คำบอกเล่าของตัวหนังสือ

วานิช สุนทรนนท์

21.14 น. / 12ส.ค.48

1.)        หญิงสาว...

            วันก่อนผมไปรื้อหนังสือเก่าๆ ที่บ้านแม่ แม้จะมีโอกาสกลับไปหาแม่บ่อยๆ แต่นานๆ สักครั้งที่ผมจะมีเวลาอยู่กับหนังสือเหล่านั้น บนชั้นหนังสือหัวเตียงในห้องที่เคยนอนเมื่อหลายปีก่อน มีหลายเล่มที่อ่านจบไปนานแล้ว แต่อีกจำนวนมากที่ยังไม่ได้อ่านเลย

            ไม่ใช่เป็นคนที่ต้องคิดอยู่ตลอดเวลาว่าอะไรๆ ล้วนจะต้องเป็น “ตัวกู ของกู” ไปทั้งหมด แต่ผมมีนิสัยอยู่อย่างหนึ่งก็คือ เมื่อซื้อหนังสือแต่ละครั้ง ไม่ว่าจะเป็นกี่เล่ม ผมมักจะเขียนชื่อ วันที่ รวมไปถึงสถานที่หรือจังหวัดที่ซื้อ ดังนั้น เมื่อกลับไปรื้อหาหนังสือเก่าๆ จึงอดที่จะใจหายไม่ได้เมื่อพบว่า บางเล่มเหล่านั้นอยู่กับผมนิ่งและนานมาเกือบจะ 30 ปีเข้าไปแล้ว

             มีหลายเล่มที่สะสมมาตั้งแต่สมัยยังเรียนอยู่ ม.อ.ปัตตานี เช่น หนังสือ “ชักม้าชมเมือง” บทกวีของอาจารย์เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ ผมลงวันที่ไว้ตั้งแต่ 5 พ.ย. 2520 บางเล่มที่ซื้อตอนขึ้นไปเที่ยวกรุงเทพฯ ผมเขียนเพิ่มเติมไว้ว่า “Solitaire” ซึ่งแปลตามตัวว่า เกมไพ่ที่เล่นคนเดียว (ถอดไพ่) แต่ความหมายในขณะนั้น น่าจะหมายถึง ความเหงาที่ต้องอยู่คนเดียว หรือไปไหนมาไหนคนเดียวตามวัยและเวลาที่อายุเพิ่งจะเริ่มต้นเลขสองใหม่ๆ

2.)         หญิงสาว...

             ในจำนวนหนังสือหลายร้อยเล่มที่ยังอยู่ที่บ้านแม่ มีอยู่เล่มหนึ่งที่ผมค่อนข้างจะรักและหวงมาก คือ “ดอกไม้ถึงคนหนุ่มสาว” เป็นหนังสือรวมบทกวีประเภทกลอนเปล่าของ “พิบูลศักดิ์ ละครพล” ซึ่งเป็นนักเขียนที่ผมชอบและแอบยึดเป็นอาจารย์แบบครูพักลักจำอยู่เงียบๆ มานานแล้ว

             นอกจากนี้ เหตุที่ทำให้ผมต้องรักและหวงหนังสือเล่มนี้เป็นพิเศษก็อยู่ตรงที่ หนังสือเล่มนี้เป็นของขวัญวันเกิดที่เพื่อนผู้หญิงที่รักกันมากคนหนึ่งมอบให้เมื่อเดือนสิงหาคมปี 2520 ตอนเรียนอยู่คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ที่ปัตตานี ก่อนปีสุดท้าย ส่วนที่หาไม่ได้จากหนังสือเล่มอื่นๆ อีกอย่างหนึ่งก็คือ “ดอกไม้ถึงคนหนุ่มสาว” เล่มนี้มีตำหนิ เพราะมีหน้าว่างๆ แบบไม่มีตัวหนังสือเลยถึงแปดหน้า แต่เธอลงทุนลบรอยที่ว่างเปล่านั้นด้วยการคัดลอกข้อความมาจากอีกเล่มหนึ่งด้วยลายมือที่ไม่สวยนักแต่น่ารัก อ่านง่าย และต้องจดจำมาถึงวันนี้

             มีความสุขมากที่ลายมือของเธอยังอยู่กับผม ไม่ลอกเลือนเลยแม้สักตัวเดียว มีบางตอนของบทกวีเหล่านั้นที่สร้างความคิดดีๆ ให้ก่อเกิดในตัวผมและน่าจะเป็นกับคนอีกหลายคน ในทำนองว่า   “...คนหนุ่มสาว ดอกไม้เบิกบานอยู่เสมอมา... ที่ปฏิเสธไม่ได้ ซึ่งจะเหยียบย่ำ ด้วยฝ่าเท้า ด้วยปากกระบอกปืน ด้วยรถถัง ด้วยเงิน ด้วยอำนาจ ดอกไม้ก็จะผุดขึ้น เบิกบานขึ้น ที่นั่นที่นี่ เสมอมา...”

