เพลงเรื่อง

หมายถึง เพลงหลาย ๆ เพลงที่นำมาจัดรวมบรรเลงติดต่อกันไป เพลงที่นำมาเข้าชุดเป็นเพลงเรื่องจะต้องมีอัตราเดียวกัน หน้าทับเดียวกัน และมีสำเนียงทำนองใกล้เคียงกันด้วย โดยการกำหนดชื่อกลุ่มเพลงเหล่านั้น จะแตกต่างกันไปตามลักษณะของกลุ่มเพลง เพลงเรื่องเป็นเพลงที่มีการบรรเลงเฉพาะในวงปี่พาทย์เท่านั้น ซึ่งเป็นเพลงบรรเลงล้วนไม่มีร้อง ในการตั้งชื่อเพลงเรื่องนั้น ไม่ทราบแน่ชัดว่ามีการตั้งขึ้นจากอะไร แต่จุดประสงค์ของผู้รวบรวมคงต้องการแบ่งกลุ่มของเพลงโดยจัดไว้เป็นกลุ่ม ๆ เพื่อง่ายต่อการจำและสะดวกต่อการนำไปใช้ มีผู้สันนิษฐานว่า เพลงเรื่องน่าจะมาจากการแสดงละคร เพราะเพลงที่ใช้ประกอบการแสดงละครมีอยู่หลายประเภาท เช่น เพลงช้า เพลงเร็ว เป็นต้น ซึ่งนักดนตรีได้กำหนดไว้โดยเฉพาะว่าเพลงไหนควรใช้กับอะไร

เพลงเรื่องมีการจำแนกประเภทไว้ ดังนี้

1.       ประเภทเพลงช้า เช่น เรื่องเต่ากินผักบุ้ง เรื่องจีนแส เรื่องสารถี เป็นต้น

2.       ประเภทเพลงเร็ว เช่น เรื่องแขกมัดตีนหมู เรื่องแขกบรเทศ เป็นต้น

3.       ประเภทเพลงฉิ่ง คือใช้ฉิ่งตีประกอบอย่างเดียว เช่น เรื่องมุล่ง เรื่องช้างประสานงา เป็นต้น

4.       ประเภทเพลงสองไม้ คือใช้หน้าทับสองไม้ เช่น เรื่องสีนวล เรื่องทยอย เป็นต้น

5.       ประเภทเพลงที่ใช้ไปตามจังหวะหน้าทับ เช่น เพลงเรื่องนางหงส์ ที่ใช้สำหรับประโคมศพ เป็นต้น

6.       ประเภทที่เกี่ยวกับพิธีกรรม เช่น เรื่องทำขวัญหรือเวียนเทียน ที่ขึ้นต้นด้วยเพลงนางนาค เป็นต้น

ที่มา : หนังสือการดนตรีไทยและทางเข้าสู่ดนตรีไทย

ตัวอย่างเพลงเรื่องที่ท่านกำลังฟังอยู่ในขณะนี้คือ “เพลงเรื่องพระรามเดินดง” ครับ