสุข กรรมการ ดร.สวนา พรพัฒน์กุล กรรมการ นายดิน อารีย์ กรรมการ รศ.ดร. วินัย ดะห์ลัน กรรมการ ศ.ดร.พลโทสมชาย วิรุฬหผล กรรมการ ผู้แทน สสส. กรรมการ รศ.ดร.อิศรา ศานติศาสน์ กรรมการและเลขานุการ