คอลัมน์ ‘ใครบางคนในห้วงคำนึง’

ระหว่าง Hiเหลิมกับชาวบ้าน ผู้ว่าฯจะรับใช้ใครกันแน่

โดย สิระพล อักษรพันธ์

           ฉบับนี้ขออนุญาตท่านผู้อ่านหยุดพัก “คนเรามันต้องออกไปบ้าเสียบ้าง” ไว้อีกสักฉบับนะครับ ไม่ใช่อะไร ผมเพียงแต่มีเรื่องของ “องค์กรชุมชนรักเทือกเขาบรรทัด” จะเล่าให้ฟัง

                        “องค์กรชุมชนรักเทือกเขาบรรทัด”–ชื่อนี้ เข้าใจว่าคงพอจะคุ้นหูคุ้นตากันบ้างนะครับ เพราะอย่างน้อยๆ ในรอบปีสองปีที่ผ่านมา จังหวัดตรังก็ปรากฏภาพองค์กรนี้แสดงพลังชุมนุมเรียกเรียกร้องให้จังหวัดแก้ไขปัญหาที่ดินทำกินในเขตป่าเขาถึงสองครั้งสองครา

                        ไม่รู้จะยังจำกันได้ไหมนะครับ ครั้งแรกชุมนุมกันเมื่อต้นปี 2550 ซึ่งนี่ก็ผ่านมาปีครึ่งแล้ว

ส่วนการชุมนุมครั้งที่สอง ถ้าใครได้ติดตามข่าวสารในระดับจังหวัดมาโดยตลอด ไม่ต้องถาม เข้าใจว่า ทุกคนก็คงจำได้ดีว่าเพิ่งชุมนุมกันไปเมื่อเดือนเมษายน 2551 นี่เอง

                        การชุมนุมเมื่อต้นปี 2550 กับเมื่อเดือนเมษายน 2551 นั้น แม้จะดูเหมือนว่าแยกขาดออกจากกันด้วยระยะเวลาที่ห่างกันเป็นปี แต่จริงๆ แล้วการชุมนุมทั้งสองครั้ง มีเรื่องราวเชื่อมโยงกันชนิดที่ไม่อาจเอาแค่ครั้งใดครั้งหนึ่งมาพิจารณาได้เลย

                        คืออย่างนี้ครับ ก่อนการชุมนุมต้นปี 2550 นั้น ชาวบ้านที่เป็นสมาชิกเครือข่ายองค์กรชุมชนรักเทือกเขาบรรทัดหลายรายถูกเจ้าหน้าที่ป่าไม้นิสัยแย่ๆ บางส่วนอ้างกฎหมายว่าชาวบ้านบุกรุกพื้นที่ป่า แล้วเข้าคุกคามถางฟันผลอาสินในที่ทำกิน ซึ่งเป็นที่ดินเดิมที่ได้รับตกทอดมาแต่บรรพบุรุษ บางรายถูกทำลายต้นยาง บางรายถูกติดป้ายประกาศให้รีบตัดทิ้ง แต่ที่น่าเศร้าสุดๆ คือ บางรายถึงกับถูกเผาบ้านทิ้งเลยครับ

                        ด้วยเหตุนี้จึงเป็นที่มาของการชุมนุมเจรจาเรียกร้องให้ทางหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหยุดดำเนินคดี และหยุดคุกคามสมาชิกของเครือข่าย ในปีนั้น (เพราะชาวบ้านมีความชอบธรรมที่จะทำมาหากินในผืนดินเดิมของตัวเอง) ที่น่ายินดีคือการชุมนุมหนนั้นทางผู้ว่าราชการจังหวัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก็ได้ร่วมลงนามตามข้อเรียกร้องอย่างมั่นเหมาะ จนพอจะสร้างความอุ่นใจให้กับชาวบ้านกลับไปทำมาหากินเหมือนเดิม

                        แต่ที่น่าเศร้าคือ เอาเข้าจริงๆ การลงนามตกลงในครั้งนั้นเป็นเพียงกลวิธีการสลายการชุมนุมของชาวบ้านครับ เพราะหลังชุมนุมไม่ทันสิ้นปี ชาวบ้านในเครือข่ายฯบางรายก็ถูกอัยการส่งหมายเรียกสอบสวนถึงบ้านเพื่อเตรียมส่งฟ้อง  เมื่อการณ์เป็นเช่นนี้ชาวบ้านก็ตกอกตกใจเป็นการใหญ่สิครับ จึงได้รวมตัวกันเข้าพบผู้ว่าราชการจังหวัดฯเพื่อทวงถามสัญญาที่ให้ไว้เมื่อตอนชุมนุม

