The President’s Barber
เขียนเมื่อ 30 เม.ย.49

          สองวันที่ผ่านมา ฉันทำตัวเหมือน “นีโอ” ตัวเอกจากหนังเรื่อง “เดอะ เมตริกซ์” โดยการฝังตัวอยู่ในบ้าน แล้วก้าวเข้าไปในโลกเสมือนจริง ผ่านนิยายอิงประวัติศาสตร์การเมืองไทย เรื่อง “ประชาธิปไตยบนเส้นขนาน” ของ วินทร์  เลียววาริณ เป็นสองวันที่นับว่าเร็วที่สุดสำหรับฉัน ณ ช่วงวัยขณะนี้ ที่จะมีเวลามากพอสำหรับการละเลียดอ่านนิยายสักเล่มจนจบในคราวเดียว บางคนอาจสงสัยว่าทำไมต้องเร่งรัดอ่านให้จบอย่างรวดเร็ว

           อาจเป็นเพราะความน่าสนใจของเนื้อหาที่ดูจะเหมาะเจาะกับความสนใจของฉัน และเหมาะเจาะกับสถานการณ์การเมืองไทยที่ถึงทางตันตอนนี้พอดิบพอดี เมื่อผนวกกับรูปแบบการนำเสนอ และลีลาการเขียนที่ซับซ้อนซ่อนเงื่อน มีการหักมุมในแบบนิยายสืบสวนสอบสวนเล็กน้อย  วลี “มือปืนในเครื่องแบบ” เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของคำพูดเท่ห์ ๆ บทเจรจาโต้ตอบเข้มข้น ลึกซึ้ง สะท้อนสัจธรรมของการเมือง ยิ่งชวนให้ติดตามอ่านจนแทบไม่อยากจะวางมือ

          แต่เหตุผลส่วนตัวสำคัญอีกอย่างหนึ่ง ก็เพื่อเป็นการชดเชยเวลาให้กับบางช่วงเวลาของชีวิตที่ถูกหันเหไปกับการลองผิดลองถูกอยู่ระยะหนึ่ง ที่อาจจะเรียกมันได้ว่าเป็นอีกหนึ่งรสขม ๆ ของประสบการณ์ชีวิต กว่าจะรู้ว่ามีหนังสือดี ๆ ที่ควรค่าแก่การอ่านเล่มหนึ่งในชีวิตก็เกือบจะสายไปแล้ว แต่ก็ไม่แน่เสมอไปนัก เพราะหากไม่ได้ก้าวผ่านชีวิตช่วงนั้นมา ฉันอาจรับอรรถรสในการอ่าน หรือเข้าใจความรู้สึกของตัวละครในหนังสือเล่มนี้ได้ไม่มากเท่าตอนนี้ก็เป็นได้ ประสบการณ์หรือจังหวะชีวิตมักมีผลต่อการอ่านหนังสือ  การดูหนัง หรือการทำความรู้จักใครสักคนเสมอ หากไม่เคยออกเดินทางก็คงไม่รู้ตัวว่าเราเมารถ เมาเรือ เมาเครื่องบิน ฯลฯ หรือไม่ อย่างไร ใช่ไหม ?

          ฉันพาคนอ่านเดินออกนอกเส้นทางไกลไปหน่อยแล้ว วกกลับมาพูดถึงหนังเรื่องหนึ่งที่อยากจะเล่าให้ฟังดีกว่า เป็นหนังที่ตั้งใจจะดูเพื่อคลายบรรยากาศจากความเครียดขึงตึงแน่นจากนิยายที่เพิ่งอ่านจบไป (แม้จะสนุกก็ตาม) เพราะเห็นว่าเป็นหนังแนวตลกขบขันที่น่าจะช่วยลดอาการเกร็งของขมับสองข้างศรีษะได้ดีทีเดียวา แต่จะว่าไปนิยายที่เพิ่งอ่านจบไป กับหนังที่จะเล่าต่อไปนี้ มีส่วนคล้ายคลึงกันตรงที่เป็นการมองการเมืองผ่านตัวละคร เพียงแต่มองด้วยสายตาแห่งความเดียงสาต่อโลก และชั้นเชิงการนำเสนอ ที่แตกต่างกันเท่านั้นเอง

