ฅนต้นเรื่องโดย             :   ทนายศิริพงษ์   เย็นศิริ

ร่ายถ้อยบรรจงคำโดย   :   กุลา    กุลี

26  มีนาคม 2551 ที่ศาลจังหวัดเชียงใหม่  ห้องพิจารณาคดี บัลลังก์ที่  8

ข้าพเจ้าฯ กำลังใส่ชุดครุยให้ถูกระเบียบ  ในขณะที่ชาวบ้านปางแดงนอก

กำลังก้าวผ่านเข้ามาในห้องแคบๆ สี่เหลี่ยม

ณ ที่ซึ่งพี่น้องชาวบ้านทุกคนไม่คุ้นเคยนัก สถานที่โอ่อ่าแห่งนี้  มันคับแคบเงียบเหงาน่าตื่นตระหนก ไร้อิสรเสรี ไม่เหมือนหมู่บ้านของพวกเขาที่รายล้อมด้วยสายแดดและขุนเขาโอบกอด ให้ความอบอุ่นและปลอดภัย  พี่น้องชาวบ้านส่วนใหญ่เป็นชาวเขาเผ่าปะหล่อง พูดหรือเขียนอ่านภาษาไทยไม่ได้ การพูดคุยกันยังต้องผ่านล่าม  และเหตุที่ต้องจากป่ามาสู่เมืองก็เนื่องจากตกเป็นจำเลยในคดี   ข้อหาบุกรุกป่าสงวนแห่งชาติเชียงดาว

-      1 –

“ป่ามันไม่มีให้บุกรุกแล้ว   กฎหมายต่างหาก  มันบุกรุกชาวบ้าน  ทนายดูสิ.. ”

 พี่ใหญ่ฯ   ที่พวกเราเรียกกันในกลุ่มคณะทำงาน พาข้าพเจ้าฯและคณะ ลงพื้นที่ชี้ไปที่ทางเข้าหมู่บ้านปางแดงนอก และแผ่นดินที่แห้งแล้ง  บ้านที่ปลูกด้วยไม้ไฝ่และมุงจากหรือหญ้าคาแออัดหนาแน่น ชาวบ้านแต่งกายด้วยผ้าที่ถักทอมือใส่ลายพื้นตาหลากสีสันสดใส

ชาวบ้านเหลียวมามอง  เมื่อมองเห็นพี่ที่นำทางต่างก็ยิ้ม เข้ามาไหว้ทักทาย

ด้วยภาษาพื้นเมือง  เด็กวิ่งเข้ามาหาด้วยความสนิทสนมคุ้นเคย

 “ เมื่อตัวหนังสือและแผนที่บอกว่า มันคือ ป่า.. เป็นป่าที่ตราว่าต้องสงวนไว้   ทางราชการเขามีภาพถ่ายผ่านดาวเทียม   และเขตมุดรางที่ปักเขตแดนไว้แถวๆแหล่ะนี้  มันชี้ชัด ว่า เป็นเขตป่า มันก็ต้องเป็น.. มันถูกประกาศเป็นพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ ! ...”

 เมื่อเจ้าหน้าที่ป่าไม้  ตรวจพบว่ามีการบุกรุก แผ้วถางป่า เผาป่า ควันไฟมลพิษ หรือพบไม้ของกลางในเขตอำเภอเชียงดาว  ชาวบ้านที่นี่ก็จะตกเป็นเป้า

และหากจะเอาผลงานทีก็จะนึกถึง ที่นี่ !  มาจับชาวบ้านไปดำเนินคดี

แต่ไม่เคยจับได้หรือดำเนินคดีกับกลุ่มนายทุนแม้สักรายเดียว  เจ้าหน้าที่กลับปล่อยให้กลุ่มนายทุนทำไม้ลอยนวล. .” 

