ความซับซ้อนบนคาบสมุทรมาลายู (ตอนที่ 27):

รัฐสุลต่านของมาเลเซียในอดีต-ปัจจุบัน

ดร.ทวีศักดิ์ พุฒสุขขี

การต่อต้านอำนาจรัฐด้วยการต่อสู้ด้วยกำลังอาวุธของฝ่ายคอมมิวนิสต์ในมาเลเซียได้สร้างผลลัพธ์ในทางบวกต่อขบวนการเคลื่อนไหวของชาวมาลายาเพื่อเรียกร้องความเป็นเอกราชจากการปกครองของอังกฤษ โดยในปี ค.ศ.1957 สมาพันธ์แห่งมาลายาก็ได้รับอิสรภาพและเป็นรัฐหนึ่งในกลุ่มประชาชาติแห่งความผาสุกร่วม ที่เรียกว่า “Commonwealth of Nation” ซึ่งก็คือกลุ่มประเทศที่เคยอยู่ภายใต้ระบบอาณานิคมของเครือจักรภพอังกฤษ นั่นเอง

หลังจากนั้นมาเลเซียก็ได้รับการรับรองเข้าเป็นสมาชิกขององค์การสหประชาชาติ ภายใต้การนำของนายกรัฐมนตรีคนแรกของประเทศ คือ ตวนกู อับดุล เราะห์มาน ซึ่งเป็นผู้นำคนสำคัญของพรรคพันธมิตร ซึ่งเป็นพรรคที่รวมตัวกันหลวมๆ ระหว่างพรรคต่างๆ ที่เป็นตัวแทนชนชาวมาเลย์, ชาวจีน, และชาวอินเดียที่เป็นกลุ่มเชื้อชาติหลักที่ประกอบขึ้นเป็นประเทศนี้

มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญเป็นครั้งแรกของประเทศ โดยเนื้อหารัฐธรรมนูญที่เกิดขึ้นยังคงให้หลักประกันด้านการมีสิทธิพิเศษของชนชาวมาเลย์มากกว่าชนชาติอื่นๆ อยู่ แม้จะให้สิทธิความเป็นพลเมืองของชนชาติที่ไม่ใช่ชาวมาเลย์เพิ่มมากขึ้น

ปี ค.ศ.1963 สิงคโปร์, ซาร์บาห์ และซาราวัค ได้ถูกผนวกเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของสมาพันธ์ ซึ่งเรียกตัวเองมาจนถึงปัจจุบันว่า “สมาพันธ์แห่งมาเลเซีย” ซึ่งการรวมเข้าเป็นหนึ่งเดียวกับมาเลเซียครั้งนี้ ทำให้สิงคโปร์กลายเป็นดินแดนเพียงส่วนเดียวที่ชนส่วนใหญ่ที่อาศัยอยู่เป็นชาวจีน ขณะที่ดินแดนอีกสองส่วนที่รวมเข้ามามีชนชาติมาเลย์เป็นชนชาติส่วนใหญ่

นอกจากนั้น บรูไน (Brunei) เองก็เคยมีความตั้งใจที่จะรวมเข้ามาเป็นหนึ่งเดียวกับมาเลเซียเช่นกัน แต่ได้ตัดสินใจถอนตัวในตอนหลัง โดยตั้งตนเองขึ้นเป็นประเทศใหม่ในช่วงเดียวกันนั้น อย่างไรก็ตามมาเลเซียยังคงรักษาซึ่งฐานะความเป็นรัฐเอกราชสมบูรณ์ และยังคงรักษาความเป็นสมาชิกภาพขององค์การสหประชาชาติและของกลุ่มประเทศ Commonwealth ของเครือจักรภพไว้ดังเดิม

ในปี ค.ศ.1967 มาเลเซียก็ยังคงเป็นหนึ่งในประเทศผู้นำในการก่อตั้งสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรือ “ASEAN” ซึ่งเป็นการรวมตั้งเพื่อความร่วมมือทางด้านเศรษฐกิจ, สังคม, วัฒนธรรม และการสร้างความมั่นคงในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

