โรคเบาหวาน พบได้ประมาณร้อยละ 3.5 ของคนทั่วไป พบได้ทุกเพศและทุกวัย แต่จะพบมากในคนอายุมากกว่า 40 ปีขี้นไป1

      สาเหตุ
        เกิดจากตับอ่อนสร้าง ฮอร์โมนอินซูลินได้น้อยหรือไม่ได้เลย ฮอร์โมนชนิดนี้มีหน้าที่คอยช่วยให้ร่างกายเผาผลาญน้ำตาลมาใช้เป ็นพลังงาน เมื่ออินซูลินในร่างกายไม่พอ น้ำตาลก็ไม่ถูกนำไปใช้ จึงเกิดการคั่งของน้ำตาลในเลือดและอวัยวะต่างๆ เมื่อน้ำตาลคั่งในเลือดมากๆ ก็จะถูกไตกรองออกมาในปัสสาวะ ทำให้ปัสสาวะหวาน จึงเรียกว่า เบาหวาน ผู้ป่วยมักจะมีอาการ ปัสสาวะบ่อยและมาก เนื่องจากน้ำตาลที่ออกมาทางไต จะดึงเอาน้ำจากเลือดออกมาด้วย จึงทำให้มีปัสสาวะมากกว่าปกติ เมื่อถ่ายปัสสาวะมาก ก็ทำให้รู้สึกกระหายน้ำ ต้องคอยดื่มน้ำบ่อย ๆ โรคนี้มักมีส่วนเกี่ยวข้องกับกรรมพันธุ์ นอกจากนี้ยังอาจมีสาเหตุอย่างอื่น เช่น อ้วนเกินไป หรือเกิดจากการใช้ยา เช่น สเตอรอยด์ หรืออาจพบร่วมกับโรคอื่น ๆ เช่น มะเร็งของตับอ่อน  เป็นต้น1 

      ยาที่ใช้ในการรักษาโรคเบาหวาน

      เป็นยาที่ใช้เพื่อควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวาน ซึ่งสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ชนิด ตามวิธีการบริหารยา คือ ยารักษาโรคเบาหวานชนิดรับประทาน และยารักษาโรคเบาหวานชนิดฉีด (สรุปไว้ในตารางที่ 1 และ 2)

      1. ยารักษาโรคเบาหวานชนิดรับประทาน

      ใช้ในการลดระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวาน แบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม ตามกลไกการออกฤทธิ์ คือ

1. กลุ่มที่เพิ่มการหลั่งของอินซูลินจากตับอ่อน (insulin secretagogue) แบ่งเป็น

       1.1 กลุ่ม Sulfonylurea ออกฤทธิ์โดยกระตุ้นการหลั่งอินซูลินจากตับอ่อน โดยการจับกับตัวรับที่เบตาเซลล์ของตับอ่อนทำให้ adenosine triphosphate-dependent K+ channel ปิด ยาในกลุ่มนี้ ได้แก่ glipizide, gliclazide, gliquidone, glimepiride และ glibenclamide

       1.2 กลุ่ม Non-sulfonylurea ออกฤทธิ์โดยกระตุ้นการหลั่งอินซูลินจากตับอ่อน โดยการจับกับตัวรับคนละที่กับ sulfonylurea ที่เบตาเซลล์ของตับอ่อน ยาในกลุ่มนี้ ได้แก่ repaglinide

2. กลุ่มที่ลดการดื้อต่ออินซูลิน (insulin sensitizer) แบ่งเป็น

       2.1 กลุ่ม Biguanide มียาเพียงตัวเดียวคือ metformin ออกฤทธิ์โดยการลดการดื้อต่ออินซูลินทำให้เพิ่มการนำกลูโคสไปใช้ โดยเซลล์กล้ามเนื้อลาย และลดการสร้างกลูโคสจากตับ

       2.2 กลุ่ม Thiazolidinediones ได้แก่ rosiglitazone, pioglitazone ออกฤทธิ์โดยการลดการดื้อต่ออินซูลิน

3. กลุ่มที่ยับยั้งเอนไซม์ alpha-glucosidase (alpha-glucosidase inhibitor)

       ยาในกลุ่มนี้ได้แก่ acarbose, voglibose ออกฤทธิ์โดยยับยั้งเอนไซม์ที่ใช้ย่อยสลายน้ำตาลโมเลกุลใหญ่ให้เ ล็กลง ทำให้ชะลอการดูดซึมของน้ำตาล2

      2. ยารักษาโรคเบาหวานชนิดฉีด

      ยารักษาโรคเบาหวานชนิดฉีดที่มีใช้กันอยู่ คือ อินซูลิน โดยที่อินซูลินเป็นฮอร์โมนที่หลั่งจากเบตาเซลล์ของตับอ่อนจากกา รกระตุ้นโดยกลูโคส กรดอะมิโน กรดไขมัน gastric hormones โดยมีหน้าที่ในการเปลี่ยนแปลงคาร์โบไฮเดรต ไขมัน และโปรตีน แบ่งได้เป็น 4 กลุ่ม ได้แก่

1. อินซูลินที่ออกฤทธิ์เร็ว (rapid-acting insulin) ได้แก่

       Lispro เป็นอินซูลินที่สามารถออกฤทธิ์ได้เร็ว คือ 15-30 นาที มีฤทธิ์สูงสุดที่เวลา 30-90 นาที และระยะเวลาในการออกฤทธิ์นาน 30-90 นาที ซึ่งมีความใกล้เคียงกับการออกฤทธิ์ของอินซูลินที่สร้างในร่างกา ย

       Aspart เป็นอินซูลินที่สามารถดูดซึมได้เร็ว และมีระยะเวลาในการออกฤทธิ์สั้น จึงสามารถลดอุบัติการณ์ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ

2. อินซูลินที่ออกฤทธิ์สั้น (short-acting insulin) ได้แก่

       Regular insulin (RI) เป็นอินซูลินที่มีระยะเวลาที่เริ่มออกฤทธิ์ 30-60 นาที มีฤทธิ์สูงสุดที่เวลา 2-4 ชั่วโมง และระยะเวลาในการออกฤทธิ์นาน 4-6 ชั่วโมง

3. อินซูลินที่ออกฤทธิ์ปานกลาง (intermediate-acting insulin) ได้แก่

       Protamine stabilized insulin (NPH) และ Lente เป็นอินซูลินที่มีระยะเวลาที่เริ่มออกฤทธิ์ 2 ชั่วโมง มีฤทธิ์สูงสุดที่เวลา 4-10 ชั่วโมง และระยะเวลาในการออกฤทธิ์นาน 10-16 ชั่วโมง

4. อินซูลินที่ออกฤทธิ์นาน (long-acting insulin) ได้แก่

        Glargine เป็นอินซูลินที่มีระยะเวลาที่เริ่มออกฤทธิ์ 5-6 ชั่วโมง มีฤทธิ์สูงสุดที่เวลา 24 ชั่วโมง และระยะเวลาในการออกฤทธิ์นาน 24 ชั่วโมง3

       การปรับขนาดยาอินซูลิน

        ผู้ป่วยที่ฉีดอินซูลินควรมีการตรวจระดับน้ำตาลในเลือด เพื่อให้ได้ข้อมูลในการปรับขนาดยา3

        การเก็บอินซูลิน

        อินซูลินสามารถเก็บไว้ได้นานถึง 3 เดือน เมื่อเก็บไว้ที่อุณหภูมิ 2-8 องศาเซลเซียส โดยไม่ถูกแสงแดดและต้องไม่อยู่ในช่องแช่แข็ง3