                        ตามหลักฐานวีซีดีที่ชาวบ้านได้บันทึกการเข้าพบครั้งนั้นเอาไว้  ผู้ว่าฯบอกปัดว่าทางอัยการคงไม่รู้เรื่อง เพราะเพิ่งย้ายมาใหม่ จึงไม่รู้ข้อตกลง ท่านจึงกรุณาประสานให้ทางชาวบ้านได้พบกับอัยการ แต่ที่น่าเศร้าคือเมื่อได้เจรจากับอัยการจริงๆ ทางอัยการก็ยืนยันตามหมายเรียกนั้น

                        นี่แหละครับจึงเป็นที่มาของการชุมนุมครั้งที่สอง ในเดือนเมษายนที่ผ่านมาหยกๆ

                        การชุมนุมครั้งที่สองนี้ ผมคงไม่เล่าให้ยืดยาวนะครับ เอาเป็นว่าในครั้งนั้นชาวบ้านยังมีข้อเรียกร้องให้หยุดดำเนินคดีเหมือนเดิม ส่วนผลของการเจรจาในครั้งนี้ก็มีมติออกมาว่า ให้ผู้ว่าฯตั้งกรรมการระหว่างชาวบ้านกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ฝ่ายละเท่าๆ กันขึ้นมาชุดหนึ่ง เพื่อลงตรวจสอบที่ดินแปลงที่มีปัญหา ซึ่งหลังการชุมนุม ทางผู้ว่าฯก็ได้ลงนามแต่งตั้งกรรมการชุดนี้ขึ้นมาจริงๆ ครับ (ลงวันที่ 1 พ.ค.2551) เพื่อทำหน้าที่คือ 1.) ดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริง ร่องรอย และสภาพการทำประโยชน์ พร้อมจัดทำบันทึกแผนที่แสดงพิกัดตำแหน่ง และถ่ายภาพแปลงที่ดินแต่ละราย 2.) การตรวจสอบสอบข้อเท็จจริงตามข้อ 1 ให้ดำเนินการให้แล้วเสร็จภายใน 60 วัน พร้อมรายงานผลการดำเนินการให้จังหวัดรับทราบเพื่อพิจารณาต่อไป

                        หลังการแต่งตั้งกรรมการชุดนี้เพิ่งประชุมวางแผนงานกันนัดแรกเมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2551 เมื่อเดือนก่อนนี่เองครับ แต่ที่แปลกพิสดารคือ ไม่ทันที่กรรมการชุดนี้จะเข้าตรวจสอบที่ดินด้วยซ้ำ มีชาวบ้านสมาชิกเครือข่ายถึง 5 ราย ได้รับหนังสือลงนามด้วยผู้ว่าฯ (วันที่ 6 มิถุนายน 2551) สั่งให้ออกจากพื้นที่ (ของตัวเอง) พร้อมทำลายผลอาสินของตัวเองเสีย (ถ้าไม่ทำ เจ้าหน้าที่จะเข้าจัดการเอง) ที่สำคัญต้องชดใช้ความเสียหายจากข้อหาที่อ้างว่าทำลายป่า รวมกันถึง 11 กว่าล้านบาท!

                        เมื่อการณ์เป็นเช่นนี้ ชาวบ้านในเครือข่ายฯก็เดือดเนื้อร้อนใจกันเป็นแถวๆ ครับ เพราะต่างก็คิดว่า ท่านผู้ว่าฯไม่เห็นทำตามข้อตกลงที่ให้ไว้แต่อย่างใด ยิ่งเมื่อได้เข้าพบทวงถามเมื่อไม่กี่วันก่อน แล้วได้ยินที่ผู้ว่าฯพูด (พร้อมอัดซีดีเอาไว้) ก็ยิ่งหนักใจ…

                        “…ทางกระทรวงน่ะเร่งรัดมา ว่ายึดคืนบ้างหรือยัง ให้รายงานมา จังหวัดอื่นเขายึดคืนกันโครมๆๆ เราไม่ได้มีผลงาน มันก็เดือดร้อนไป มันก็เท่านั้นเอง…”

                        ผมเปิดวีซีดีบันทึกการเข้าพบดังกล่าวแล้ว นึกสงสัยครับว่า เอาเข้าจริงๆ ท่านผู้ว่าฯจะรับใช้ใครกันแน่ระหว่างไอ้เหลิมที่ชาวบ้านเรียก กับประชาชนตาดำๆ ที่ทำมาหากินอยู่ในที่ดินเขตป่าเขามาแต่โบร่ำโบราณ… จึงนำมาเล่าสู่กันฟังครับ