           “The President’s Barber” เล่าเรื่องผ่านสายตาและมุมมองอันไร้เดียงสาของเด็กน้อยคนหนึ่ง ด้วยภาษาภาพและลีลาการดำเนินเรื่องที่ตลกแบบเสียดสี ถากถาง ขันแต่ขื่นในที ถึงฉากเศร้า ก็เร้าอารมณ์ได้แนบเนียน จนแอบเผลอยกมือขึ้นปาดน้ำตาที่ซึมรอบเบ้าตาแบบไม่รู้ตัว เป็นหนังสัญชาติเกาหลีผสมผสานความเป็น Forrest Gump และ Life is Beautiful ได้อย่างน่าดูชม

 เรื่องราวเกี่ยวกับ “ฮันโม” หนุ่มเกาหลี (ใต้) บ้านนอก ท่าทางใสซื่อดูเด๋อด๋า ที่เข้ามาทำมาหากินในเมือง เก็บหอมรอบริมจนพอสร้างครอบครัวเล็ก ๆ เปิดร้านตัดผมเล็ก ๆ  ที่มีลูกจ้างอีก 1 คน “ฮันโม” ก็เป็นเหมือนชีวิตเล็ก ๆ ทั่วไปอีกหลายล้านชีวิต ที่มุ่งมั่นกับการทำมาหากิน ดูแลเอาใจใส่ครอบครัว การศึกษาไม่สูง ไม่ได้มีความเข้าใจหรือความคิดอ่านในเรื่องการบ้านการเมืองมากมาย เป็นคนที่ไม่ฉลาดหลักแหลมนัก จะมีก็แค่ไหวพริบตามสามัญสำนึกของความเป็นหัวหน้าครอบครัว ที่พอจะพาภรรยาและลูกอยู่รอดปลอดภัยในสังคมได้ ถึงแม้ว่าในบางครั้ง ดูเหมือนว่าเขาจะยอมให้คนอื่นเอาเปรียบมากจนดูเหมือนคนขี้ขลาดในสายตาของเพื่อนบ้าน หรือของครอบครัวไปบ้าง 

ร้านตัดผมของ ฮันโม ตั้งอยู่บนถนนสายที่มุ่งสู่ทำเนียบประธานาธิบดีของเกาหลีใต้ในช่วงทศวรรษที่ 60 ยุคสมัยที่การเมืองเกาหลีใต้เกิดความผันผวน  การโกงการเลือกตั้ง การเปลี่ยนถ่ายอำนาจผู้นำ การปฏิวัติรัฐประหาร การจลาจล สงครามกลางเมือง การประท้วงของกลุ่มนักศึกษา การเกิดลัทธิคอมมิวนิสต์แบ่งแยกผู้คน ฯลฯ เหล่านี้ล้วนเกิดขึ้นในช่วงเวลานั้น ซึ่งก็ไม่แตกต่างจากสถานการณ์การเมืองไทยที่ได้อ่านจาก “ประชาธิปไตยบนเส้นขนาน” ในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน 

           “นักอาน” ลูกชายของ ฮันโม ถือกำเนิดในวันที่เกิดจราจลสงครามกลางเมืองระหว่างนักศึกษาประชาชน กับฝ่ายรัฐ เหตุการณ์นั้นเกิดบนถนนสายสู่ทำเนียบ ตรงหน้าร้านตัดผมของฮันโมนั่นเอง รถเข็นขนาดย่อมที่อันโมใช้เป็นพาหนะบรรทุกภรรยาใกล้คลอดรอมร่อไปโรงพยาบาล กลายสภาพเป็นรถพยาบาลบรรทุกเหล่านักศึกษาบาดเจ็บไปโดยปริยาย

