วันนี้ดิฉันมีเรื่องราวของเทศกาลสงกรานต์เก็บมาฝาก ที่ชาวล้านนาเรียกกันว่า "วันสังขานต์ล่อง" ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับ "ขุนสังขานต์" อย่างไรนั้น เราไปอ่านกันเลยค่ะ

     ขุนสังขานต์ เป็นสุริยเทพ ซึ่งเป็นบุคลาธิษฐานของพระอาทิตย์ดังตำราโบราณล้านนาชื่อ คัมภีร์สุริยาตร์ ได้กล่าวไว้ คัมภีร์นี้เป็นคัมภีร์ที่อาศัยการโคจรของดวงอาทิตย์เป็นหลักในการคำนวณและกำหนดวันเปลี่ยนศักราชใหม่ คือ เมื่อดวงอาทิตย์เคลื่อนย้ายจากราศีมีนเข้าสู่ราศีเมษเป็นวันแรก หรือประมาณช่วงเวลากลางเดือนเมษายนของทุกปี ดังนั้นกานำเอาขุนสังขานต์มาเป็นบุคลาธิษฐานของดวงอาทิตย์ จึงนับเป็นสัญลักษณ์ที่สำคัญอย่างยิ่งของการก้าวเข้าสู่ปีใหม่ เพื่อเป็นสัญญาณให้ชาวล้านนาได้ร่วมฉลองต้อนรับปีใหม่ และทำบุญปล่อยเคราะห์ต่าง ๆ ให้ล่วงพ้นไปกับปีเก่า

     การเคลื่อนเข้าสู่ศักราชใหม่ของดวงอาทิตย์นั้น ในแต่ละปีจะมีการคลาดเคลื่อนไป และไม่ตรงวันเดียวกันตลอด ในคัมภีร์สุริยยาตร์ จึงได้กำหนดบุคลิกลักษณะของขุนสังขานต์ตามวันทั้งเจ็ดในรอบสัปดาห์ที่เป็นวันขึ้นเชียงใหม่ อันถือเป็นวันมหาสงกรานต์ที่ชาวล้านนาเรียกว่า "วันสังขานต์ล่อง" กล่าวคือ ขุนสังขานต์เป็นเทพชั้นสูง มีพลังอำนาจดุจดวงอาทิตย์ จึงมีเครื่องทรงแบบเทพ คือ สวมชฎา ต่างกระจอนหู ส่วนเครื่องทรงอื่น ๆ อาทิ สีของพัตราภรณ์ รัตนชาติที่เป็นเครื่องประดับ สิ่งที่ทรงถือมาและอิริยาบถในการเสด็จมา รวมทั้งนางเทวดาผู้มาคอยรับเสด็จจะเปลี่ยนไปตามวันสังขานต์ล่อง หากปีใดสังขานต์ล่องในวันใดบุคลิกลักษณะที่กลาวมาจะแตกต่างกันไปตามที่คัมภีร์โบราณกำหนด ซึ่งมีอยู่ 7 ลักษณะตามจำนวนวันในหนึ่งสัปดาห์

     สำหรับปีใหม่ปีนี้ เป้นปีจุลศักราช 1370 (พ.ศ. 2551) ปีเปิกใจ้ (ปีชวด) สัมฤทธิศก ปีนี้ สังขานต์ล่องวันอาทิตย์ที่ 13 เมษายน ตรงกับเดือน 7 เหนือ ออก 8 ค่ำ ตามคัมภีร์สุริยยาตร์และตำราเพทางคศาสตร์ กล่าว่าปีนี้ สุริยเทพ หรือ ขุนสังขานต์ ทรงเครื่องพัตราภรณ์ สีแดง สวมชฎา มีกรรเจียก มีทับทิมเป็นเครื่องประดับวรกาย พระหัตถ์ขวาทรงถือดอกบัว พระหัตถ์ซ้ายทรงถือหอก เสด็จประทับยืนมาบนหลังม้าขาว มุ่งสู่ทิศบูรพา โดยมีนางอัปสรชื่อ "แพงสี" ถือดอกพิกุลมายืนคอยท่ารับเสด็จ

The End