เมื่อเช้าว่าจะไปซื้อติ่มซำเจ้าประจำกินเป็นมื้อแรกของวันซะหน่อย หลังจากหากินตอนเช้าจากตลาดแถวบ้านจนเริ่มวนกลับมาซ้ำ ๆ เดิม พอไปถึงร้านปรากฏว่าวันนี้หยุดขายไปถึงวันที่ 13 เพิ่งนึกขึ้นได้ว่าช่วงนี้เค้ากินเจกัน ร้านอาหารส่วนใหญ่จะไม่ค่อยเปิดขาย ที่เปิดก็จะเป็นร้านเจซะมากกว่า ขอบอกว่าติ่มซำเจ้าประจำของฉันนี่อร่อยสุด เพราะกินแล้วไม่มันไม่เลี่ยน ไปตอนเช้านี่แทบจะหาที่นั่งกินไม่ได้ (เลยต้องซื้อใส่กล่องกลับไปกิน) แล้วเจ้าของร้านก็ไม่เคยคิดขยายร้านหรือเปิดสาขาที่ไหนซะด้วย

ส่วนร้านที่สรยุทธ์พิธีกรข่าวชื่อดังเคยไปทำรายการออกอากาศสดตอนเช้าเมื่อต้นปีนี้น่ะ แอบบอกไว้ที่นี้ละกันว่าไม่อร่อยเท่าไหร่หรอก แต่ไม่รู้ทำไมคนชอบเห่อไปกินตาม ๆ กัน ยิ่งพอมีคนดัง ๆ ไปกินเลยยิ่งทำให้คนเชื่อว่าอร่อย แบบนี้จะเรียกว่า อุปทานบริโภค ได้หรือเปล่า แต่ก็นั่นนะแหละ มันเป็นเรื่องของรสนิยมส่วนตัว ต่างคนก็ต่างความชอบ ขืนชอบอะไรเหมือน ๆ ตาม ๆ กันไป โลกเราคงจืดชืดน่าดู

ในหาดใหญ่ที่ฉันอยู่นี่มีติ่มซำขายหลายสิบเจ้า มีทั้งรอบเช้าและรอบค่ำ หาซื้อกินได้ง่าย ๆ ตั้งเรียงรายอยู่ตามอาคารบ้านช่องทั่ว ๆ ไป ราคาไม่แพง เข่งละประมาณ 10 – 11 บาท ผู้คนนิยมชมชอบกินกันทุกระดับชั้นไม่ว่าจะยากดีมีจน หรือเชื้อชาติไหน ชนชาติใด ไทย แขก จีน ฝรั่ง ฯลฯ อาจจะเรียกว่าเป็นอาหารประจำถิ่นได้ คงไม่เหมือนที่กรุงเทพฯ ที่ส่วนใหญ่ติ่มซำแท้ ๆ มักจะไปปรากฏอยู่ตามร้านอาหารภัตตาคาร โรงแรมหรู ๆ หรือที่เห็นล่าสุด (ซึ่งก็นานแล้วเหมือนกัน) ก็ในย่านช็อปปิ้งแถบสยาม-เซนเตอร์พอยท์  เท่าที่ เคยรู้มาราคาต่ำสุดตกเข่งละ 25 บาท แต่ตอนนี้ไม่รู้ว่าเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้างแล้ว ถ้าจะเป็นแบบหาได้ง่ายในกรุงเทพฯ ก็มักจะอยู่ในรูปของอาหารแช่แข็งวางขายตามซูปเปอร์ฯ หรือร้านสะดวกซื้อซะมากกว่า

เมื่อประมาณต้นปีฉันได้เคยดูสารคดีของช่อง 9 โมเดิร์นไนน์ เกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของอาหารติ่มซำ ก็เลยได้รู้ว่าติ่มซำมีจุดเริ่มต้นมาจากคนงาน กรรมกรก่อสร้าง ที่ทำงานใช้แรงงานอยู่ในยุคของการบุกเบิกสร้างเมืองบนเกาะฮ่องกง เป็นผู้คิดค้นสูตรอาหารที่ตอนแรกนั้นเน้นแป้งเป็นหลัก เพื่อให้เหมาะสภาพการทำงานและง่ายต่อการจัดปรุงหุงต้ม โดยการนำอาหารไปนึ่งในเข่งไม้ไผ่ใบเล็ก ๆ ต่อมาก็มีการนำอาหารชนิดอื่น ๆ มาดัดแปลงโดยใช้วิธีการปรุงในแบบเดียวกัน จากที่เคยนิยมกินในหมู่กรรมกรก่อสร้างก็เริ่มนิยมแพร่หลายไปยังกลุ่มพ่อค้า หรือชั้นผู้มีอันจะกินทั้งหลาย จนปัจจุบันได้รับความนิยมไปทั่วโลก