 “ผู้มีอิทธิพลในท้องถิ่นบางคน ผมคงไม่ต้องเอ่ยชื่อ เป็นผู้นำท้องถิ่น ในสมัยรัฐบาลชาติชาย ซึ่งเป็นช่วงมีการขายที่ดินบูมมาก  ทำให้เขาเป็นนายทุนร่ำรวยในพริบตา มีบ้านมีรถ เป็นนายทุนท้องถิ่นที่มีอิทธิพลมาจนถึงทุกวันนี้”

 เขาเอื้อนเอ่ยด้วยเสียงสั่นเครือ 

เหล่าพี่น้องคณะทำงานได้แวะเข้าไปทักทายกับแกนนำชาวบ้าน และพบปะสนทนาพี่น้องชนเผ่าในหมู่บ้านปางแดงนอก

“ ...ทนายดูสิ  พี่น้องชาวบ้านปางแดง ยังอยู่กันอย่างสงบ สมถะ และเจียมตัว บ้านที่พวกเขาอาศัยอยู่  ยังคงเป็นกระท่อมไม้ไผ่ ที่หลังคาหนึ่งอาศัยอยู่กันหลายครอบครัว บางหลังแออัดอยู่กันถึง 8 คน 10 คน และยังมีอาชีพรับจ้าง ปลูกข้าว  ปลูกหอมกระเทียม  อยู่ไปวัน ๆ จนกระทั่งบัดนี้ 

 จนกระทั่ง  กระแสการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติเริ่มแผ่ไปทั่วโลก และชุมชน องค์กรทั่วประเทศเริ่มตื่นตัว ออกมาเคลื่อนไหว ต่อต้านการรุกเข้ามาของทุนนิยม ต่างพากันลุกขึ้นมาปกป้องทรัพยากร ผืนดิน ผืนป่า ซึ่งเป็นผลประโยชน์ของประเทศกันอย่างต่อเนื่อง

ประกอบกับ ในช่วงขณะนั้น นโยบายการจัดการป่าของรัฐ  ได้ถูกวิพากษ์ต่อต้านอย่างรุนแรง   ว่านี่คือความล้มเหลวของรัฐ  ที่มีการเปิดป่าเพื่อให้กลุ่มนายทุนเข้าไปสัมปทานป่า เพื่อกอบโกยกันอย่างโจ๋งครึ่ม  จนผืนป่าในเมืองไทยลดลงอย่างน่าใจหาย ….”

 อาทิตย์ดวงตาแดงกลมโตโน้มตัวลงจูบภูเชียงดาว คณะทำงานขึ้นรถบิ๊กอัพ2 คัน จากลาหมู่บ้านปางแดงนอก  เข้าสู่ฐานที่มั่นตัวเมืองเชียงใหม่

-      2 –

               ณ. ที่ตึกปูนสองชั้นฉาบทาด้วยสีขาว  ในตัวเมืองเชียงใหม่ ใต้เงาร่มไม้ร่มรื่น   พวกพี่ๆและเพื่อนพ้องเหล่าน้องๆ ที่ทำงานร่วมกันกับชาวบ้านเรียกตึกรูปสี่เหลี่ยม นี้ว่า “ ทำเนียบขาว..”

ที่โต๊ะประชุมสรุปข้อปัญหาและข้อเท็จจริงที่ได้ลงพื้นที่บ้านปางแดง 

พี่ใหญ่ฯ  ยังทำหน้าที่ต่อไปอย่างเข้มแข็ง ไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย      

 “ .. สำหรับชุมชนปางแดงแห่งนี้มีโรงเรียนประถมศึกษา 1 โรง  ได้ก่อตั้งมาแต่ปี 2547 โดยมูลนิธิพุทธธรรมหนองฮ่อ  และต่อมาได้โอนให้เป็นโรงเรียนในสังกัดการประถมศึกษา เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2530  ปัจจุบันรับนักเรียนจากชุมชนปางแดง และหมู่บ้านอื่น ๆ ที่อยู่ในบริเวณนั้น ในช่วงกว่า 10  ปี  ที่ผ่านมา  ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากทางราชการ และเงินอุดหนุนจากชุมชนรอบ ๆ รวมทั้งจากช่วยเหลือโดยการทอดผ้าป่า การบริจาคจากคนนอกและมีการพัฒนาจนเป็นที่ยอมรับของชุมชน

