คอลัมน์ ‘น่ารู้... สู่สุขภาพจิตดี’

ภาวะแบบนี้ เรียก ‘โรคเครียดหรือเปล่า...  ???’

นางสาวยุวพร พลรักษ์ นักจิตวิทยา

ศูนย์สุขภาพจิตตรัง

ขอบคุณ : ภาพจากอินเตอร์เน็ต

            ในสภาวะสังคมที่มีแต่การแข่งขัน ยิ่งนับวันก็ยิ่งจะทวีความรุนแรงเพิ่มมากขึ้น บ้างมีสาเหตุมาจากวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจ การเงิน งาน ซึ่งพบมากในวัยผู้ใหญ่ที่เป็นวัยทำงาน บ้างก็มาจากการเตรียมตัวสอบ/แข่งขัน เพื่อเข้าศึกษาในระดับมหาวิทยาลัย ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา หรือแม้แต่วัยเด็ก ปัญหาก็อาจเกิดขึ้นได้จนพ่อแม่บางคนคาดไม่ถึง อันอาจมีสาเหตุมาจากการที่เด็กไม่ได้รับการตอบสนองตรงตามความต้องการ ไม่ว่าจะเป็นของเล่น ความอบอุ่น เป็นต้น ซึ่งแต่ละช่วงวัยตลอดจนความเป็นอยู่ ส่งผลต่อสภาพจิตใจที่แตกต่างกันออกไป

            จากปัญหาต่างๆ เหล่านี้ข้างต้น หากนับวันยิ่งเกิดการสะสมเพิ่มพูนขึ้นเรื่อยๆ โดยที่เขาเหล่านั้นไม่สามารถหาทางออกให้กับตัวเองได้ สุดท้ายก็จะกลับกลายเป็น ‘ความเครียด’

            โรคเครียด เป็นปัจจัยสาเหตุการฆ่าตัวตายลำดับต้นๆ ของเมืองไทย ก่อให้เกิดผลกระทบต่อคนใกล้ชิดของเขาเหล่านั้น ดังนั้น ในฐานะคนใกล้ชิดจะทำอย่างไร เมื่อสังเกตพบว่า เขาเกิดความเครียดแล้ว

โรคเครียด ก็คือ สภาพที่อวัยวะในร่างกายและขีดความสามารถด้านการรับมือกับแรงกระตุ้นภายนอกไม่แข็งแรงพอ แต่ไม่มีอาการป่วยอย่างเห็นได้ชัด

            อาการสำคัญๆ ของโรคเครียด คือ อ่อนเพลีย เหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้าง่าย ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ มีปัญหาในกระเพาะอาหาร นอนหลับไม่สนิท สมองไม่แจ่มใส ตาแห้ง เมื่อยตา หูอื้อ เจ็บคอ ท้องผูก เมารถ เป็นต้น

อาการที่กล่าวมาเหล่านี้อาจดูเหมือนไม่ร้ายแรงมากนัก แต่หากไม่ระมัดระวังก็อาจจะส่งผลกระทบต่อสุขภาพอย่างร้ายแรงตามมา เช่น ประสาท Autonomic Nerve หรือประสาทที่ควบคุมด้วยตนเองของผู้เป็นโรคเครียดนั้นมักจะอยู่ในสภาพที่ไม่มั่นคงเมื่อได้รับผลกระทบทางจิตใจอย่างกะทันหัน อารมณ์ก็จะเกิดความปั่นป่วนเป็นอย่างมาก ซึ่งจะทำให้ประสาทส่วนนี้เกิดสภาพที่ไม่เป็นระบบระเบียบ จนส่งผลกระทบให้หัวใจเต้นผิดปกติ

เมื่อทราบอย่างนี้แล้ว เราในฐานะคนใกล้ชิด ต้องช่วยกันสอดส่องดูแลเขาให้สามารถขจัดกับปัญหาที่ส่งผลให้เกิดความเครียดเหล่านั้น ‘ด้วยความรักและหวังดี’

กลเม็ดเด็ด เคล็ดลับ วิธีขจัดความเครียด

1.                   หัวเราะวันละนิดจิตแจ่มใส เนื่องจากเวลาที่เราหัวเราะ กล้ามเนื้อจะเกิดความผ่อนคลาย ทำให้ร่างกายเกิดความสมดุลและจะหลั่งสารความสุขที่เรียกว่า เอนดอร์ฟีน (Endorphin) ออกมา ข้อดีอีกประการหนึ่งของการหัวเราะ คือ ทำให้ไม่อ้วน (ดร.จิตรา ดุษฎีมาลา ประธานโครงการศูนย์ให้คำปรึกษาและพัฒนาศักยภาพมนุษย์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว.) ประธานโครงการหัวเราะบำบัด)

2.                   แช่น้ำ...กรุ่น อโรมา เวลาที่ร่างกายได้สัมผัสความเย็นของน้ำ จะทำให้รู้สึกสดชื่น อารมณ์ผ่อนคลาย ทำให้รู้สึกแจ่มใส

3.                   นั่งสมาธิ การนั่งสมาธิเป็นการฝึกกำหนดลมหายใจ เข้า-ออก เป็นการทำจิตใจให้สงบ ผ่อนคลาย

4.                   ฟังเพลง การฟังเพลงก็จะคล้ายๆ กับการอ่านหนังสือ เสียงเพลงจะทำให้เรารู้สึกผ่อนคลาย แต่ต้องเป็นเพลงที่ไม่รุนแรง หรือจังหวะเร็วๆ ถ้าเป็นเพลงบรรเลงได้ก็จะยิ่งดี

5.                   อ่านหนังสือ นอกจากจะได้ความรู้ ยังกระตุ้นรอยหยักในสมองแล้ว ยังสามารถช่วยให้คุณหายเครียดได้เหมือนกัน แต่คงต้องเลือกแนวหนังสือที่จะอ่านหน่อย

6.                   นวดเพื่อสุขภาพ ช่วยการกระตุ้นไหลเวียนเลือด ทำให้สบายตัว รู้สึกปลอดโปร่ง

7.                   ช็อปปิ้ง (เดินดูของสวยงาม) บางคนเลือกการจับจ่ายซื้อของเป็นการบรรเทาอาการเครียด แต่ขอแนะนำให้ซื้อของที่จำเป็น