คำว่า "ศิลปะ" เป็นคำที่ยิ่งใหญ่และอธิบายยากที่สุดคำหนึ่งในโลกนี้

และในหลายที่ก็มีนิยามที่แตกต่างหลากหลายออกไป และจนถึงวันนี้ นิยามของคำว่า "ศิลปะ" ก็ยังเปิดสำหรับการตั้งคำถามและการถกเถียงกันต่อไป

ผมเชื่อว่า แนวคิดกรอบที่กว้างที่สุดที่จะอธิบาย ศิลปะ อย่างกว้างๆ คือ ผลผลิตที่สร้างสรรค์ของกิจกรรมมนุษย์ ที่แสดงถึงอารมณ์ ความรู้สึก และความสนใจของมนุษย์

และในทางสังคมศาสตร์นั้น ศิลปะเป็นเครื่องมือชิ้นสำคัญ ชิ้นหนึ่งที่จะเป็นตัวสะท้อนภาพของความแตกต่างหลากหลายของสังคมมนุษย์ 

การเรียนรู้ คุณค่าของมนุษย์ ความเป็นมนุษย์ ผ่านงานศิลปะจึงเป็นเรื่องที่อาจช่วยให้เราเห็นแง่มุมที่สร้างสรรค์ของมนุษย์ หรือแม้แต่ฐานคติ ความเชื่อของมนุษย์ในรูปแบบที่แตกต่างกัน

ตัวอย่างเช่น เราอาจมองเห็นความแตกต่างของ ฐานคติของ "การสร้างสรรค์งานศิลปะ" ของโลกตะวันออกและโลกตะวันตก  ในศิลปะตะวันตก เราเห็นความยิ่งใหญ่ของศิลปินตะวันตกมากมายเมื่อหลายร้อยปีที่แล้ว แต่เราไม่อาจเห็นศิลปินตะวันออก ที่เป็นผู้สร้างสรรค์งานศิลปะใน่ชวงเวลาเดียวกัน

เพราะการสร้างสรรค์ศิลปะของโลกตะวันตก ให้ความสำคัญกับการสร้างสรรค์ของมนุษย์ ความสามารถของมนุษย์ที่ยิ่งใหญ่ สามารถต่อกรกับอำนาจต่างๆ เช่น อำนาจทางศาสนา อำนาจสถาบันกษัตริย์ หรืออำนาจของธรรมศาสตร์

แต่การสร้างสรรค์ศิลปะแบบโลกตะวันออก เราหาได้จดจำผู้สร้างสรรรค์งานศิลปะหรือดีไซน์เดอร์นั้น  แต่เรากลับต้องจดจำสถาบันกษัตริย์ รายชื่อของผู้นำทางการเมืองในยุคนั้นๆ เพราะจารีตของการสร้างสรรค์งานศิลปะเกิดขึ้น เพื่อแสดงความยิ่งใหญ่ของสถาบันทางการเมือง

รพินทรนาถ ฐากูร ปัญญาชนคนสำคัญของอินเดีย ได้อธิบาย ศิลปะในความหมายอินเดียที่สะท้อนความคิดของโลกตะวันออกได้ชัดเจนที่สุดว่า

"ศิลปะ คือ การแสดงออกซึ่งประสบการณ์ของชุมชนที่อยู่ร่วมกัน และศิลปะรับใช้ชีวิต ศิลปะอินเดียเป็นผลผลิตตามความต้องการของชุมชน"

ไม่มีคำว่า มนุษย์ ที่ยิ่งใหญ่ สร้างสรรค์เกินกว่า ธรรมชาติ ของคนในโลกตะวันตก

(เรื่องนี้ ต้องมีต่อแน่ๆครับ)