3.)        หญิงสาว...

            ในบ่ายวันเดียวกันนั้น ผมค้นพบหนังสืออีกเล่มหนึ่ง เป็นเล่มที่เล็กและบาง วางแทรกอยู่ในกองหนังสือทั้งหมดนั้น ผมเคยอ่านครั้งแรกตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2521 เป็นเรื่องราวที่น่ารักและให้กำลังใจกับคนอ่านที่กำลังประสบชะตากรรมที่เหมือนหรือคล้ายๆ กันได้เป็นจำนวนมาก หนังสือเล่มน้อยนี้ มีชื่อว่า “เธอคือชีวิต” วิทยากร เชียงกูล แปลมาจาก “A girl who was life” โดย Nikolai Chukovsky มีทั้งหมด88หน้า ราคาเมื่อ พ.ศ.2521 เพียง 7 บาทเท่านั้นเอง

“เธอคือชีวิต” เป็นเรื่องของบรรณาธิการหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นชาวรัสเซียคนหนึ่ง เล่าถึงสภาพของบ้านเมืองตอนที่เยอรมันยกทัพมาปิดล้อมเมืองเลนินกราด ในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นเวลานานข้ามเดือนข้ามปี ท่ามกลางศึกสงคราม ระเบิดและกระสุนปืนต่อสู้อากาศยานและระดับอุณหภูมิที่หนาวที่สุดในปีนั้น ไม่มีไฟฟ้า ขาดแคลนอาหารจนถึงขั้นแบ่งปันขนมปังกันเพียงคนละชิ้นในหนึ่งสัปดาห์ ผู้คนอดอยากหิวโหย ค่อยๆ ตายไปทีละคนสองคน จนยากที่จะนับศพได้หมด

มีเพียง “แอสยา” เด็กสาววัย 15 ปี ที่วิ่งขึ้นวิ่งลงตึกร้างนั้น เพื่อดูแลแม่และคนอีกมากมายที่ประสบเคราะห์กรรมเช่นเดียวกับเธอ ในสถานการณ์ที่ไม่มีแล้วซึ่งความหวังใด ๆ เช่นนั้น เหลือเชื่อว่าเธอกลับเข้มแข็งกว่าทุกๆ คน คอยพยุง ประคับประคอง พูดให้กำลังใจ ปลุกความหวังให้ฟื้นตื่นขึ้นมาพร้อมกับทุกวันที่แสงอรุณเริ่มสาดส่อง

            ประโยคหนึ่ง ที่เธอพูดกับบรรณาธิการหนังสือพิมพ์คนนี้ เมื่อเห็นว่าเขาอ่อนแอลงไปเรื่อย ๆ เท่าที่เธอคิดและประเมินได้ตามวัยและสภาพการณ์เช่นนั้น ก็คือ “...คนเรามักจะแข็งแรงมากกว่าที่เขาคิดเอาไว้เสมอ….” สั้นๆ เพียงแค่นี้ แต่ทำให้คนทำหนังสือพิมพ์คนหนึ่งมีชีวิตรอดต่อไปได้ แม้ตัวเธอเองจะต้องตายลงหลังจากนั้นไม่นานนัก...

4.)       หญิงสาว...

           โลกใบนี้มีอะไรที่นึกไม่ถึงและให้ใครๆ พากันประหลาดใจเล่นได้เสมอ อย่างเช่นตอนนี้ ผมไม่เคยคิดมาก่อนเหมือนกันว่า หนังสือเก่าๆ บนชั้นที่เปื้อนฝุ่น หยากไย่รกรุงรัง จะกลับมาให้กำลังใจผมได้อีกครั้งหนึ่งในวันเวลาที่ค่อนข้างจะเงียบงันเช่นนี้

หญิงสาว... สุดท้าย  ผมอยากจะขอบคุณเธอ ที่พยายามเคี่ยวเข็ญและเป็นกำลังใจให้ผมกลับมาหัดเขียนหนังสืออีกครั้งหนึ่ง...