บริเวณนี้ในชุมชนแห่งนี้  ยังมีสำนักสงฆ์ (วัดพระพุทธบาทปางแดง) ตั้งอยู่บริเวณปากถ้ำ อยู่ในบริเวณทางแยกเข้าบ้านปางแดงใน และบ้านมูเซอปากถ้ำ บนหน้าผาเหนือถ้ำ มีการสร้างเจดีย์ย์ขนาดเล็กสวมทับรอยพระพุทธบาท โดยครูบาเทือง นาภสโล วัดเด่นสลีศรีเมืองแกน ตำบลอินทขิล อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ สำนักสงฆ์แห่งนี้ ตั้งมากว่า 20 ปีแล้วมีพระสงฆ์อยู่ประจำทุกพรรษา

..นอกจากนี้  ชุมชนปางแดงยังมีระบบประปาใช้ทั้งหมู่บ้าน  โดยการสนับสนุนจากองค์กรทางศาสนาและองค์กรพัฒนาเอกชน  และหน่วยของรัฐ ยังให้การสนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์พาทัวร์นักท่องเที่ยวลงมาในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง หลายๆ ครั้งที่อำเภอได้ขอให้พวกเขามาช่วยงานวัฒนธรรมรับแขกบ้านแขกเมือง  น่าแปลกที่เรื่องราวเหล่านี้ไม่ได้การสื่อสารออกมาสู่โลกข้างนอกเท่าที่ควร …” 

 อากาศหนาวเย็นค่อนดื่นดึก ที่โต๊ะไม้ม้านั่งหน้าอาคารทำเนียบขาว รายล้อมด้วยพี่น้องที่เป็นตัวแทนชาวบ้านชนเผ่า ยังมีพี่ๆที่ทำงานองค์กรเอกชนและพี่ๆจากสภาทนายความ  

การพูดคุยเรื่องทุกข์ร้อนของชาวบ้านทำให้ความอบอุ่นแผ่ซ่านเข้าสู่ห้องหับหัวใจอันเปล่าดายของข้าพเจ้าอย่างลึกลับ  

-      3    –

๑๐.๐๐ นาฬิกา   ภายในห้องพิจาณา  

พวกเรามองตากันเหมือนมิตร สหาย พี่น้อง ครอบครัวเดียวกัน 

พลันที่พบรอยยิ้มที่คุ้นเคย  และแววตาที่ไว้วางใจต่อกัน      

ทำให้พี่น้องชาวบ้านคลายความกังวลลง 

ความตื้นตันที่ได้พบกันอีก ทำให้แม่ใหญ่ฯ(เป็นใบ้) เข้ามาโอบกอดข้าพเจ้าฯ   

แต่.. อีกหลายคนก็ยังหวาดกังวลระทมทุกข์ 

คือ คำบอกเล่าที่ส่งผ่านแววตาที่ไร้สำเนียง

ขณะที่ หัวใจของ ข้าพเจ้าฯ  รับรู้และได้ยินชัดเจน

 ทันที่ที่การพิจารณาเริ่มต้นขึ้น  ศาลถามชื่อและอธิบายข้อหา จนครบถ้วนแล้ว

“  จำเลยที่..... ยืนยันตามคำให้การเดิมคือปฏิเสธข้อกล่าวหา  ..ฯลฯ.. ”

 ส่วนในคดีที่จำเลยที่...ถอนคำให้การเดิมจากปฏิเสธมาเป็นรับสารภาพข้อกล่าวหา  น่ะ ..”

   “  ศาลจะถามอีกครั้งน่ะ   ว่า   จำเลยที่..... มีความประสงค์ที่จะถอนคำให้การเดิมจากปฏิเสธมาเป็นรับสารภาพข้อกล่าวหา ..  ถูกต้องน่ะ   ”

ทุกคนก้มหน้าผงกหัวรอรับอาญาไม่ว่าจะเป็นประการใด  !

  คำถามที่แผ่ซ่านผ่านแววตา เราไม่รู้ว่าต่อแต่นี้อะไรจะเกิดขึ้น

และมองตรงมาที่ข้าพเจ้าฯ  เรา-ต่างปลอบประโลมต่อกัน     เรา-ให้กำลังใจต่อกัน  ไม่ต้องหวาดกลัว  

อย่ากลัว ....!  

  พี่น้องชาวบ้านทุกคนยืนขึ้นฟังคำพิพากษา  ด้วยอาการเงียบกริบ !