ในปี 2004 เราช่วยกันปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gas) หรือ GHG ออกสู่บรรยากาศของโลกถึง 49 GtCO₂e (เทียบเท่า CO₂ 49 พันล้านตัน)  GHG มีหลายชนิด นอกจาก Carbon Dioxide (CO₂) ที่เรารู้จักกันดีแล้ว ก็จะมี Methane (CH₄) Nitrous oxide (N₂O) Halocarbon เช่น สาร CFC ที่ใช้ในตู้เย็น  นอกจากนี้ยังมีพวกฝุ่นละอองเล็กๆในอากาศ (Aerosols)  และไอน้ำก็จัดเป็นก๊าซเรือนกระจกด้วยนะครับ เวลามีไอน้ำในอากาศมากๆก็จะกักเก็บความร้อนไว้  GHG เหล่านี้มีอายุไม่เท่ากัน บางตัวอยู่ได้เป็นร้อยปี เช่น CO₂ CH₄ บางตัวก็ไม่กี่สัปดาห์ อยู่นานมากก็เป็นภัยมาก

ตอนนี้ในอากาศเรามี GHG อยู่ทั้งสิ้น 430 ppm  (430 ส่วนในล้านส่วน)  ถ้าจะให้ชาวโลกได้รับผลกระทบไม่มากกว่าที่เป็นอยู่ เราจะต้องรักษาให้มี GHG อยู่ในช่วง 450-550 ppm ซึ่งหมายความว่าตั้งแต่ปี 2010 เป็นต้นไป อัตราการปล่อย GHG จะต้องลดลงแล้วนะครับ หรือจุดสูงสุดของ CO₂ อย่างเดียวจะอยู่ที่ 35 GtCO₂ ต่อปี  การปล่อยก๊าซลดลงไม่ได้แปลว่า GHG ในอากาศลดลงนะครับ เพราะมันเป็นการสะสมเข้าไป รูปนี้ข้างล่างเป็นการพยากรณ์ด้วย Scenario ต่างๆ ในตอนต่อไปจะมาบอกว่า แต่ละสีนั้นน่าสยดสยองแค่ไหน (ในกราฟเป็น CO₂ อย่างเดียว)

 
หากยังจำกันได้ CFC ก็เคยเป็นประเด็นสิ่งแวดล้อมที่สำคัญในอดีต เนื่องจากมันทำให้ชั้น Ozone ในบรรยากาศเป็นรูโหว่  ภายหลังที่โลกมี Montreal Protocol ปัญหาเรื่อง CFC และ Ozone ก็ลดลงไปจนถุงวันนี้ไม่ค่อยมีใครพูดถึงแล้ว

แต่การจัดการกับ GHG อื่นๆ ไม่ได้ง่ายเหมือนการลด CFC  หรือกรณีที่เลวร้ายที่สุดเราอาจจะแก้ไขปัญหาโลกร้อนได้ไม่ทันการ เพราะ GHG อย่าง CO₂ มีความเกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจของโลกเป็นอย่างมาก

ที่มาของ GHG นั้นนักวิทยาศาสตร์เค้าศึกษากันมาแล้วว่า เกิดจากเผาเชื้อเพลิงฟอสซิลต่างๆ เป็นหลัก ไม่ว่าจะเป็นน้ำมัน ถ่านหิน และก๊าซธรรมชาติ  แต่ในประเทศเกษตรกรรม การเพาะปลูกก็ปล่อยก๊าซ CH₄ และ N₂O ออกสู่บรรยากาศไม่ใช่น้อย โดยเฉพาะการปลูกข้าวในนาที่มีน้ำขังแบบที่เราทำกัน บรรดาฝูงปศุสัตว์ เช่น วัว ควาย ก็ผายลมออกมาเป็น GHG เหมือนกัน แต่จะไปห้ามพวกมัน จะพาลหน้าเขียวตายกันหมด ชาวโลกจะไม่มีอะไรกินกัน

