คอลัมน์ ‘พบหมอไพศาล’

การเลือกตั้ง : กรรมวิธีโอนลอยอำนาจทางการเมือง

โดย นายแพทย์ ไพศาล เกื้ออรุณ

๑๐ กันยายน ๒๕๕๑

ขอบคุณ : ภาพจากเมเนเจอร์ ออนไลน์

            สังคมสับสนไร้กติกาอย่างนี้ แล้วจะจบได้อย่างไรกันนี่... คำถามเยี่ยงนี้คงผ่านโสตประสาทของเราท่าน (ยุคนี้ต้องใช้คำแบ่งเราเขาอย่างนี้จึงไม่ตกยุค... หรือเปล่า) มีคำตอบมากมายหลากหลายเหลือเกิน และน่าจะมีคำตอบหนึ่งแทรกอยู่ในคำตอบของทุกเวที นั่นคือการเมืองต้องเปลี่ยนใหม่แล้วล่ะ แต่จะเปลี่ยนอย่างไร นี่ซิคือความน่าใส่ใจ

            การเมืองเดิมเป็นการเมืองแบบตัวแทนที่พัฒนาการของสังคม เรายอมรับการเมืองที่ยอมให้นักการเมืองที่เป็นตัวแทนใช้อำนาจแบบโอนลอย เขาใช้อำนาจที่ได้รับมาตามสบายไร้การตรวจสอบอย่างสิ้นเชิง แล้ววันหนึ่ง เสี้ยวหนึ่งของสังคมขึ้นมาเรียกร้องอำนาจที่โอนลอยคืน และยัดเยียดความผิดให้กับนักการเมืองที่รับมอบอำนาจไปใช้ตามปทัสถานของสังคมเรา

เมื่อเป็นเช่นนี้การขัดแย้งต้องเกิดขึ้น ผู้ที่อ้างว่าเป็นเจ้าของอำนาจจะเรียกอำนาจคืนแล้วไปสร้างแนวทางใหม่ที่ไม่สอดคล้องกับกติกาสังคมบัดนี้ อีกฝ่ายก็อ้างกติกาเดิมที่เป็นอยู่ และอ้างว่าคนที่เรียกร้องไม่ใช่ตัวตนของประชาชนที่แท้จริงไม่มีความชอบธรรมในการกระทำการนี้ เกิดทะเลาะตบตีกันไป เดือดร้อนไปถึงผู้วางเฉยไม่ตัดสินใดๆ (เป็นสิทธิของเขา) ด้วย

ในการถกเถียงครั้งนี้มีคำคำหนึ่งที่อยากให้เข้าใจอย่างถ่องแท้ คือคำว่า โอนลอย ก็ไดรับความกรุณาอีกครั้งหนึ่งจากอาจารย์สถาพร เกียรติ์อนันต์ชัย ในการนำเสนอความหมายที่แท้จริงของการโอนลอย เพื่อตอนสรุปจะได้พูดคุยอย่างเข้าใจตรงกันโดยง่ายดายและชัดเจน (กำหนดกติกาของการพูดคุย ว่างั้นเถอะ) ลองติดตามต่อไปสิ...

            สิทธิและหน้าที่เป็นของคู่กันทุกสังคม ไม่ว่าในสังคมเมือง หรือสังคมชนบท ทั้งที่มีอยู่ทุกลักษณะงาน หรือกิจการ เช่น  เรามีกรรมสิทธิ์ในที่ดินที่ได้นำไปเป็นหลักประกันหนี้กู้ยืมเงินโดยไปทำสัญญาจำนองไว้ เราก็มีหน้าที่ไปชำระหนี้ไถ่ถอนจากการจำนอง เพื่อให้ที่ดินแปลงดังกล่าวกลับมาเป็นของเราโดยปลอดจากภาระติดพัน ทำให้ที่ดินมีค่าเต็มสิทธิ เต็มส่วน