อย่างไรก็ตามภายหลังการก่อตั้งขึ้นเป็นรัฐใหม่ เส้นทางของประเทศมาเลเซียก็หาได้ประสบความสำเร็จอย่างเร็ววันไม่ กล่าวคือ ไม่นานภายหลังการก่อตั้งประเทศ มาเลเซียก็เริ่มมีปัญหาข้อพิพาทกับเพื่อนบ้าน คือ อินโดนีเซีย ซึ่งประณามประเทศใหม่นี้ว่าเป็นรัฐตัวแทนอำนาจเก่าของเครือจักรภพที่จะมีอิทธิพลในภูมิภาคนี้ต่อไป

โดยในปี ค.ศ. 1963 ซูการ์โนนำอินโดนีเซีย อยู่ฝ่ายไม่เห็นด้วยกับ “สหพันธ์มาเลเซีย” ที่จะก่อตั้งเป็นประเทศขึ้นใหม่ ด้วยการสนับสนุนกำลังติดอาวุธเข้าสู่ดินแดนมาเลเซียบนเกาะบอร์เนียว นำมาซึ่งความขัดแย้งและเป็นสงครามการเผชิญหน้าระหว่างอินโดนีเซียกับมาเลเซียเป็นระยะเวลา 3 ปี ซึ่งในการทำสงครามครั้งนี้มาเลเซียได้รับความช่วยเหลือในการทำสงครามจากสหราชอาณาจักรและจากบรรดาประเทศในกลุ่ม Commonwealth 

สงครามดำเนินไปจนกระทั่งประธานาธิบดีซูการ์โนของอินโดนีเซียตกจากอำนาจ สงครามสิ้นสุดลง แต่ข้อพิพาทเรื่องดินแดนกับเพื่อนบ้านยังคงเกิดขึ้น ครั้งหลังนี้เป็นความขัดแย้งกับฟิลิปปินส์ที่อ้างความเป็นเจ้าของดินแดนซาบาห์ ซึ่งเป็นความขัดแย้งที่ไม่มีความรุนแรง หากไม่สามารถหาข้อยุติได้และยืดเยื้อต่อเนื่องมาจนถึงปี ค.ศ.1978 ดินแดนซาบาห์ก็อยู่ภายใต้การครอบครองของมาเลเซียจนปัจจุบัน

นอกจากนั้น การที่สิงคโปร์ได้รวมมาเป็นส่วนหนึ่งของมาเลเซียก็มิใช่จะทำให้การบริหารประเทศใหม่นี้เป็นไปอย่างราบรื่นและสร้างความพึงพอใจให้แก่ทุกๆ ฝ่ายได้ ความขัดแย้งและความไม่ลงรอยกันระหว่างผู้นำมาเลย์และผู้นำของสิงคโปร์ คือ ลีกวนยู ผู้ซึ่งพยายามผลักดันให้มีการทบทวนและยกระดับฐานะความเท่าเทียมในฐานะความเป็นพลเมืองในประเทศเดียวกันของชนชาวจีนให้เท่าเทียมกับชนชาวมาเลย์

ความพยายามดังกล่าวไม่เป็นผล ทำให้สิงคโปร์ประกาศแยกตัวจากมาเลเซีย และตั้งเป็นประเทศใหม่ในปี ค.ศ.1965 แต่สิ่งนี้ก็ไม่ใช่การยุติซึ่งปัญหาความขัดแย้งในประเทศ เพราะความตึงเครียดในปัญหาชนชาติภายในประเทศระหว่างชาวมาเลย์กับชาวจีนยังคงดำเนินไปต่อเนื่อง และประทุเป็นเหตุการณ์ความรุนแรงครั้งใหญ่ในปี ค.ศ.1969 อันเป็นผลให้มีการประกาศยกเลิกการดำเนินการบริหารประเทศภายใต้ระบบรัฐสภาเป็นระยะเวลา 22 เดือน

(โปรดอ่านฉบับหน้า)