เลี้ยงลูกสองสามปีแรกง่ายสบายที่สุด  เพราะเด็กกินแล้วก็นอน  นอนตื่นก็เล่น  เล่นหิวแล้วก็กิน 

แต่ความวุ่นวายเริ่มขึ้นเมื่อเขาเริ่มถามว่าทำไม นั่นก็อยู่ในช่วงขวบปีที่สามหรือที่สี่ ผมคิดว่าพ่อแม่มือใหม่ทั้งหลายคงปวดหัวกับคำถามนี้ของเจ้าตัวเล็กโดยทั่วกัน 

เมื่อเจอคำถามก็ต้องตอบ  ตอบแล้วก็เจอคำถามต่อ  คนถามไม่งงหรอกครับ  เพราะถามไปเรื่อยๆ  ฟังคำตอบแล้วก็ทำไม   ทำไม  ทำไม  จนกว่าจะพอใจหรือเบื่อ  แต่คนตอบนี่สิ  ตอบไปตอบมา ตอบซ้ำๆจนตอบเองงงเอง

ผมนั้นงงคำตอบตัวเองบ่อยๆ  ยิ่งตอนนี้ที่เขากำลังเรียนรู้  อยากรู้อยากเห็นอะไรไปหมด  แม้แต่เห็นเงาตัวเองก็ยังถาม

            "พ่อ  ทำไมคนเราต้องมีเงา"

            "ก็เพราะแดดส่องถึงมีเงา"

            "ทำไมแดดส่องต้องมีเงา"

            "คือตัวคนเรามันทึบนะลูก"  พยายามรื้อฟื้นความรู้พื้นฐานเรื่องแสงเงากับวัตถุมาอธิบาย  "แดดมันผ่านไม่ได้  ก็เลยเกิดเป็นเงา"

            "ทำไม่เกิดเป็นเงาละพ่อ"

            "ก็…แดดมันส่องผ่านตัวเราไม่ได้น่ะสิลูก  ตัวเราเลยเป็นเงาดำๆ"

            "ทำไมเป็นเงาดำๆ"

            "คือ  เงามันก็ต้องเป็นสีดำนะลูก  เพราะเราบังแสงแดด  มันถึงเป็นเงาดำๆแบบนี้"

            "ทำไมเป็นแบบนี้"

            "คือมันก็เป็นแบบนี้น่ะลูก"

            "ทำไม" 

            "เอาอย่างนี้นะลูก"  ในที่สุดคนตอบก็จนปัญญา "อีกหน่อยพอลูกโตขึ้น  เรียนหนังสือถึงชั้นประถมแล้ว คุณครูจะสอนลูกเอง  ตอนนั้นลูกก็จะเข้าใจ"

            "ทำไม"

นี่แหละครับความจริงของลูก  ทำให้พ่อแม่ต้องเหนื่อยกับการหาคำอธิบาย  จนบางครั้งก็อ่อนใจ แต่หากมองในมุมกลับ  นี่เป็นการฝึกปรือเราที่เป็นพ่อเป็นแม่ไปด้วย  จะต้องเตรียมตัวให้พร้อมอยู่ตลอดเวลา  หาคำตอบเตรียมเอาไว้  และทำใจไว้ล่วงหน้าว่าหากมีคำถามใดเกิดขึ้น  จะต้องมีเป็นชุดใหญ่ตามมาจนกว่าคนถามจะพอใจ หรือคนตอบหาทางลงได้เหมาะๆ  ปัญหานั้นจึงจะยุติ

เรียกว่าลูกสอนพ่อแม่โดยอ้อมก็น่าจะไม่ผิด

คำถามหลายๆครั้งของลูก  ทำให้ผมต้องครุ่นคิดหาคำตอบอย่างจริงจังเหมือนกัน  เขาอาจถามเพราะแค่อยากรู้อยากเห็นตามธรรมชาติของเด็ก  เราจะตอบถูกต้องหรือไม่ถูกต้องก็ไม่ใช่เรื่องสำคัญ  บางทีเรายังไม่ทันตอบเขาก็หันไปสนใจเรื่องอื่นแล้ว

