ในปี พ.ศ ๒๔๙๓–๒๔๙๔   *นายสุนทร     สีหะเนิน    อดีตพนักงานข้าว ฯ  ของกรมการข้าวฯ ในสมัยขณะนั้น  โดยประจำอยู่ที่อำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา  ได้รับมอบหมายให้ออกไปเก็บรวบรวมพันธุ์ข้าวในภาคตะวันออก   ในอำเภอบางคล้า     ด้วยการคัดเก็บเอารวงข้าวจำนวน ๑๙๙  รวง  ซึ่งเป็นข้าวที่มีความหอมและเรียกกันว่า  " ข้าวหอมมะลิ " ทั้งหมดถูกเก็บและได้ระบุหมายเลขของรวงที่เก็บมาได้ตามลำดับ

             จากนั้น จึงส่งไปปลูกเพื่อคัดพันธุ์ให้บริสุทธิ์ ที่สถานีทดลองข้าวโคกสำโรงจังหวัดลพบุรี   และต่อมาในปี  ๒๕๐๐  พันธุ์ข้าวหอมมะลิที่ผ่านการคัดเป็นพันธุ์บริสุทิ์แล้วถูกนำไปปลูกทดลองและทดสอบในพื้นที่ปลูกข้าวภาคต่างๆ พบว่า ในภาคอีสาน ข้าวหอมมะลิ  ที่เป็นรวงหมายเลขที่ ๑๐๕  (หนึ่งร้อยห้า) เป็นรวงที่ให้ผลผลิตดีในพื้นที่ดินทรายโดยเฉพาะในภาคอีสาน   จะเป็นเมล็ดข้าวเรียวยาว สมบูรณ์และความหอมของข้าวยังคงเหมือนข้าวที่ปลูกจากแหล่งเก็บเหมือนเดิม

          ในปีพ.ศ.๒๕๐๒   ข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ ๑๐๕ นี้  ได้รับรองให้เป็นข้าวหอมพันธุ์ที่มีชื่อขาวดอกมะลิ  ๑๐๕  *  เมื่อวันที่  ๒๕ พฤษภาคม พ.ศ.  ๒๕๐๒

โดยเริ่มแรกให้ชื่อว่า  ขาวดอกมะลิ  ๔-๒–๑๐๕   [  ในยุคสมัยนั้น  ]  

        ในเชิงสัญญลักษณ์   ก็มีความหมาย  คือ ว่า ......

         หมายเลข ๔  หมายถึงอำเภอที่เก็บมา   อำเภอบางคล้า  จังหวัดฉะเชิงเทรา และ   

        หมายเลข ๒  หมายถึง  ชื่อพันธุ์ข้าวที่เก็บในอำเภอนั้น คือ  หอมมะลิ    และ  หมายเลข ๑๐๕  ก็คือ ....

ตำแหน่งรวงข้าวของพันธุ์หอมมะลิที่เก็บในที่นั้น   ซึ่งเป็นรวงหมายเลขที่ ๑๐๕ (หนึ่งร้อยห้า)  คือ  หอมมะลิ  ซึ่งมีที่มาจากความขาวของเมล็ดข้าว  และความหอมที่คนไทยมักจะนำไปเปรียบเทียบกับดอกไม้ไทยในขณะนั้น

         โดยคนไทยจะใช้ดอกมะลิที่มีสีขาวสำหรับบูชาพระ เป็นสิ่งมงคลและความประทับใจคล้าย ๆ กัน                            

         จากความหมายในเชิงสัญญลักษณ์ดังกล่าวนี้  จึงมีผู้นำมาใช้เป็นชื่อพันธุ์ข้าวหอมของไทย เหตุผลที่ข้าวพันธุ์นี้ได้ถูกนำไปขยายผล  เพราะเป็นข้าวที่มีความโดดเด่น  ในรูปลักษณ์และรสชาติ  ซึ่งเป็นผลดีทั้งในด้านความหอมและความนุ่มของรสชาติจนได้รับความนิยมจากผู้บริโภค  ทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ ตลอดเรื่อยมา

