สัญญาประชาคม

หลักสิทธิทางการเมือง

มนุษย์เกิดมาเสรี  แต่เขาถูกพันธการอยู่ทุกหนทุกแห่ง

ผู้เชื่อว่าตนเป็นนายคนอื่นกลับเป็นทาสเสียยิ่งกว่า

ข้าพเจ้าไม่ทราบ  จะทำให้การเปลี่ยนแปลงนี้ถูกต้องตามกฎหมาย

ได้อย่างไร?  ข้าพเจ้าเชื่อว่าตอบคำถามนี้ได้

“เมื่อประชาชนถูกบังคับให้เชื่อฟัง  เขาก็เชื่อฟัง  เขาย่อมทำดีแล้ว

แต่ทันทีที่เขาสามารถสลัดแอกทิ้งไปได้  เขาก็สลัดมันทิ้ง

เขาทำได้ดียิ่งขึ้น  เพราะเป็นสิทธิ์ที่เขาใช้เพื่อเอาเสรีภาพคืนมานั้น

ก็เป็นสิทธิ์เดียวกันกับที่ถูกใช้เพื่อแย่งมันไปจากเขา

จะพูดว่าประชาชนมีสิทธิ์ที่จะเอาเสรีภาพของตนคืนมาก็ได้

หรือจะบอกว่าไม่มีใครมีสิทธิ์แย่งมันไปก็ได้เหมือนกัน”

แต่ระเบียบสังคมเป็นสิทธิ์อันศักดิ์สิทธิ์  อันเป็นฐานของสิทธิ์อื่นๆทั้งมวล

ทว่า สิทธิ์นี้ไม่ได้มาจากธรรมชาติมันเกิดจากการตกลงร่วมกัน

เราจึงจำเป็นต้องรู้ว่าข้อตกลงเหล่านั้นมีอะไรบ้าง

“สัญญาประชาคม”

โดย ฌอง  ฌากส์  รูสโซ

พลเมืองแห่งเจนีวา

วิภาดา  กิตติโกวิท: แปล

สำนักพิมพ์ทับหนังสือ

อาวุธกวี

ตัดตอนอัตตา  พัฒนาสำนึก

“จิตสำนึกระดับหนึ่ง  คือ  จิตสำนึกเพื่อตัวเอง

จิตสำนึกระดับสอง  คือ  จิตสำนึกเพื่ออุดมคติ

จิตสำนึกระดับสาม  คือ  ผมคิดว่าสำคัญมาก  คือ  จิตสำนึกทางการเมือง

พวกเราเป็นนักเขียนหนังสือ  เป็นนัก “ทำงาน”

ศิลปะทางด้านภาษา  ผมอยากจะฝากเรื่องจิตสำนึกเหล่านี้ว่า

พวกเรามีครบถ้วนหรือไม่  ผมเคยพูดไว้ว่า  คนเขียนหนังสือ

หรือคนทำงานทางศิลปะนี้  เป็นผู้ดูแลความรู้สึกของสังคม

เป็นผู้ดูแลความรู้สึกของผู้คนในสังคม”

โดย  เนาวรัตน์   พงษ์ไพบูลย์

ปาฐกถาพิเศษ  และบทความ๕ชิ้น

ของกวีรัตนโกสินทร์  ศิลปินแห่งชาติ

สำนักพิพ์แม่โพสพ