ขอฟื้นฝอยอีกสักครั้งสำหรับเรื่อง "มรดกโลก" อาจมีคนตั้งคำถามว่า ทำไมประเทศไทยและกัมพูชาไม่ร่วมกันเสนอ พระวิหาร เป็นมรดกโลกร่วมกัน ผู้เขียนก็ได้ตั้งคำถามนี้มาแต่ต้น แต่คำตอบที่สามารถสรุปได้ก็คือ

1. กัมพูชาไม่ยอม ต้องการที่จะเสนอฝ่ายเดียว ด้วยเหตุผลที่ไม่แน่ชัด

2. รัฐบาลไทยไม่พยายามนำเสนอเข้าไปแต่ต้น

3. UNESCO มีท่าทีไม่สนับสนุนให้ไทยเสนอร่วมด้วย

เมื่อสรุปได้ดังนั้น ก็ยังดูเหมือนยังไม่หายคัน ก็ได้ให้ค้นคว้าต่อไปซิว่า มีประเทศไหนในโลกบ้างที่เขาเสนอร่วมกัน ที่น่าสนใจคือมรดกโลกที่อยู่ชายแดนฝรั่งเศสกับสเปน เป็นภูเขาที่เป็นมรดกโลกทางธรรมชาติ ที่เข้าถึงทางสเปนง่ายกว่าทางฝรั่งเศส นอกจากนี้ก็ยังมีป้อมปราการเก่าของโรมัน ที่ร่วมกันระหว่างเยอรมันกับไอร์แลนด์เหนือของสหราชอาณาจักร ส่วน Belfries of Belgium and France ก็คือหอคอยและสถาปัตยกรรม 32 หลัง ที่กระจัดกระจายในพื้นที่กว้างขวางในพื้นที่เบลเยี่ยมและฝรั่งเศส หรือ ทางรถไฟของอิตาลีและสวิส  แถมด้วยบางอันร่วมกันถึง 10 ประเทศ (ดูแผนที่ประกอบบทความ) ฯลฯ

ท้ายนี้ขอตั้งคำถามกลับไปว่า ทำไม ๆ ๆ ไม่เสนอเป็น Transboundary เหมือนประเทศเหล่านี้ หือ????

• อ้างอิง wikipedia รายชื่อ UNESCO World Heritage Transboundary sites

1. Belfries of Belgium and France — shared between Belgium (mostly for the former Belfries of Flanders and Wallonia) and France. Besides civic belfries, or buildings such as city halls that rather obviously may serve a similar purpose, the list includes: Cathedral of Our Lady [Notre-Dame], Antwerp; St. Rumbolds Tower, Mechelen; St. Leonard Church, Zoutleeuw — all three in Flanders, Belgium.
2. Belovezhskaya Pushcha National Park/Białowieża Forest (1979, 1992) — shared between Belarus and Poland 
3. Caves of Aggtelek and Slovak Karst (Slovenský Kras) (1995, 2000) — shared between Hungary and Slovakia 
4. Cultural Landscape of Fertõ/Neusiedlersee (2001) — shared between Austria and Hungary 
5. Curonian Spit — shared between Lithuania and the Russian Federation 
6. Frontiers of the Roman Empire: Upper German & Rhætian Limes and Hadrian's Wall — shared between Germany and the United Kingdom (ref. whc.unesco.org ID 430bis)
7. High Coast and Kvarken Archipelago — shared between Sweden and Finland 
8. Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights (Vatican City) and Basilica of Saint Paul Outside the Walls — shared between the Holy See and Italy 
9. Muskauer Park/Park Muzakowski on both sides of the Nysa/Neisse River — shared between Germany and Poland 
10. Pyrénées/Pirineos: Monte Perdido/Mont Perdu (1997, 1999) — shared between France and Spain 
11. Struve Geodetic Arc (2005) — shared between Belarus, Estonia, Finland, Latvia, Lithuania, Moldova, Norway, Sweden, the Russian Federation and Ukraine 
12. Rhaetian Railway in the Albula / Bernina Landscapes - shared between Italy and Switzerland