จาก “ซุ้มประตู” สู่ “บันไดลงวัด”

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว วัดวาอารามตั้งอยู่บนเนินดินสูง
กำแพงวัดนั้นก็สูงเสมอพอจะบังสายตาคน
บ้านไทยนั้นยกใต้ถุนสูง แต่โบสถ์ไม่มีใต้ถุน โบสถ์ตั้งอยู่บนผืนดิน
กาลนานผ่านไป ถึงสมัยหนึ่ง
สมัยที่ไฟฟ้าสว่าง ทางสะดวก
 “ทางสะดวก” นั้น สะดวกได้ระยะเวลาหนึ่ง ทางนั้นก็เป็นอันหมดอายุ งานออกแบบและงานก่อสร้าง ใดๆ ก็ล้วนมีอายุที่คะเนได้ว่าจะให้ใช้งานได้ กี่ปี อันถนนหนทางเราในปัจจุบัน เราท่านต่างทราบดีว่ามีอายุไม่นานเท่าใดนัก บางทางเปิดใช้ไม่กี่เดือนผิวทางก็พาลพัง ต้องปะต้องทาบกันเหมือนก้นกางเกงเก่า
นานไปก็ปะมากเข้าๆ ปะมากเข้าก็ต้องปิดซ่อม จนถึงสร้างใหม่ ไม่ว่าจะปะทาบ ราดทับ ขูด บด เท ทุกกระบวนท่าล้วนทำให้แนวถนนนั้นๆ หนาขึ้นๆ สูงขึ้นๆ
เมื่อถนนนั้นเสร็จ เราจะรู้สึกได้ทันทีถึงระดับผิวทางที่สูงขึ้น เรามักจะเริ่มกังวล และชินไปพร้อมกันนั้นเอง
กังวลและชิน
จากการเลี้ยวรถขึ้นลานบ้าน
เป็นเลี้ยวรถเข้าบ้าน
จนกระทั่งเลี้ยวรถลงบ้านในที่สุด
กินระยะเวลาไม่นานเท่าใด อาจจะยาวนานเท่าการเรียน ป1 ถึง ม2 เท่านั้นเอง
ที่จังหวัดพิษณุโลก เมื่อเหิรข้ามแม่น้ำน่าน ผ่านลงสะพานมองไปยังวัดพระพุทธชินราช สายตาเราจะกดลาดต่ำลงสู่ลานวัด ระดับสายตาเราจะทาบเสมอผืนหลังคาวิหาร ขณะที่รถวิ่งผ่านข้างเขตวัดไปเราจะเห็นซากกำแพงเก่าแก่ ที่โผล่ใบเสมาหลังกำแพงซึ่งหักพัง ตีนล้อรถเรานั้นวิ่งแทบจะวิ่งอยู่ที่ระดับหลังกำแพงวัด!!!
การจะเข้าวัดได้จึงกลายเป็นการไต่ระดับลงลานวัดไปโดยปริยาย
เราทุกคนเคยผ่านกำแพงวัดพระแก้ว
หากหน่วยงานที่รับผิดชอบถนนเส้นนั้น ทำการอย่างเดียวกันที่หน่วยงานสร้างทางในต่างจังหวัดทำ ไม่นาน เราจะพบว่ากำแพงวัดพระแก้วอาจมีความสูงเท่ากำแพงบ้านเราทั่วๆไปเท่านั้นเอง
ย้อนกลับไปที่วัดพระพุทธชินราช
เงินบริจาคและบุญศรัทธาจากทั่วสารทิศ ใช่ว่าไม่พอจะถมดินเสริมส่วนสูงลานให้สูงขึ้น
ท่านไม่ทำก็เพราะทำไม่ได้
สัดส่วนงานก่อสร้างอาคารสำคัญจากยุคโบราณนั้น สัดส่วนเคร่งครัดชัดเจน ทั้งกว้าง ยาว สูง เพื่อความมีประโยชน์ใช้สอย ความแข็งแรง และความงดงามในที่สุด
พระมหาธาตุเจดีย์ หระมหาวิหาร พระประธานบนฐานชุกชี นั้นไม่สามารถยกให้ลอยตามถนนท่านไปได้ หากขืนถมลานวัดตามหลังถนนไปไม่สิ้นสุด อาคารก็จะจมลง จมลง
มหาธาตุกลายเป็นเจดีย์  มหาวิหารเล่า ก็ต้องเจาะร่องบันไดลงไปกราบไหว้