สุขได้ด้วยการทำความดี

ศุภวรรณ  ศรีช่วย

ผู้อำนวยการศูนย์สุขภาพจิตจังหวัดตรัง

(30 กันยายน 2551)

ขอบคุณ : ภาพจากอินเตอร์เน็ต

           ในยุคปัจจุบันสังคมเปลี่ยนไป ความดีงามของคนลดลง เราจะพบแต่คนเก่ง คนที่มีความรู้ มีความสามารถมากมาย แต่คนเหล่านี้มักจะเอารัดเอาเปรียบผู้อื่น นินทาว่าร้าย หรือทำให้ผู้อื่นได้รับความทุกข์ เดือดร้อนใจ จะพูดอีกทีว่า เขาเหล่านั้นไม่มี “ดี” และลืมเติมความดีลงไปในตัว ซึ่งหากบุคคลใดกระทำความดีแล้ว เชื่อได้ว่าจะทำให้ตัวเขาเองมีความสุขมาก บุคคลผู้เกี่ยวข้องก็มีความสุขไม่น้อย และทำให้สังคมโดยรวมมีความสุขด้วย

            มารู้จักความดีในความหมายของนักจิตวิทยาท่านหนึ่งกันเถอะค่ะ

ท่านว่า “ความดี” หมายถึง                      การทำอะไรก็ได้ที่ตนเองพอใจและคนอื่นไม่เดือดร้อน

การทำอะไรก็ได้ที่ตนเองไม่เดือดร้อนและคนอื่นพอใจ การทำอะไรก็ได้ที่ตนเองพอใจและคนอื่นก็พอใจ การทำอะไรก็ได้ที่ตนเองและผู้อื่นไม่เดือดร้อน

และมักมีคำถามว่า “ทำดีกับทำชั่ว” อะไรยากกว่ากัน ???

            พระท่านว่า ทำความชั่วยากกว่า เพราะต้องวางแผนหลายชั้น ยิ่งทำไม่ดี (ทำชั่ว) งานใหญ่ ต้องวางเกมย่างดี ปกปิดความลับกันมิดชิด แต่วันหนึ่งก็เปิดเผยและได้รับผลกรรมแห่งการกระทำ บุคคลทั่วไปบอกว่าความดีทำยากเพราะธรรมชาติของคนชอบง่ายๆ สะดวกสบาย ตามใจตนเอง ทางจิตวิทยาตอบว่า ทำได้ไม่ง่าย แต่ต้องพยายามและมุ่งมั่นที่จะทำเพราะผลของการกระทำความดีได้ผลเกินคุ้ม

เหตุผลที่บอกว่าไม่ง่ายเนื่องจาก สัญชาตญาณหรือสันดานดิบของคนที่ติดตัวมาแต่กำเนิด ทำให้คนมีความต้องการเพื่อตนเองสูง (Life Instinct) มีความอยากได้ อยากมี อยากเป็น ด้วยความง่าย สะดวก โดยไม่ต้องรอคอยหรือไม่มีความอดทนมาเกี่ยวข้อง (Id) เมื่อโตขึ้น จึงเรียนรู้ความเป็นจริงในสังคม คิดอะไร อยากได้อะไร เป็นเหตุเป็นผลขึ้น รู้จักยับยั้งชั่งใจ รู้อะไรควรไม่ควร (Ego) ถึงตอนนี้เริ่มมีความดี แต่ถ้าบุคคลใดได้รับการเลี้ยงดูและถูกอบรมสั่งสอนให้มีคุณธรรมหรือปรับตัว อดทน อดกลั้นเป็น (Super Ego) คนที่มี Super Ego มาก ก็จะเป็นคนดีที่มีความดีอยู่ในตัวมากหน่อย

           แต่ผู้เขียนใคร่เรียนแนะนำให้ทุกท่านตั้งใจทำความดี ซึ่งไม่ต้องอาศัยทุนรอน เพียงแต่พัฒนาตนเองให้มีพฤติกรรมดีๆ ออกมาให้ปรากฏ แต่ได้ผลเกินคุ้ม เช่น

1.                   เป็นคนใจเย็น การทำความดีต้องอาศัยเวลาและการรอคอย อย่าใจร้อน ความใจร้อนเป็นอุปสรรคขั้นแรกที่มาขัดขวางการทำความดี