ฉันว่าติ่มซำน่าจะเป็นอาหารที่มีความหลากหลายในการดัดแปลงได้ง่ายและสนุกที่ สุดแล้ว เพราะนอกจากซาลาเปา ขนมจีบ ฮะเก๋า แล้ว อาหารชนิดอื่น ๆ ถ้านำมานึ่งใส่เข่งไม้ไผ่แล้วสุก และกินได้ก็เรียกว่าเป็นติ่มซำ บางแห่งเอาพริกหวานแปะลงบนกุ้งสับแล้วเอามานึ่งในเข่งก็เรียกมันว่า ติ่มซำได้แล้ว น่า"สนุก"มั้ยหล่ะ

----------------------------------------------------------------------

ฟังแผ่นแรกนี้แล้ว ไม่ถึงขั้นเกลียด แต่ก็ไม่ค่อยประทับใจเท่าไหร่สำหรับคนเพิ่งเริ่มต้นอย่างฉัน เพราะเพลงออกจะอืด ๆ หนืด ๆ ไป แผ่นที่สอง โดย อ.นุ วุฒิวิชัย แผ่นนี้ก็พอรับได้หน่อย มีจังหวะจะโคนขึ้นหน่อย แต่ที่ชอบที่สุดเห็นจะเห็น แผ่นที่สาม โดย อ.ดริน พันธุมโกมล ทำนองเพลงไพเราะ น่ารัก จังหวะเร็ว ๆ กระฉับกระเฉง เหมาะกับวัยของฉันเป็นอย่างยิ่ง :P เรียกว่าถูกใจได้เลยหล่ะ เลยเปิดฟังอยู่หลายรอบ

อย่างที่สาม นิตยสาร Jazz Seen ที่เปิดดูแล้วน่าสนใจน่าอ่านมาก เพิ่งจะรู้จักหนังสือแนวนี้นะเนี้ย แต่อย่างว่าแหละ ก็อยู่ซะชนบทห่างไกลซะอย่างนี้หนังสือแบบนี้จะมีมาวางแผงเร๊อ แต่ก็ได้ยินมาว่าในกรุงเทพฯ ก็แทบพลิกแผ่นดินหาอยู่เหมือนกันจนจะเรียกว่า Jazz Unseen ไปแล้ว ได้เปิดอ่านดูบางคอลัมน์ ทำให้รู้ว่าจริง ๆ แล้วดนตรีแจ๊สที่คนส่วนใหญ่วาดภาพไว้ว่าเป็นดนตรีของเหล่าไฮโซผู้มีฐานะและ การศึกษาดี แท้จริงแล้วก็มีจุดเริ่มต้นจากชนชั้นกรรมาชีพไม่ต่างจากติ่มซำเลย เพียงแต่อาจจะหนักหนากว่า

นั่นคือ เป็นดนตรีที่มีรากเหง้ามาจากวัฒนธรรมของชนเผ่าในแอฟริกาใต้ที่ถูกซื้อขาย เพื่อไปใช้แรงงานเยี่ยงทาสตามประเทศในทวีปยุโรปและอเมริกา การถูกกดขี่ใช้งานเหมือนไม่ใช่มนุษย์ ทำให้ทาสเหล่านั้นใช้ดนตรีและเสียงเพลงเป็นเครื่องระบายซึ่งความคับใจไร้ ทางออกนั้น ก่อกำเนิดเป็นรากดนตรีแขนงหนึ่งที่เรียกว่าดนตรีแจ๊ซ มีวิวัฒนาการมานับร้อยปี จนกลายเป็นดนตรีที่ได้รับการยอมรับในสังคมชั้นสูง และเฟื่องฟูอยู่ช่วงเวลาหนึ่ง

แต่จนถึงปัจจุบันก็ยังไม่ถือว่าได้รับความนิยมในวงกว้างนัก ดนตรีแจ๊สถูกจำกัดอยู่ในกลุ่มคนฟังเพียงน้อยนิด ด้วยเหตุผลที่ว่ามันยากต่อการเข้าถึง ยากต่อการฟัง มีความพยามยามหลายครั้งที่จะปรับดนตรีแจ๊สให้เข้ากับดนตรีแนวอื่น ๆ แต่ก็ยังไม่ถือว่าประสบผลสำเร็จมากนัก

มีวิธีไหนอื่นอีกหรือเปล่าที่ทำให้แจ๊ซเข้าถึงคนวงกว้างได้ง่ายขึ้น ฉันพอจะได้ข้อสรุปง่าย ๆ จากที่ได้ดูภาพยนตร์เรื่อง Swing Girls ซึ่งว่าด้วยดนตรีแจ๊สกับเด็กนักเรียนหญิงมัธยมกลุ่มหนึ่ง ซึ่งตอนท้าย ๆ ของหนังมีตัวละครคนหนึ่งพูดว่า “โลกนี้มีคนอยู่สองประเภท คือ พวกที่สนุกสนาน กับ พวกที่ไม่สนุก” แม้ ฉันจะไม่มีความรู้หรือทฤษฎีดนตรีอะไรนัก แต่ก็พอดูหนังจบก็ทำให้รู้สึกได้ว่า การเริ่มต้นด้วยความ "สนุุก" สนาน (ก่อน) จะทำให้เข้าถึงสิ่งที่ดูว่ายากได้ง่ายขึ้น