ความล้มเหลวของหลักสูตรการศึกษาของบ้านเรา  คือ คาดหวังแต่ให้ผู้เรียนได้รับแต่ “ความรู้” และความรู้ที่ได้รับเป็นลักษณะข้อเท็จจริง (fact)  คือ สอน “สาระความรู้” กับ “ทักษะกระบวนการ”  แยกออกจากกัน  โดยไม่ได้คาดหวังที่จะให้ผู้เรียนนำความรู้ไปใช้ได้จนกว่าเขาจะสำเร็จการศึกษา

หลักสูตรในลักษณะ Thinking Curriculum จะเป็นแนวโน้มใหม่ที่น่าสนใจในยุค ICT  เพราะเป็นหลักสูตรที่เน้นการคิดที่จะเชื่อมโยงความรู้กับทักษะกระบวนการต่าง ๆ ที่ใช้ได้บนโลกของความเป็นจริงและโลกแห่งการทำงาน โดยนักเรียนจะได้รับความรู้ที่เป็นแนวคิด (Concept) เพื่อที่จะนำไปต่อยอด สร้างองค์ความรู้ใหม่ของตนเอง  ทำโครงงานต่าง ๆ ได้  ตัดสินใจเป็น รู้จักการแก้ปัญหา และประเมินสถานการณ์ ซึ่งจะนำไปสู่ holistic thinking ซึ่งจะสะท้อนให้ผู้เรียนทำงานนอกเหนือจากสิ่งที่เรียนในชั้นเรียนได้ ซึ่งเป็นเรื่องของการสั่งสมความรู้ การบูรณาการ หลอมรวมองค์ความรู้จากกลุ่มวิชาต่าง ๆ มาใช้ในการทำงาน

จากบทความในตอนที่แล้ว เราได้เรียนรู้  “หลักสูตรแบบบูรณาการ” ในแบบที่ใช้ "วิชาการ" เป็นฐานของการบูรณาการ ไปแล้ว มาถึงตอนนี้ผมจะมาเล่าหลักสูตรแบบบูรณาการ ในแบบที่ใช้ "อาชีพ" เป็นฐานของการบูรณาการ

ฟังดูเหมือนมันต้องเป็นหลักสูตรทางอาชีวศึกษาแน่ ๆ เลย แต่ความจริงแล้วไม่ใช่ครับ !!!

รูปแบบหลักสูตรที่ใช้ “อาชีพ” เป็นฐานของการบูรณาการ คือการจัดเตรียมผู้เรียนเข้าสู่ “อาชีพ” ในอนาคต เพราะคณะ หรือสาขาวิชาต่าง ๆ ในมหาวิทยาลัย ก็คืออาชีพในอนาคตของผู้เรียน ซึ่งถ้าพิจารณาในแง่รูปแบบการจัดทำหลักสูตร ก็ยังมีรูปแบบที่ใช้ “วิชาการ” เป็นฐานการออกแบบ ซึ่งนั้นหมายถึงเราสามารถออกแบบหลักสูตรให้กับนักเรียนในสายสามัญโดยใช้ “อาชีพ” เป็นฐานบูรณาการได้ด้วย อาทิ เช่น  Advanced placement course อยากให้คุณครูเข้าไปดูตัวอย่างที่ ม.เกษตรศาสตร์ ออกแบบหลักสูตรร่วมกับ โรงเรียนมัธยม ได้ที่  Click !!  ซึ่งจากตัวอย่างจะเห็นได้ว่า ถ้าเรารู้จักบูรณาการหลักสูตรร่วมกันแล้ว จะเป็นผลดีคือ (ในกรณี  Advanced placement course) เด็กที่เรียนเก่ง จะไม่เบื่อหน่ายกับการเรียนในระดับมัธยมที่ไม่ท้าทาย (เพราะถ้าเด็กเรียนในชั้นเรียนปกติ มันง่ายเกินไปสำหรับเด็ก และไม่ท้าทายความสามารถของเขา) แต่เด็กสามารถไปเรียนในรายวิชาที่สอนในระดับอุดมศึกษาได้ก่อน เด็กได้เรียนรู้ชีวิตในมหาวิทยาลัย และแน่นอน เด็กก็สามารถเรียนจบได้เร็ว ตามความสามารถของเขา  เพราะเมื่อเขาเข้าเรียนในระดับอุดม ก็นำเกรดที่สะสมไว้ไปเทียบโอนหน่วยกิจได้เลย   หรือถ้าครูดูแล้วมันยุ่งยากที่จะต้องไปร่วมกับมหาวิทยาลัยเพื่อจัดรายวิชา คุณครูก็จัดหลักสูตรโปรแกรมในลักษณะนี้ขึ้นเป็นพิเศษ เพื่อเป็นทางเลือกให้กับนักเรียนแต่ละคนที่จะมุ่งไปศึกษาต่อในสาขาและคณะที่เขาต้องการ  โดยเตรียมรายวิชาที่เป็นพื้นฐานของสาขานั้น ๆ ให้เป็นเสมือนโรงเรียนของเราเป็นคลังตลาดนัดรายวิชา ที่พร้อมให้ผู้เรียนได้เลือกเรียนตามความต้องการของเขา และตรงเส้นทางที่จะไปศึกษาต่อในอนาคต เช่น ถ้าเด็กมุ่งไปเรียนทางนิเทศศาสตร์ วิชาภาษาไทยก็อาจจะเป็นในลักษณะ “การใช้ภาษาของนักข่าว” หรือมีวิชาถ่ายภาพ เข้ามาให้เด็กได้เลือกเรียน เป็นต้น  ซึ่งแน่นอนว่า “นักเรียน” ได้รับประโยชน์จากการที่เราบูรณาการวิชาต่าง ๆ แบบเต็ม ๆ และนี่แหล่ะ คือ “คุณค่า” ของการบูรณาการ

มาถึงตอนนี้ คุณครูคงเลือกได้แล้วว่า สถานศึกษาของท่านจะมีหลักสูตรในรูปแบบแยกรายวิชา หรือ บูรณาการ ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ 1 ของการพัฒนาหลักสูตรในสถานศึกษาให้มีคุณภาพ จากทั้งหมด 3 ขั้นตอน

ตอนต่อไปเรามาดู ขั้นตอนที่ 2 ของการพัฒนาหลักสูตรกันว่าทำอย่างไร หลังจากที่เราได้เลือกรูปแบบหลักสูตรที่เราต้องการเรียบร้อยแล้ว ซึ่งขั้นตอนที่ 2 ถือว่าเป็นหัวใจของการพัฒนาหลักสูตร ห้ามพลาดเด็ดขาด !!!