2.                   รู้จักให้ผู้อื่น เช่น การให้อภัย ให้กำลังใจ ให้เกียรติ คำเสนอแนะ/คำแนะนำ/คำตักเตือน หรือให้สิ่งของเงินทอง ทรัพย์สิน ก็แล้วแต่ อย่าลืมว่า ยิ่งให้ยิ่งได้ ได้ประการแรกคือ ความสบายใจ และจะได้รับอีกมากมาย จะได้มาเองโดยที่ไม่คิดหวังว่าจะได้

3.                   ใส่ใจความรู้สึกของคนอื่น เริ่มฝึกเอาใจใส่ความรู้สึก และใส่ใจคนใกล้ตัวในครอบครัวก่อน แล้วค่อยขยายวงกว้างออกไป

4.                    มีใจเป็นกลาง มีเหตุมีผล มอง/คิดให้รอบด้าน ที่เรียกว่า มองหลายมุม หรือหลายมุมมอง

5.                   ทำตามสัญญาที่ให้ไว้ หลายคนมักให้สัญญาจนเคยชินหรือติดปาก เช่น รับปากว่า เอาโน่นเอานี่มาให้ แต่ไม่ให้ตามสัญญา

6.                   มีกิริยาวาจา สุภาพ อ่อนโยน ยิ้มแย้มแจ่มใส ทักทายก่อน ไม่นินทาว่าร้าย ไม่ใส่ร้ายป้ายสี ยืดหยุ่นไม่ถือฐิติ ยอมได้ แพ้เป็น และไม่เห็นแก่ตัว

7.                   มีความกตัญญูรู้คุณ ข้อนี้หลายคนมักลืม อย่าลืมค่ะว่า “บุญคุณต้องทดแทน” แต่หากแค้นไม่ต้องคิดชำระนะคะ เดี๋ยวจะเป็นเรื่องใหญ่ ต้องคิดว่า กรรมที่เขาทำไว้จะให้โทษเขาเอง

8.                   มีความรัก 9 อย่าง คือ รักตัวเอง รักคนรอบข้าง รักครอบครัว รักสังคม รักความเป็นจริง รักบ้านเกิด รักชาติ รักองค์กร และรักษาสุขภาพกายและใจ

9.                   อย่าทำผิดศีล 5 ซึ่งเป็นศีลพื้นฐานของมนุษย์ เป็นแนวทางนำไปสู่การเป็นคนดีของสังคมและประเทศชาติ

10.               มีความรับผิดชอบต่อบทบาทและหน้าที่ของตนเองในทุกสถานะ เช่น ท่านเป็นพ่อแม่ต้องทำหน้าที่เลี้ยงดูอบรมสั่งสอน ให้ความรัก ความเข้าใจแก่ลูก เพื่อไม่ให้บกพร่องต่อหน้าที่ของพ่อแม่ ท่านมีหน้าที่การงานใดก็ทำหน้าที่นั้นอย่างจริงจัง

ผลตอบแทนที่ได้รับจากการทำความดี

            ผลของการทำความดีเบื้องต้น ผลดีที่เกิดขึ้นทันทีคือ จะรู้สึกมีความสุข

            หากทำดีซ้ำแล้วซ้ำอีกต่อกัน ผลคือ บุคลิกภาพจะดีขึ้น พฤติกรรมต่างๆ และอุปนิสัยจะเปลี่ยนไปในทิศทางที่ดีขึ้น

            หากทำดีซ้ำแล้วซ้ำอีกต่อไปและทำดีทุกวัน เหมือนการหายใจเข้า-ออก จะรู้สึกว่าจะทำอะไร ค้าขาย ติดต่องาน ติดต่อราชการ ทำมาค้าขึ้นคล่องตัว มีโชคลาภ และ

            หากทำดีอย่างไม่หยุดยั้ง ผลคือ เป็นที่ยอมรับของสังคมทั่วไป เกียรติยศ ชื่อเสียงจะตามมา และการที่ทำความดีมีสุภาษิตโบราณกล่าวว่า “ตกน้ำไม่ไหล ตกไฟไม่ไหม้”

            ผู้เขียนขอเป็นกำลังใจให้ท่าน ในการมุ่งมั่นทำความดีและอย่าลืมว่า “ชีวิตหนึ่งเท่านี้ สร้างความดีได้อนันต์”