โทนมโหรี                                    โทนชาตรี                                     ทับ  (ภาคใต้)

โทนหรือทับ

            โทนหรือทับ  คำว่า  “โทน”  ที่ใช้เป็นชื่อเครื่องหนังในวงการดนตรีไทยนั้น  ยังเป็นคำที่มีปัญหาอยู่  เพราะมีบางท่านอธิบายไว้ว่าเรียก  “โทน”  ว่า  “ตะโพน”  หรือเรียก  “ตะโพน”  ว่า  “โทน”  ก็ได้  และเรียก  “ทับ”  ว่า  “โทน”  ก็ได้  แต่ตะโพนนั้นเป็นเครื่องตีชนิดขึงหนังทั้ง  ๒  หน้า  ส่วนโทนหรือทับที่จะกล่าว  ถึงในที่นี้เป็นเครื่องตีขึงหนังหน้าเดียว  มีสายโยงเร่งเสียงจากขอบหนังถึงคอ  มีหางยื่นออกไปเสียเลยว่า  “โทนทับ”  เพื่อมิให้เข้าใจผิดว่าเป็นโทนหรือตะโพน  ซึ่งยังมีผู้นิยมเรียกกันอยู่อีกชนิดหนึ่งโทนทับนี้จะมีใช้ในวงดนตรีมานานแล้วนี้มีกล่าวถึงไว้ในกฎมณเฑียรบาล  เช่นที่ว่า  “ร้องเพลงเรือ  เป่าปี่เป่าขลุ่ยสีซอ  ดีดจะเข้  กระจับปี่  ตีโทนทับ  โห่ร้องนี่นัน” หรือเช่นที่ว่า  “ปี่ขลุ่ยทับโทนฆ้องกลอง”  โทนหรือทับตามรูปร่างที่ปรากฏอยู่  มี  ๒  ชนิด  คือโทนชาตรี  ชนิดหนึ่ง  และโทนมโหรี  ชนิดหนึ่ง

                ความรู้จากหนังสือเครื่องดนตรีไทย  อาจารย์ธนิต  อยู่โพธิ์  พ.ศ. ๒๕๓๐

                คำว่า  “ทับ”  เป็นการเรียกชื่อเครื่องดนตรีชนิดหนึ่งที่ใช้บรรเลงในวงหนังตะลุง  มโนราห์  เป็นเครื่องดนตรีที่ใช้แสดงในภาคใต้  มีลักษณะคล้ายกันโทนชาตรี  และโทนมโหรี  ใช้ตีสองลูกสลับกับกับการใช้มือเปิดปิดลำโพง  แต่ในปัจจุบันมีความแตกต่างที่หน้ากลองเป็นพลาสติกและสายเร่งเสียงใช้เอ็นแทนหนังรูปร่างตัวหุ่นกลองจะมีลักษณะที่ใหญ่กว่าโทนชาตรี  หรือโทนมโหรี

โปรดติดตามความรู้เกี่ยวกับดนตรีไทย ที่เป็นมรดกของชาติในคราวต่อไป  นะครับ

                                    นักเลงเพลงกลอง  นิ้งหน่องครับ