ข้อมูล (data) คือกลุ่มของข้อเท็จจริงที่ไม่ต่อเนื่อง (discrete) เกี่ยวกับเหตุการณ์ต่างๆ ข้อมูลที่พบบ่อยในองค์กรธุรกิจคือ บันทึกของธุรกรรมต่างๆ เช่น การขาย การรับส่งสินค้า  ข้อมูลไม่ได้รับการแปลความหมาย ไม่มีการหาความสัมพันธ์และไม่มีการระบุวัตถุประสงค์ (purpose) จึงไม่ทราบความสำคัญและการใช้ประโยชน์ ส่วนใหญ่แล้วข้อมูลก็จะถูกเก็บในระบบสารสนเทศขององค์กรและในรูปแบบของเอกสาร  การจัดการข้อมูลมักจะถูกประเมินในรูปของ ต้นทุน (cost) ความเร็ว (speed) และความจุ (capacity)

ในส่วนของสารสนเทศ (information) นั้น Peter Drucker เคยกล่าวไว้ว่า สารสนเทศนั้นก็คือข้อมูลที่มีความเกี่ยวข้อง (relevance) และวัตถุประสงค์ (purpose) ในขณะที่ Davenport และ Prusak  ให้ความเห็นว่าเป็นข่าวสาร (message) ซึ่งมีความมุ่งหมายที่จะเปลี่ยนแปลงการรับรู้ และมีผลต่อการตัดสินใจและพฤติกรรมของผู้รับข่าวสาร  เนื่องจากสารสนเทศเป็นข่าวสารจึงต้องคำนึงถึงการเคลื่อนย้ายของมันในองค์กรด้วย  การประเมินการจัดการสารสนเทศจะอยู่ในรูปของการเชื่อมต่อ (connectivity) และธุรกรรม (transaction)

สิ่งที่แตกต่างจากข้อมูลอย่างชัดเจนคือ สารสนเทศมีความหมาย (meaning) ข้อมูลจะกลายเป็นข่าวสารเมื่อมีผู้ให้ความหมาย การให้ความหมายหรือมูลค่าเพิ่มของข้อมูลทำได้หลายวิธีด้วยกัน เช่น

Contextualize ให้บริบท เช่น ข้อมูลถูกรวมรวมขึ้นมาด้วยวัตถุประสงค์ใด ในสถานการณ์ใด
Categorize การแบ่งแยกประเภท การหาองค์ประกอบที่สำคัญ
Calculate – การวิเคราะห์ การคำนวณทางคณิตศาสตร์ และสถิติ
Correct – การทำให้ถูกต้อง การแก้ไข
Condense – การสรุป การอธิบาย

คำว่าสารสนเทศในทางวิศวกรรม IT อาจจะแตกต่างออกไป เราเรียนเรื่อง entropy ของ data เราได้รู้ว่า ข้อมูลที่มีความซ้ำซากมาก ก็จะมี information น้อย และสามารถถูกบีบอัดได้มาก  เช่น AAAAABB อาจจะบอกแค่ว่า 5A2B ก็พอซึ่งจริงๆแล้วจะบีบมากกว่านี้ก็ได้   

ในชีวิตประจำวันเราได้ยินได้พบข้อมูลที่มีจำนวนมาก แต่มีปริมาณสารสนเทศน้อย ตัวอย่าง เช่น คำพิพิพากษากรณีพรรคไทยรักไทยที่กินเวลาร่วม 5 ชั่วโมง แต่สรุปจริงๆเหลือนิดเดียว

ที่นี้ก็มาถึงคำว่า ความรู้ (Knowledge) ซึ่งน่าจะเป็นคำที่มีปัญหาที่สุดแล้วเพราะมีผู้ให้ความหมายไว้เยอะมาก เราลองเริ่มจากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 

ความรู้ คือ สิ่งที่สั่งสมมาจากการศึกษาเล่าเรียน การค้นคว้าหรือประสบการณ์ รวมทั้งความสามารถเชิงปฏิบัติและทักษะ ความเข้าใจหรือสารสนเทศที่ได้รับมาจากประสบการณ์ สิ่งที่ได้รับมาจากการได้ยินได้ฟัง การคิดหรือการปฏิบัติองค์วิชาในแต่ละสาขา (อ้างถึงในสถาบันเพิ่มผลผลิตแห่งชาติ , 2550)       

ความรู้ คือ ส่วนผสมที่เลื่อนไหลของประสบการณ์ที่ได้รับการวางกรอบ (framed experience) เป็นคุณค่าต่างๆ ข้อมูลในเชิงบริบท และความเข้าใจอย่างถ่องแท้ที่ชำนาญการ ซึ่งได้นำเสนอกรอบหรือโครงร่างอันหนึ่งขึ้นมา เพื่อการประเมิน การรวบรวมประสบการณ์และข้อมูลใหม่ๆ ให้กำเนิดและถูกประยุกต์ใช้ในใจของบรรดาผู้รู้ทั้งหลาย ในองค์การต่างๆบ่อยครั้งที่ความรู้ได้รับการฝังตรึงไม่เพียง อยู่ในเอกสารต่าง ๆ หรือในคลังความรู้เท่านั้น แต่ยังอยู่ในงานประจำ กระบวนการ การปฏิบัติ และบรรทัดฐานขององค์การด้วย (Davenport และ Prusak , 1998)

ยาวจัง ยาวกว่านี้ก็มีนะครับ แต่พบชอบอันนี้ที่สุด Nonaka และ Takeuchi (1995) บอกว่า

Knowledge is justified true belief.  

ความรู้คือความเชื่อ (belief) อย่างหนึ่ง เป็นความเชื่อที่มีต่อความเป็นจริง (true belief) ไม่ใช่ตัวความเป็นจริง  และความเชื่อนั้นมีเหตุผลอันควร (justified) หรือมีหลักฐานอย่างยุติธรรม  

เช่นในกรณีเดียวกัน ในคำพิพากษาอดีตพรรคไทยรักไทย ก็จะมีคำว่า เชื่อว่า (Belief) อยู่ซัก 50 ครั้งเห็นจะได้ นั่นถือว่าจัดอยู่ในระดับชั้นของความรู้นะครับ เพราะใช้หลักฐาน ใช้ประสบการณ์ ใช้บริบท ใช้ค่านิยม ใช้ความเชื่อ

แต่ความรู้ของใครก็เป็นของคนนั้นนะครับ ผมไม่จำเป็นต้องรับเอาความรู้ของศาล เพราะค่านิยม ความเชื่อ อาจจะต่างกัน เช่น การให้กฎหมายเทียมๆมีผลย้อนหลัง แบบนี้รับไม่ได้จริงๆ

หมายเหตุ - ผมต้องออกตัวก่อนว่า คำแปลภาษาอังกฤษมีจำนวนมากที่ไม่ได้ใช้ตามราชบัณฑิตเพราะยังไม่มีเวลาไปตรวจสอบครับ