ในบรรดาก๊าซเหล่านี้ CO₂ นับได้ว่าเป็นตัวร้ายที่สุด เพราะว่ามีปริมาณที่ชาวโลกปล่อยขึ้นไปในแต่ละปีมากที่สุด และนอกจากนี้มันยังอยู่ในบรรยากาศของดาวเคราะห์ดวงนี้ได้นานหลายสิบปี หรือบางตำราก็บอกว่านานกว่า 100 ปี ถึงแม้เราเอามาชั่งกิโลเทียบกัน CH₄ 1 กิโล กักเก็บความร้อนได้มากกว่า CO₂ กิโล  สมมติว่าชาวโลกเลิกปล่อย GHG ทันทีในวันนี้ ซึ่งหมายถึงเราต้องหยุดใช้รถ ใช้ไฟฟ้า ทำครัว รวมถึงหยุดหายใจด้วย ในอากาศก็ยังจะมี GHG อยู่ประมาณ 430 ppm ซึ่งจะทำให้โลกยังคงมีอุณหภูมิสูงขึ้นกว่าปัจจุบันอีกอย่างน้อย 2 องศาเซลเซียส ดังนั้นถึงแม้เราจะพยายามกันแค่ไหนก็ตาม ในช่วงชีวิตของมนุษย์ทุกคนที่มีชีวิตอยู่ในปัจจุบัน ก็ยังจะต้องได้รับผลกรรมที่เผ่าพันธุ์ของเราทำกับโลกมานาน (ในกราฟข้างล่างมีหน่วย ppb - part per billion ด้วยนะครับ)

 
 
ภาคอุตสาหกรรมของประเทศที่เจริญแล้วเป็นตัวการสำคัญที่สุด ในอดีตสหรัฐอเมริกาเป็นเจ้าของตำแหน่งปล่อย GHG มาที่สุดในกลุ่มประเทศที่เจริญแล้วติดต่อกันมาหลายสิบปี โดยเฉลี่ยแล้วคนอเมริกันจะมีส่วนอยู่คนละ 20 ตันต่อปี หรือมากเป็น 2-3 เท่าของคนยุโรป สหรัฐเพิ่งจะเสียแชมป์ประเภทรวมทั้งประเทศ ให้แก่จีนไปเมื่อไม่นานมานี้ (ถึงแม้ถ้านับเป็นต่อคนแล้วสหรัฐยังจะครองแชมป์อีกนาน) และแชมป์ใหม่ก็รู้ตัวดี เร่งหามาตรการลดการปล่อย GHG เป็นการใหญ่ รวมทั้งการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมในด้านอื่นๆ มีประเทศไทยอยู่ใน chart ข้างล่างด้วยนะครับ ต่ำกว่าเฉลี่ยนิดหน่อย แสดงว่าประเทศยังไม่เจริญเท่าไหร่ ความสามารถในการปล่อย GHG เป็นตัวชี้วัดอย่างดีของความเจริญทางวัตถุ

อุตสาหกรรมที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากที่สุด ก็ย่อมจะเป็นอุตสาหกรรมที่ใช้พลังงานมากๆอย่างไม่มีข้อสงสัย ซึ่งก็คือพวกโรงไฟฟ้าต่างๆนั่นเอง โดยเฉพาะโรงไฟฟ้าถ่านหินและน้ำมันที่ไม่มีการใช้ clean technology  โรงไฟฟ้าที่ใช้ก๊าซธรรมชาติจะปล่อย GHG เพียงหนึ่งในสามของถ่านหิน แต่ก็ยังปล่อยมากอยู่ดี ส่วนพวกโรงไฟฟ้าพลังน้ำ (HEP) ขนาดใหญ่นั้น จะปล่อย GHG โดยทางอ้อม เพราะการสร้างเขื่อนเป็นการทำลายป่า แหล่งดูดซับ CO₂ ที่สำคัญ  อุตสาหกรรมอื่นๆที่ทำร้ายโลกรองลงมา คือพวกโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ และการขนส่ง   สำหรับการขนส่งนั้นยังไม่อยู่ในเป้าหมายการลดโลกร้อนของพิธีสารเกียวโต (Kyoto Protocol)  เพราะบริษัทต่างๆโอดครวญกันมาว่า ไม่รู้จะช่วยโลกยังไงดี เครื่องบินก็ซื้อเค้ามา ไม่ได้สร้างเอง  และยังไม่มีใครคิดค้นเครื่องบินที่ใช้ก๊าซ NGV ออกมา ^ ^

 
ในตอนหน้าเราจะมาดูกันเกี่ยวกับเรื่อง การคาดการณ์ของนักวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับอุณหภูมิของโลก และผลกระทบที่จะเกิดขึ้นนะครับ

 
ข้อมูลและภาพ : ส่วนใหญ่มาจากรายงาน The Fourth Assessment Report (2007) ของ IPCC หน่วยงานสำคัญที่ช่วยให้ความรู้เกี่ยวกับ climate change แก่ชาวโลก (http://www.ipcc.ch/) ส่วนรูปหมีนั้น ดังมากๆ ตอนที่มีข่าวว่าหมีขั้วโลกจมน้ำตายเพราะน้ำแข็งขั้วโลกละลายไปมาก  ไม่ทราบว่าใครถ่ายไว้