คอลัมน์ ‘เสียงจากชุมชน’

สิทธิพลเมือง

โครงการเครือข่ายความร่วมมือ

เพื่อพัฒนาอย่างยั่งยืนของชุมชนจังหวัดตรัง รายงาน...

            นับเป็นเวลาหลายปีของการเคลื่อนไหวสังคมไทย เพื่อสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมของคนทุกภาคส่วน เพื่อสร้างกฎหมายตามรัฐธรรมนูญ ปี 2540 จนกลายเป็น พรบ.สุขภาพแห่งชาติ ปี 2550 ซึ่งให้ความหมายของสุขภาพไว้ว่า ภาวะของมนุษย์ทั้งทางกาย ทางจิตใจ ทางปัญญา และทางสังคม เพื่อเชื่อมโยงเป็นองค์รวมอย่างสมดุล

            ถ้าจะให้เข้าใจง่ายก็หมายถึง ทุกสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการดำรงอยู่ของมนุษย์ อย่างมีความสุขกาย สุขใจ รวมทั้งสังคมและสิ่งแวดล้อมที่ดี ถ้ายึดในหลักความหมายดังกล่าว ผลกระทบที่เกิดจากการพัฒนาโดยชาวบ้านหรือชุมชนไม่มีส่วนรวม หรือเป็นการตัดสินดำเนินนโยบายที่เคยขึ้นอยู่กับผู้นำที่ชอบคัดสินใจแต่เพียงฝ่ายเดียว อันก่อให้เกิดความทุกข์แก่ชุมชนมาแล้วหลายกรณี เช่น การที่จะสร้างเขื่อนที่บ้านเหมก โรงไฟฟ้าลำภูรา การระเบิดหินที่ปากแจ่ม

ล่าสุด การที่จะทำเขตนิคมอุตสาหกรรมทุ่งค่าย ล้วนแล้วแต่เป็นการตัดสินใจโดยปราศจากการมีส่วนร่วมของชุมชนแทบทั้งสิ้น และยังมีอีกหลายๆ กรณีที่โครงการต่างๆ ดำเนินการโดยมิให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการรับรู้เลย

            ในสภาวะที่ได้รับผลกระทบโดยไม่รู้ตัว เมื่อชุมชนรู้ตัวก็เกิดความทุกข์และรวมกันต่อสู้  การต่อสู้หลายกรณีมายาวนานนับ 10 ปี จนเกิดความรู้สึกอ่อนล้า เมื่อเหนื่อยหน่าย อยากทำมาหาเลี้ยงชีพเสียมากกว่า รู้สึกว่า หากไม่มีผลกระทบ ไม่มีความคืบหน้า ก็ไม่เร่าร้อน หรือธรรมชาติของคนในชุมชนชาวบ้านจะเป็นเช่นนี้ อยู่กับการทำมาหากิน ไม่มีใครอยากเป็นใหญ่เป็นโตในบ้านเมือง

           “บอกมาเถอะ จะเอากันอย่างไร รับรองว่ามีความพร้อม 80 % ว่าจะทำวันไหน เราพร้อมเสมอ”

           “ไม่เป็นไรหรอก 3 ปีนี้ ยังไม่สร้างอุตสาหกรรม ทำงาน กรีดยาง ทำสวนกันไปพลางๆ ก่อน”

           ความจริงของคำพูดดังกล่าวล้วนแล้วแต่น่าตกใจ สำหรับการดำรงอยู่ของชุมชนในการปกป้องทรัพยากรของตนเอง กระทั่งปกป้องความมั่นคงในชีวิตและทรัพย์สิน แล้วความสุขของชุมชนจะเกิดจริงหรือไม่...