แต่เราที่เป็นพ่อหรือแม่นี่สิครับ  ต้องคิดต่อ  สำหรับผมแล้ว บางครั้งคำถามของลูกสาววัยห้าขวบ ทำให้ถึงกับต้องสำรวจตรวจสอบความคิดความอ่านของตนเองเลยทีเดียว

ในช่วงสงครามสหรัฐบุกอิรักเพื่อโค่นซัดดัมตอนต้นปี 2546 ที่ผ่านมา  มีข่าวปรากฏตามจอโทรทัศน์ถี่ยิบ  ลูกสาววัยห้าขวบของผมเห็นภาพผู้หญิงและเด็กๆกำลังอพยพหนีภัย  เสียงผู้อ่านข่าวบอกว่า  นี่เป็นผลมาจากการโจมตีอิรักของกองทัพอเมริกันกับพันธมิตร

           "พ่อ ทำไมเขาต้องโจมตีอิรักด้วย"  ลูกสาวผมถาม  สีหน้าเธอไม่ค่อยดี  "คนหนีเยอะแยะเลยพ่อ"

ผมอึ้งกับคำถามของลูกครับ  จะตอบอย่างไรดีจึงจะทำให้เด็กอายุห้าขวบเข้าใจ

            "มีคนไม่ดีทะเลาะกันน่ะลูก  เลยทำให้พวกนี้เขาต้องหลบออกมา"

            "ทำไมคนไม่ดีทะเลาะกันด้วย  พวกนี้คนดีใช่ไหมพ่อ"  เธอชี้ไปที่ผู้อพยพในโทรทัศน์

            "ใช่  เขาไม่ได้ทะเลาะกับใคร เขาหนีออกมาให้พ้นอันตราย  อีกไม่นานเขาก็กลับบ้านแล้วลูก"

            "ทำไมต้องทะเลาะกัน"  ลูกสาวผมยังติดใจ

ผมต้องหาคำตอบให้ตัวเองบ้าง  ว่าทำไมคนไม่ดีถึงชอบทะเลาะกัน  พวกคนไม่ดีที่โจมตีอิรักนั้น  ทำไมต้องขนอาวุธไปเหมือนกับจะถล่มโลก  ทำให้เด็ก ผู้หญิง และคนแก่เฒ่าต้องสูญเสียอย่างหนัก   ได้รับการปฏิบัติจากคนไม่ดีเหล่านั้นเหมือนผักเหมือนปลา

ผมยังติดค้างคำอธิบายให้ลูกสาวเข้าใจความจริง  เพราะผมเองก็กำลังพยายามทำความเข้าใจเรื่องต่างๆ   ที่ทำได้ตอนนี้ก็เพียงแค่ทำให้ลูกคลายความสงสัยลงเท่านั้น  อาจไม่ใช่เพราะคำตอบของผม  แต่คงเป็นเพราะวัยของเธอด้วย  ถึงอย่างไรเด็กก็ยังเป็นเด็ก ไม่นานก็ลืมข้อที่สงสัย หันไปสนใจสิ่งอื่นๆรอบตัว

นี่แหละครับ  เลี้ยงลูกไม่ใช่หมูๆเลย  นี่แค่ชั้นอนุบาล  ยิ่งโตขึ้นก็คงยิ่งต้องเหนื่อยขึ้นเรื่อยๆ  แต่ก็ดีเหมือนกัน ที่ลูกทำให้เรารู้ตัวว่ายังโง่อยู่เป็นอันมาก  การหาคำตอบให้ลูก  ก็ทำให้เราได้รู้อะไรมากขึ้น  รู้จักตัวเอง  รู้จักโลกและชีวิตเพิ่มขึ้นอีกต่างหาก

นี่ผมโอเวอร์เกินไปหรือเปล่าก็ไม่รู้