 ในขวบปีที่ “นักอาน” อายุได้ 10 ขวบ พระเจ้าเล่นตลกกับโชคชะตาของ ฮันโม เป็นครั้งแรก เมื่อวันหนึ่งเขาตกปากรับคำกับเจ้าหน้าที่ซีไอเอของเกาหลีใต้คนหนึ่ง ให้คอยช่วยเป็นหูเป็นตาสอดส่องดูศัตรูของรัฐบาลที่อาจแวะเวียนมาสืบข้อมูลแถวร้านของเขา และวันหนึ่ง เขาก็จับตัวศัตรูของรัฐบาลคนหนึ่งได้  อันที่จริงแล้วมันก็เป็นเพียงเรื่องกลั่นแกล้งกันสนุก ๆ ของเจ้าหน้าที่ซีไอเอ 2 คนที่ไม่กินเส้นกันเท่านั้นเอง  แต่นั่นก็ทำให้เขามีโอกาสเดินทางเข้าทำเนียบพบเจอกับท่านประธานาธิบดี จนจับพลัดจับผลูได้เป็น “ช่างตัดผมประจำตัวของประธานาธิบดี” ด้วยฝีมือการตัดผมและความซื่อของเขา จึงเป็นที่ถูกอกถูกใจให้เป็นช่างประจำตัวเรื่อยไป โดยฮันโมเองไม่เคยปริปากเล่าให้ใครในละแวกบ้านเขาฟัง ยกเว้นครอบครัวและลูกจ้างของเขา

 แม้ว่าการเป็นช่างตัดผมประจำตัวประธานาธิบดีจะให้โอกาสดี ๆ กับ ฮันโม อย่างชนิดที่ว่าช่างตัดผมธรรมดา ๆ คงหาโอกาสเช่นนี้ได้ยากยิ่ง ไม่ว่าจะเป็นการได้เข้าร่วมรับประทานอาหารกับเหล่าทูตานุทูต และข้าราชการชั้นสูงในทำเนียบ และที่สำคัญคือ การได้เดินทางไปประเทศสหรัฐอเมริกา ได้จับมือกับทักทายกับประธานาธิบดีของสหรัฐอเมริกาอย่างไม่คาดฝัน 

          ต่างจากลูกจ้างประจำร้านคนสนิทของครอบครัวฮันโม ที่ถูกเกณฑ์ไปร่วมรบกับกองทัพอเมริกัน เขากำลังจะได้ไปอเมริกา ตั้งความหวัง ความฝันว่าจะได้เจอ เอลวิส เพรสลี่ย์, โมฮันหมัด อาลี หรือแม้แต่วงดนตรี โรลลิ่ง สโตน  แต่เปล่าเลย นั่นคือความจริงเพียงครึ่งเดียวเท่านั้น ความจริงครึ่งแรกคือ เขาต้องไปร่วมรบกับทหารอเมริกัน ส่วนอีกครึ่งหนึ่ง คือ  ประเทศที่เขาเดินทางไปถึงคือ เวียดนาม ถูกต้องแล้ว นั่นคือ การรบในสงครามเวียดนาม สงครามที่ทำให้เขาเปลี่ยนจากคนสนุกสนานเฮฮา กลายเป็นคนเงียบขรึม ไม่ค่อยพูดจา หลังจากที่ได้กลับสู่มาตุภูมิ
 

          ในช่วงทศวรรษที่ 60 นั้น ทั่วโลกปกคลุมไปด้วยบรรยากาศอันมืดมนของสงครามเย็น ซึ่งเป็นสงครามระหว่างระบอบประชาธิปไตย กับลัทธิคอมมิวนิสต์ เกาหลีถูกแบ่งแยก และกลายเป็นศัตรูด้วยความเชื่อในระบอบการปกครองที่แตกต่างกัน เกาหลีใต้ยึดระบอบประชาธิปไตยในการปกครอง ส่วนเกาหลีเหนือยึดแนวลัทธิคอมมิวนิสต์แบบมาร์คซิสม์
 

