ชาวนาหลายพื้นที่มีความอยู่ดีกินดีขึ้น จากราคาข้าวที่ขึ้นถึงตันละหมื่นบาทดังที่ทีมข่าว "ฐานเศรษฐกิจ" ได้ลงสำรวจพื้นที่และสอบถามชาวนาช่วงปลายเดือนมีนาคม

ลุงสงเคราะห์ ชูแตง ชาวนาวัย 58 ปี อยู่ที่อำเภอไทรน้อย จังหวัดนนทบุรี บอกว่าขายข้าวรอบนี้มีกำไรเท่าตัวและได้กำเงินเป็นหลักแสนครั้งแรกในชีวิตของการทำนาต่อรอบ (รอบละ 50 ไร่) หากแต่ลุงสงเคราะห์ไม่มั่นใจว่าปลูกรอบใหม่จะกำไรอย่างนี้หรือไม่ ด้วยเหตุปัจจัยการผลิตเพิ่มสูงขึ้นมาก

แม้ชาวนาหลายคนเพิ่งจะได้มีโอกาสกำเงินแสน แต่ชาวนาที่ตำบลนางลือ และตำบลท่าชัย อำเภอเมือง จังหวัดชัยนาท เขากำเงินล้านกันมาหลายปีแล้ว เขาทำกันได้อย่างไร ฉบับก่อนหน้าเราได้พาไปทำความรู้จักตำบลนางลือและตำบลท่าชัย อย่างคร่าวๆ แล้วว่าที่นี่คือแหล่งผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวชาวนาสองตำบลนี้เขาทำนาแต่ไม่ได้ขายข้าวให้กับโรงสี ฉบับนี้ทีมข่าวจะพาไปเจาะลึกหาคำตอบและรู้จักชาวนาที่พลิกผันตัวเองจากชาวนาธรรมดาๆ มาเป็นเถ้าแก่กำเงินล้าน

วรรณา เกิดศรี ชาวนาวัย 50 ปี อยู่บ้านเลขที่ 131 หมู่ 12 ต.นางลือ อ.เมือง จ.ชัยนาท บอกว่าชีวิตเกิดมาเป็นชาวนาโดยกำเนิด เมื่อก่อนทำนา 50 ไร่ ได้ผลผลิตข้าวประมาณ 30-40 ตัน ข้าวที่ผลิตได้ไม่ได้ขายให้กับโรงสีแต่จะขายให้กับศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวชัยนาท มีรายได้จากการขายข้าวรอบหนึ่ง (ประมาณ 4 เดือน) หักต้นทุนค่าใช้จ่ายต่างๆ เหลือรายได้หลักหมื่นบาท ทรัพย์สินที่มีอยู่ก็แค่รถไถนา 1 คันกับรถปิกอัพ 1 คัน เหมือนกับชีวิตชาวนาทั่วๆไป

เมื่อเมล็ดพันธุ์ข้าวที่ผลิตออกมา แล้วขายให้กับศูนย์ฯบางปีศูนย์ฯรับซื้อไม่หมด จึงติดป้ายประกาศไว้หน้าบ้านว่า "มีพันธุ์ข้าวขาย"เมื่อมีคนเข้ามาซื้อเยอะขึ้น ประกอบกับราคาข้าวในปีนั้นตกต่ำมาก เธอระบุไม่ได้ว่าเป็นปีไหนเพียงแต่จำได้ว่าเป็นปีที่ขายข้าวได้ราคาต่ำมากจนอยู่ไม่ไหว จึงเลิกขายข้าวให้กับศูนย์ฯ แล้วหาวิธีทำอย่างไรจะขายข้าวได้ราคาแพง ในที่สุดก็ลองทำพันธุ์ข้าวขายเอง โดยเริ่มจากที่นาของตัวเอง 50 ไร่ก่อน

"เราทำเองขายเอง ทำให้เรามีเงินหมุนเวียนต่อเนื่องทุกเดือน ต่างจากที่เราขายขาดให้กับศูนย์ฯไปเลยที่เดียวก็คือจบกันเลย แล้วค่อยเริ่มมาทำรอบใหม่ หลังจากที่เริ่มทำเฉพาะที่นาของตัวเอง 50 ไร่ ได้ขยายพื้นที่เพิ่มเรื่อยๆ มาถึงวันนี้มีเครือข่าย (ลูกแปลง)ประมาณ 20 คน รวมพื้นที่ปลูกข้าว 300 ไร่ ซึ่งพื้นที่ปลูก 300 ไร่จะไม่ได้ปลูกพร้อมกัน ใช้ระบบการจัดการหมุนเวียนกันปลูกเพื่อจะได้มีการเก็บเกี่ยวอย่างต่อเนื่อง เมื่อเก็บเกี่ยวแล้วนำมาสู่กระบวนการตากให้แห้ง คัดพันธุ์ บรรจุถุง ซึ่งปัจจุบันจำหน่ายพันธุ์ข้าวกิโลกรัมละประมาณ 22 บาท"