            ผู้มีสิทธิ ที่มีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินใดๆ ก็ตาม (น่าจะหมายรวมถึงอำนาจด้วยนะ...หมอไพศาล) ไม่ว่าจะเป็นที่ดิน  รถจักรยานยนต์ หรือทรัพย์สินอื่น ย่อมมีสิทธิใช้สอย จำหน่าย ได้ซึ่งดอกผลแห่งทรัพย์นั้นๆ ทั้งมีสิทธิ์ตามเอาคืนซึ่งทรัพย์สินของตนจากผู้ไม่มีสิทธิจะยึดถือไว้ และมีสิทธิขัดขวางมิให้ผู้อื่นสอดเข้ามาเกี่ยวข้องกับทรัพย์สินนั้นโดยมิชอบด้วยกฎหมายได้เสมอ

            มีอยู่บ่อยครั้งที่เจ้าของกรรมสิทธิ์ไม่ไปใช้สิทธิตามที่ต้องการ (คล้ายๆ การเลือกตั้งผู้แทนของไทยหรือเปล่านะ...หมอไพศาล) โดยตัวของตนเอง แต่ได้ทำเอกสารใบมอบอำนาจ หรือเรียกชื่ออีกนัยหนึ่งว่า เอกสารตั้งตัวแทน ให้บุคคลที่ตนเองรักนับถือ ไว้เนื้อเชื่อใจ ไปเป็นผู้ใช้สิทธิ ไปแสดงเจตนาแทนตนเอง ซึ่งโดยทั่งไปแล้วกฎหมายกำหนดให้กระทำได้เว้นแต่บางลักษณะที่กฎหมายกำหนดไว้ว่าเป็นสิทธิส่วนตัวที่มอบอำนาจให้คนอื่นไปทำแทนไม่ได้

            การมอบอำนาจ ที่ถูกต้องเหมาะสมนั้นผู้มอบอำนาจซึ่งเป็นเจ้าของสิทธิควรกรอกหรือระบุข้อความในเอกสารให้เต็มหรือให้ครบถ้วนว่ามอบอำนาจให้ใคร มีอำนาจทำอะไร แค่ไหน เพียงใด

            การโอนลอย หรือการลงลายมือชื่อแต่เพียงอย่างเดียวไว้ตอนท้าย หรือบรรทัดล่างสุดของเอกสารใบมอบอำนาจ โดยไม่ได้กรอกข้อความให้ครบถ้วนทั้งหมดในเอกสารนั้น เจ้าของสิทธิอาจเสียสิทธิทั้งหมด เพราะผู้รับมอบอำนาจไปกรอกข้อความว่ามอบอำนาจให้โอนกรรมสิทธิ์ในดินทั้งแปลงไปเป็นของผู้รับมอบอำนาจ หรือบางครั้งอาจต้องทำหน้าที่ชำระหนี้ ทางละเมิดรถจักรยานยนต์คันที่ท่านเซ็นมอบให้ผู้รับมอบอำนาจไปโอนใส่ชื่อผู้รับมอบ แต่ผู้รับมอบอำนาจกลับถือใบรับมอบอำนาจลอยนั้นไว้ไปชนรถคันอื่น รถที่เซ็นมอบอำนาจโอนลอยไปยังคงมีชื่อท่านเป็นเจ้าของ ท่านจึงอาจถูกฟ้องให้ร่วมรับผิดทางละเมิดหรือถูกฟ้องไล่เบี้ยให้รับผิดในผลของการละเมิด เพราะรถคันที่มีชื่อของท่านไปชนรถคันอื่น เพราะผลจากการโอนลอย...

            หมอไพศาลเห็นการโอนลอยอำนาจทางการเมืองให้ตัวแทนดั่งที่เราปฏิบัติกันก็รู้สึกกังวลอยู่เหมือนกัน แต่ไม่รู้ว่าจะยกเลิกการโอนลอยอำนาจได้อย่างไร ทำได้ก็แค่อย่างจะเปลี่ยนกติกาให้การโอนอำนาจนั้นมีการระบุขอบเขตอำนาจที่โอนไปให้ชัดเจนยิ่งขึ้น และคงต้องกำหนดหนทางการควบคุมการใช้อำนาจแทนให้ดีกว่าที่เป็นอยู่ แต่จะทำอย่างไรดีล่ะ ใครรู้ช่วยบอกที่สิแต่ต้องเป็นตามหนทางแห่งสันติเท่านั้น จะทำได้หรือนี่...