          คืนวันหนึ่ง ทางการเกาหลีใต้จับตัวสายลับเกาหลีเหนือ ที่เขามาสอดแนมในแถบแนวชายแดน ได้อย่างง่ายดาย เพราะเหล่าสายลับเกาหลีเหนือ กำลังขะมักเขม้นปฏิบัติธุระหนักอยู่ตามโคนต้นไม้ เหตุเพราะเกิดอาการโรคบิด ท้องร่วงกันอย่างถ้วนทั่ว ด้วยความหวาดระแวงว่าอธิปไตยของตนเองอาจจะถูกรุกราน ทางการของเกาหลีใต้จึงสั่งการให้ค้นหาและจับกุมตัวชาวบ้านร้านตลาดทั่วประเทศ ใครก็ตามที่ปรากฏอาการท้องร่วงให้ตั้งข้อสงสัยว่าเป็น “โรคมาร์คซิสม์ (โรคบิด)” และคนพวกนั้นก็คือสายลับของพวกคอมมิวนิสต์ที่นั่นเอง

           “นักอาน” ลูกชายวัยสิบขวบของฮันโม เป็นคนหนึ่งที่เกิดอาการท้องร่วงอย่างรุนแรงในตอนนั้น และ นักอาน เอง ก็หนีไม่พ้นต้องถูกจับในข้อหาเป็นสายลับของพวกคอมมิวนิสต์ เด็กน้อยถูกนำตัวเข้าเครื่องรับสารภาพด้วยเก้าอี้ไฟฟ้า ไม่ต่างจากผู้ใหญ่คนอื่น ๆ ที่ถูกจับมาด้วยสาเหตุเดียวกัน ฉากนี้หนังทำให้การทรมานเด็กด้วยเก้าอี้ไฟฟ้าแลดูตลกขบขัน และรื่นรมย์ได้อย่างขมขื่นอยู่ในที 

          การเป็นช่างตัดผมประจำตัวประธานาธิบดี ของฮันโม ไม่สามารถช่วยอะไรลูกชายเขาได้เลย ความอยู่รอดปลอดภัยของลูกชายช่างตัดผมตัวเล็ก ๆ ไม่ได้สลักสำคัญไปกว่าความอยู่รอดปลอดภัยของท่านประธานาธิบดี ท่านผู้นำของประเทศ ด้วยข้ออ้างที่ว่า หากไร้ซึ่งผู้นำคนนี้ ประเทศจะไร้ซึ่งเสถียรภาพ 

          แต่กงล้อประวัติศาสตร์แห่งประชาธิปไตย (แบบไม่เต็มใบ) มักจะวนกลับมาซ้ำรอยเดิมอยู่เสมอ อำนาจไม่เคยตกอยู่ในมือใครให้หลงระเริงได้นาน ประธานาธิบดีของช่างตัดผมนายฮันโม จึงถูกโค่นล้มลงอย่างไม่คาดฝัน ชีวิตของฮันโมก็พลิกกลับไปอีกครั้งอย่างไม่ต้องสงสัย

           “อำนาจ การเมือง สงคราม”   มีอิทธิพลส่งผลพลิกผันชะตาชีวิตผู้คนในสังคมอยู่เสมอ มันนำพาเราไปทั้งในจุดสูงสุด และต่ำสุด แปรเปลี่ยนความกล้าเป็นความกลัว ไม่เพียงแต่คร่าเอาชีวิตผู้คนมากมายสูญหายตายจากไปเท่านั้น บางครั้งยังคร่าเอาจิตวิญญาณอันบริสุทธิ์เสรีของบางคนเหือดหายไปอย่างน่าเสียดาย

          สำหรับบางคนกว่าจะรู้ตัวว่า “อำนาจวาสนาอันไร้สาระนั่น ไม่ได้ยิ่งใหญ่กว่า หรือเทียบค่าไม่ได้เลยกับ ความสุขเล็ก ๆ น้อย ๆ เพียงชั่ววินาที จากการได้เห็นรอยยิ้มจากคนในครอบครัว หรือคนที่เรารัก” ก็ต่อเมื่อสายไปเสียแล้ว

ยินดีร่วมรณรงค์กับคุณครูวิตามินบีค่ะ
แต่ยอมรับว่าตัวเองยังใช้ภาษาตามอารมณ์และสถานการณ์อยู่เยอะค่ะ -*-