สำหรับช่องทางการจำหน่ายเธอบอกว่าเวลานี้แค่ทำโกดังเก็บพันธุ์ข้าวไว้ที่บ้าน มีเพื่อนเกษตรกรทำนาทั่วประเทศเข้ามาซื้อถึงบ้าน ระยะเวลาจากการพลิกผันตัวเองจากชาวนามาเป็นเถ้าแก่ขายพันธุ์ข้าวยี่ห้อ "ชาวนาเงินล้าน" ถึงวันนี้ผ่านไป 7-8 ปี ที่นาที่ตัวเองมีอยู่ 50 ไร่ก็ให้เขาเช่า วรรณา ยอมรับด้วยความภาคภูมิใจว่าวันนี้เธอไม่ใช่ชาวนา แต่เป็น "เถ้าแก่"ขายพันธุ์ข้าว มีเงินหมุนเวียนแต่ละเดือนหลักล้านบาท ไม่ใช่หลักหมื่นเหมือนเมื่อก่อน มีทรัพย์สินไม่ใช่แค่รถไถนากับรถปิกอัพ 1 คัน แต่พลันที่เธอตื่นขึ้นมาเธอต้องคิดเงินหลักล้าน นอกจากนี้เธอยังมีทรัพย์สินโกดังเก็บสินค้า 2 แห่งมูลค่าแห่งละ 1 ล้านกว่าบาท รถหกล้อ 1 คัน รถสิบล้อ 1 คัน รถปิกอัพอีก 3 คัน

เช่นเดียวกับกัญญา จันทร์ขาว วัย 47 ปี อยู่บ้านเลขที่ 166 หมู่ 12 ต.นางลือ อ.เมือง จ.ชัยนาท ซึ่งเธอบอกว่าเมื่อก่อนทำนา 50 ไร่ ทำนาปลูกข้าวขายให้กับศูนย์ฯ แต่การขายข้าวให้กับศูนย์ฯซึ่งเป็นข้าวเพื่อใช้ทำพันธุ์แม้จะได้ราคาที่สูงกว่าขายให้กับโรงสี แต่กว่าจะได้เงินช้าประมาณ 2 เดือนถึงจะได้ จึงปลูกข้าวและทำเป็นเมล็ดพันธุ์ขายเอง กระทั่งวันนี้เธอมีลูกแปลง 10 คน พื้นที่ปลูกประมาณ 300 ไร่ หมุนเวียนเก็บเกี่ยวได้ทุกเดือนขายได้ทุกเดือน

วันนี้ช่องทางจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ข้าวตรา "เรือนไทยสีทอง" ของเธอไม่ได้มีจุดจำหน่ายเฉพาะที่จังหวัดชัยนาทเท่านั้น หากแต่เธอยังมีสาขาจำหน่ายอีก 4 แห่งได้แก่ที่จังหวัดกำแพงเพชร 1 แห่ง จ.พิจิตร 1 แห่ง นครสวรรค์ 2 แห่ง ที่ชัยนาทกับพิจิตร เธอลงทุนสร้างโกดังเก็บเอง ส่วนที่กำแพงเพชรกับนครสวรรค์เป็นโกดังเช่า

กัญญา ยอมรับว่าหลังจากที่ยกระดับจากชาวนามาเป็นเถ้าแก่ขายพันธุ์ข้าว ฐานะการเงินดีขึ้น รู้จักเงินหลักล้านบาท กระนั้นก็ดี เธอบอกว่าทำพันธุ์ข้าวขายมีความเสี่ยงตรงที่อายุพันธุ์ข้าวจะอยู่ได้นานประมาณ 8 เดือนเท่านั้น หากเก็บไว้นานเกินกว่านี้ข้าวจะไม่งอก เพราะฉะนั้นเมื่อใกล้ 8 เดือนก็ต้องนำขายให้โรงสี ซึ่งจะต้องขาดทุนเพราะราคาข้าวพันธุ์จะสูงกว่าราคาข้าวที่โรงสีรับซื้อ

สำหรับจุฑามาส จิ๋วรี วัย 30 ปีคนนี้ แม้ว่าคุณพ่อจะรับราชการกรมชลประทาน คุณแม่เป็นแม่บ้าน แต่เธอมีสายเลือดลูกชาวนาเพราะคุณปู่คุณย่าประกอบอาชีพทำนา หลังจากที่จบปริญญาตรี สาขาคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยศรีปทุม เมื่อปี 2547 เธอกลับบ้านเกิดจังหวัดชัยนาททันที ไม่ลังเลที่จะคิดเริ่มต้นทำงานที่กรุงเทพฯแต่อย่างใด เธอเริ่มต้นอาชีพที่บ้านเกิดด้วยการหุ้นกับน้าผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวจำหน่าย ถึงวันนี้ทำมาได้เกือบ 4 ปีแล้ว เธอบอกว่าธุรกิจราบรื่นและเติบโตเป็นลำดับ วันนี้เธอมียอดขายเดือนละ 200 ตันหรือประมาณ 4 ล้านกว่าบาท

