ความเจ็บปวดที่มักจะเกิดขึ้นในเดือนตุลาฯ

วานิช สุนทรนนท์

สำหรับ : นสพ.รักษ์ตรัง ฉบับวันที่ 16-31 ตุลาคม 2551

ขอบคุณ : ภาพจากอินเตอร์เน็ต

              ผมเคยเขียนไว้ที่ไหนสักแห่งนานมาแล้วว่า ความเจ็บปวดมักจะเกิดขึ้นในเดือนตุลาฯ...

              ที่ต้องพูดอย่างนี้ก็เพราะว่า ชีวิตที่เพิ่งจะเหยียบย่างเหยาะๆ เข้าสู่วัยค่อนศตวรรษ ย่อมได้พบผ่านปรากฏการณ์ต่างๆ มามากมายพอที่จะจดจำ อย่างน้อยๆ ก็ความรู้สึกร้าวลึกตั้งแต่ครั้งก่อนๆ นั้น ทั้งโดยส่วนตัว และเรื่องของประเทศชาติโดยรวม

              ตอนที่เริ่มเป็นหนุ่มฟ้อ (ขอโทษครับ ที่ไม่สามารถต่อด้วยคำว่า หล่อเฟี้ยวได้) ในวันเวลาที่อายุเพิ่งจะเป็นตัวเลขแค่ 17 ขณะที่เรียนหนังสืออยู่ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลายอยู่ที่กรุงเทพฯ ผมได้เริ่มเรียนรู้หลายสิ่งหลายอย่างจากเหตุการณ์การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งใหญ่ ในวันอาทิตย์ที่ 14 ตุลาคม 2516

              วันนั้น พอสถานการณ์จบสิ้นลงไปแล้ว บางคนก็บอกว่าเป็น ‘วันมหาวิปโยค’ แต่บางคนก็บอกว่า เป็น ‘วันมหาปิติ’ ก็แล้วแต่ว่าเราจะมองจากมุมไหน ถ้ามองถึงการที่ต้องสูญเสียชีวิต และเลือดเนื้อของนักเรียน นิสิต นักศึกษา ประชาชน ที่เข้าร่วมเป็นแรงหลัก เป็นแกนนำการต่อสู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงในครั้งนั้น ก็เป็นเรื่องของความปวดร้าว เจ็บหนักกันทั้งประเทศ

              แต่หากเรามองมาจากอีกทางหนึ่ง ใครต่อใครก็ต่างเคยบอกให้ได้ยินและเข้าใจว่า ไม่มีการเปลี่ยนแปลงครั้งไหน หรือไม่มีการเกิดใหม่ครั้งใด ที่จะไม่เจ็บปวด จึงพอจะทำใจได้กับการจากไปของ ‘นกสีเหลือง’ เหล่านั้น

              อีก 3 ปีหลังจากนั้นสิครับ ที่เป็นความเจ็บปวดของผู้คนประเทศนี้กันอย่างแท้จริง ไม่ว่าจะมองมาจากมุม หรือทิศทางใดๆ

              วันที่ 6 ตุลาคม 2519 ‘วันฆ่านกพิราบ’ หลังจากที่ประชาชนชาวไทยได้รับสิทธิ เสรีภาพ จากการเปลี่ยนผ่านเหตุการณ์ 14 ตุลาฯ มาได้แค่ 3 ปี ไฟที่สว่างมลังเมลืองก็คล้ายจะดับวูบลงในฉับพลัน การเข่นฆ่ากันเองของคนไทย ทั้งจากคนของรัฐ และคนที่ได้รับการปลุกปั่นมาจากคนของรัฐ ที่กระทำต่อนักเรียน นิสิต นักศึกษา ประชาชน ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และสนามหลวง ในเช้าวันนั้น ใครพบ ใครเห็น หรือใครที่ย้อนเวลากลับไปศึกษาประวัติศาสตร์ช่วงนั้น เห็นภาพแค่ภาพเดียวก็คงจะรู้สึกปวดร้าวในหัวใจไปได้โดยง่าย

              วันนั้น ผมย้ายไปเรียนอยู่ปี 2 ที่มหาวิทยาลัยริมทะเลของปัตตานีแล้ว ค่ำวันเดียวกัน ผมและเพื่อนๆ ผู้ทำกิจกรรมประเภท ‘หัวเอียงซ้าย’ ต้องรีบแจ้นออกจากมหาวิทยาลัย สองสามวันต่อมา เพื่อนที่ ม.อ.ปัตตานี หนี ‘เข้าป่า’ ไป 2 คน ขณะที่นักศึกษาของ ม.อ.หาดใหญ่ ต้องหลบเข้าไปในแนวป่าเดียวกันนับไม่ถ้วน

              เวลาต่อมาจากนั้นไม่นานนัก มีเพื่อนๆ ผมหลายคน ไม่ได้กลับออกมาจากแหล่งที่มั่นเหล่านั้นอีกเลย...

              35 ปี ที่ผมมีโอกาสได้ร่วมรับรู้กับประวัติศาสตร์แห่งการต่อสู้ของภาคประชาชนมาหลายต่อหลายครั้ง ตั้งแต่ 14 ตุลาฯ มาเป็น 6 ตุลาฯ มาเป็น 17-20 พฤษภาคม 2535 ‘พฤษภาทมิฬ’ และล่าสุด ก็มาถึงเหตุการณ์วันที่ 7 ตุลาคม ‘7 ตุลาฯ วิปโยค’ ที่เพิ่งผ่านมา ซึ่งสายเลือดที่ไหลหลั่งยังไม่ทันจะเหือดหาย และยังไม่มีใครรู้ว่า เหตุการณ์จะคลี่คลาย หรือขยายปมไปสู่สิ่งใด...

              ทั้งหมดนี้ เป็นความเจ็บปวดที่มักจะเกิดขึ้นในเดือนตุลาฯ แต่เชื่อเถอะครับว่า ‘ปรากฏการณ์แห่งการก่อเกิด’ ไม่มีความเจ็บปวด ไม่มี...