          จากคำบอกเล่าถึงแหล่งข่าวได้มา   ว่ากันว่า   ข้าวขาวดอกมะลิ  ๑๐๕   ได้ทำการเพาะปลูกอยู่ในพื้นที่จังหวัดลพบุรี  เป็นเวลานานหลายปี  แต่เมื่อถูกนำมาปลูกในภาคอีสานใต้  ได้แก่   จังหวัด บุรีรัมย์ สุรินทร์ ศรีสะเกษ ร้อยเอ็ด ยโสธร และมหาสารคาม  และจังหวัดอื่นๆ อีกหลายจังหวัดในภาคอีสาน 

          ต่อมา ภาครัฐจึงให้การสนับสนุนให้ปลูกเป็นแปลงสาธิตขนาดใหญ่  มีการประชาสัมพันธุ์และโน้มน้าว   พี่น้องชาวอีสาน  จนกลายเป็นข้าวหอมมะลิที่ขยายผลได้ในกลุ่มผู้บริโภคทั้งในประเทศและต่างประเทศตลอดเรื่อยมา  จึงเป็นที่รู้จักและเนที่นิยมเพาะปลูกกันไปทั่วในพื้นที่ภาคอีสาน  [ ในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือทั้งหมด ]

           ทั้งนี้  จากข้อมูลการสำรวจทางธรณีวิทยา  ในการปลูกเชิงการเกษตรเป็นเวลานาน ทำให้รู้ว่า  ว่า   ภาคอีสานเป็นพื้นที่ที่ได้รับมรดกจากธรรมชาติมาน้อยมากเพราะพื้นที่นี้เป็นดินทราย  อินทรียวัตถุต่ำ บางแห่งจะมีดินจะมีความเค็มเป็นพิเศษ  สังเกตได้จากร่องรอยเกลือสีขาวที่ปรากฏอยู่ทั่วไป  จึงเป็นพื้นที่เหมาะแก่การปลูกข้าวขาวดอกมะลิ  เป็นอย่างยิ่ง กว่าภาคใดๆ ของประเทศ  

       นอกจากนี้  ธรรมชาติในภาคอีสาน  ยังเป็นพื้นที่ฝนแล้งที่สุดในประเทศ และขณะเดียวกัน   ภาคอีสานก็ยังเป็นพื้นที่ที่จะมีน้ำท่วมมากที่สุดในฤดูฝน 

อีกเช่นกันฯ 

“  เพราะฉะนั้น แล้ว    คำถาม ..และคำตอบ     เรื่อง ความแห้งแล้ง   และ  ความอุดมสมบูรณจึงเป็นคำตอบดียวกัน  ..   ” 

ขอบคุณแหล่งข้อมูลและแรงบันดาลใจ

        ๑] ขอขอบคุณข้อมูล   ของ   www.tonghua.co.th   ที่ให้ข้อมูลส่งเสริมเพื่อการสืบค้นเรื่อง  ของนายสุนทร   สีหะเนิน  อดีตพนักงานข้าวฯ   ของกรมการข้าวฯ

       ๒.] ขอขอบคุณรูบภาพจากพันธมิตรเครือข่ายชาวนาฯดังท่านที่มีเฮือนชานบ้านช่อง  ดังนี้ ฯ คือ.-

www.tonghua.co.th, www.bloggang.com/viewdiary.php, www.bangkokbiznews.com,www.seedcenter12.doae.go.th

      ๓.] ขอขอบคุณมิตรผู้อารีย์ ที่เอื้อเฟื้อเพลง หำเฮี้ยนฯ  

หมายเหตุฅนต้นเรื่อง    

         ข้อเขียนทั้งหมดนี้  ต้องการนำเสนอนี้เพื่อเจตนารมณ์

เชิดชู .....  ฅนปราชญ์ไทบ้าน   โดยรำลึกเป็นสดุดีประกาศเกียรติคุณ

        * แด่ ..ท่านฯ สุนทร  สีหะเนิน  อดีตพนักงานข้าวฯ ของกรมการข้าวฯ 

        ด้วยความคารวะด้วยใจจริงอย่างลึกซึ้ง   จากลูกหลานผู้สืบทอดเจตนารมณ์จากชนเผ่าที่โลกบอกว่า ; -

“...ชนชาติพันธ์นี้เป็นกระดูกสันหลังของโลกที่ยังหลงเหลืออยู่ .. .” 

                   ขอบคุณเพลงหำเฮี้ยน  -  คาราบาว 

                            [ สุภาพชนโปรดใช้วิจารณญาณเป็นพิเศษ.]