"เมล็ดพันธุ์ข้าวที่ชาวนาทั่วประเทศต้องการมีมากถึง 1 ล้านตันต่อปี แต่ส่วนราชการผลิตให้ได้เพียง 70,000 ตันต่อปี ยังมีช่องว่างตลาดอีกมาก" จุฑามาสให้เห็นผลทำธุรกิจผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวจำหน่าย

ส่วนกลุ่มผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวต.นางลือ-ท่าชัย จ.ชัยนาท ทองอยู่ ปิ่นทอง รองประธานกลุ่มฯ บอกว่า เป็นกลุ่มที่ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวให้กับศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวชัยนาท มาตั้งแต่ปี 2522 จากเดิมมีสมาชิก 9 ราย พื้นที่จัดทำแปลง 200 ไร่ ปัจจุบันมีสมาชิก 110 ราย พื้นที่จัดทำแปลง 2,600 ไร่ ปี 2550 มียอดขาย 700 ตัน กำไร 200,000 บาท ปันผลให้สมาชิกคนละ 13% ถือว่าเป็นรายได้เพิ่มเติมที่ดีสำหรับสมาชิกนอกเหนือจากรายได้จากการขายข้าว และปีนี้ได้ตั้งเป้าผลิตเพิ่มเป็น 1,000 ตัน

นายมานิตย์ ฤาชา ผู้อำนวยการศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวชัยนาท กล่าวว่า เนื่องจากเมล็ดพันธุ์ที่ชาวนาใช้ปลูกต่อไร่อัตราสูงมากคือประมาณ 25-30 กิโลกรัมต่อไร่ แต่อัตราที่เหมาะสมอยู่ที่ประมาณ 15 กิโลกรัมต่อไร่ การใช้เมล็ดพันธุ์ต่อไร่อัตราสูงทำให้เมล็ดพันธุ์ข้าวไม่เพียงพอในส่วนของกรมการข้าวเดิมตั้งเป้าผลิตปีนี้ 70,000 ตัน หลังจากที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นห่วงเกษตรกรขาดแคลนพันธุ์ข้าวจึงได้ตั้งเป้าผลิตเพิ่มเป็น 100,000 ตัน

อย่างไรก็ดีถึงแม้จะผลิตเพิ่มขึ้นแต่ยังไม่เพียงพอกับความต้องการของเกษตรกร จึงทำให้มีเกษตรกรจำนวนมากทำธุรกิจผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวจำหน่าย รวมถึงโรงสีต่างๆ มีการผลิตจำหน่ายเช่นเดียวกัน การผลิตกันจำนวนมากๆ มีความเป็นไปได้ที่จะได้เมล็ดพันธุ์ด้อยคุณภาพ ซึ่งทางกรมได้แนะนำเกษตรกรที่ซื้อเมล็ดพันธุ์ข้าวไปปลูกให้ตรวจสอบดูความสม่ำเสมอของเมล็ด พร้อมกันนี้ได้ส่งเสริมให้เกษตรกรแต่ละคนทำแปลงพันธุ์ข้าวเพื่อผลิตเป็นเมล็ดพันธุ์ใช้เอง เนื่องจากเวลานี้การควบคุมคุณภาพยังทำได้ยาก มีเพียงพ.ร.บ.พันธุ์พืชของกรมวิชาการเกษตร ที่กำหนดให้ผู้รวบรวมและจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ต้องขึ้นทะเบียนเป็นผู้ผลิตและจำหน่ายเท่านั้น

ช่องว่างทางการตลาดเมล็ดพันธุ์ข้าวที่มีอยู่จำนวนมาก ทำให้ชาวนาจังหวัดชัยนาทมองเห็นโอกาสและพลิกผันชีวิตตัวเองจากชาวนามาเป็นเถ้าแก่ค้าพันธุ์ข้าว ข้าวยังไม่ทันขึ้นถึงตันละหมื่นแต่พวกเขากำเงินล้านกันมาก่อนหน้านี้แล้ว ส่วนชาวนาที่ขายข้าวให้กับโรงสีวันนี้ยังต้องลุ้นมีโอกาสกำเงินล้านกันหรือไม่

จากหนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ ฉบับที่ 2323 18 พ.ค. - 21 พ.ค. 2551

อ่านข่าวเกี่ยวข้อง

สมเด็จพระเทพฯทรงห่วงชาวนา ขาดแคลนเมล็ดพันธุ์ข้าว - กรุงเทพธุรกิจออนไลน์