เราซื้อหนังสือเล่มนี้ “รหัสดนตรี พลิกวิถีโลก” มาจากงานสัปดาห์หนังสือฯ ราวปลายปีที่แล้ว เป็นอีกเล่มที่มีความตั้งใจซื้ออย่างแรงกล้า แรงดึงดูดที่ทำให้เกิดความกระตือรือร้นต้องหามาครอบครองไปเจ้าของให้ได้ คือ ชื่อเสียงเรียงนามของผู้เขียนหนังสือเล่มนี้เป็นประการสำคัญ

                           

“วีระ  สมบูรณ์” คือ ชื่อของผู้เขียนหนังสือเล่มดังกล่าว และเป็นชื่อที่คุ้นตาเรามานานมาก คุ้นตาผ่านคอลัมน์ที่ท่านเขียนไว้อย่างต้องเนื่องมาหลายปีในนิตยสารมติชนรายสัปดาห์ ชื่อคอลัมน์ว่า “อริยวิถี” เป็นคอลัมน์ที่มีเนื้อหาด้านวิชาการ เป็นบทวิเคราะห์วิจารณ์เกี่ยวกับเรื่องทางรัฐศาสตร์ สังคมศาสตร์ รวมไปถึงวิทยาศาสตร์ ศาสนา ศิลปะ วัฒนธรรม ฯลฯ  ที่ส่งผลกระทบต่อกระแสการเปลี่ยนแปลงของสังคมโลกทั้งจากอดีต ปัจจุบัน สืบเนื่องไปถึงอนาคต

แม้ฟังผ่าน ๆ เนื้อหาในคอลัมน์ดังกล่าวอาจจะดูหนักหน่วงไปสักหน่อย หากจะอ่านเพื่อความบันเทิงเริงใจ แต่ถ้าตั้งใจอ่านอย่างจดจ่อ จะพบว่าภาษาและศัพท์แสงที่ใช้ไม่เคร่งขรึมหรือซับซ้อน เป็นภาษาวิชาการที่อ่านยากเสียจนต้องหาบันไดมาปีนขึ้นไปอ่านแต่อย่างใด ส่วนของอการเรียบเรียงเนื้อหาก็มีการจัดวางอย่างมีลำดับขั้น ผู้อ่านค่อย ๆ เข้าใจที่มาที่ไปของประเด็นอันซับซ้อนนั้นไปทีละเปาะ ๆ ทำให้เราสามารถเข้าใจเรื่องหนัก ๆ ได้อย่างไม่ยากเย็นเข็ญใจอะไรเลย (ขอรับรองด้วยเกียรติของคนอ่านหนังสือมาน้อยมากอย่างเรา)

เราเองไม่ค่อยรู้จักประวัติความเป็นมาของนักเขียนท่านนี้มากมายนัก รู้เพียงแต่ว่าหากซื้อมติชนรายสัปดาห์มาครั้งใด คอลัมน์อริยวิถีของ วีระ สมบูรณ์ มักเป็นคอลัมน์หนึ่งที่เราจะเก็บไว้อ่านในลำดับท้าย ๆ เพราะเป็นคอลัมน์ที่จะตั้งใจรับอรรถรสของความเพลิดเพลินในการอ่านอย่างเต็มที่

เปรียบเหมือนที่เวลากินก๋วยเตี๋ยว ที่บางคนมักจะเก็บของชอบที่สุด อร่อยที่สุด (ของเราคือ ลูกชิ้น) ไว้กินเป็นอันดับท้ายสุดของการกินก๋วยเตี๋ยวชามนั้น (ถ้าลูกชิ้นไม่มีใครมาแย่งไปกิน หรือทำตกลงพื้นไปเสียก่อน)

และเมื่อมาเห็นชื่อของนักเขียนท่านนี้ ปรากฏอยู่บนปกหนังสือที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับดนตรี  “Music” ยิ่งทำให้เราสนใจหนังสือเล่มมากขึ้น เพราะไม่เคยรู้มาก่อนว่าอาจารย์ด้านรัฐศาสตร์ท่านนี้มีความสนใจและความรู้ด้านดนตรีอยู่ด้วย ดนตรีผ่านมุมมองของนักวิชาการด้านรัฐศาสตร์นั้นเป็นอย่างไรนั้น เราจึงต้องเสาะหาหนังสือเล่มนี้มาไว้ในครอบครองอย่างไม่ลังเลใจสักนิดเดียว

เนื้อหาในหนังสือแบ่งออกเป็น 4 ส่วนใหญ่ ๆ (ที่นอกเหนือไปจากความคิดเห็นของผู้เขียนเกี่ยวดนตรีอันมีผลต่อกระแสสังคมโลกแล้ว ยังได้สาระความรู้เกี่ยวกับรากเหง้าความเป็นมาของดนตรีแขนงต่าง ๆ ที่สรุปไว้ได้อย่างครบใจความสำคัญ คือ

1. Music and Civilization
2. World Music
3. Jazz & Blues
4. Guitarist (ซึ่งดูจะเป็นส่วนที่ผู้เขียนมีความถนัดเป็นพิเศษ)

และขออนุญาตนำเอาตอนหนึ่งที่ ดร.วีระ  สมบูรณ์ เขียนสรุปถึงแวดวงการดนตรีไทยในยุคสมัยนี้อย่างแหลมคมและครบถ้วนกระบวนความคิดไว้ในหนังสือเล่มนี้ (ในบทที่ชื่อว่า “ดนตรี จากชีวิต”) ว่าดังนี้

“สิ่งที่น่าเป็นห่วงทุกวันนี้ (อันที่จริงเป็นความเบื่อหน่ายส่วนตัวมากกว่า) ก็คือ ดนตรี (ไทย) ได้กลายเป็นอุตสาหกรรมการบันเทิงที่เล็งผลกันทางการค้าขายจนหน้ามืดตามัวไปหมด ทั้งคนแต่งคนเล่นจำนวนไม่น้อยก็มุ่งหวังความนิยมชมชอบ ปั้นความเป็น “ศิลปิน”  (ซึ่งเดี๋ยวนี้ไม่รู้แปลว่าอะไร) จนมีการปรุงแต่งซ้ำไปซ้ามาจนเฝือในทางหนึ่ง กับการลอกเลียนมาจากที่ต่าง ๆ อย่างไม่มีการดัดแปลงสร้างสรรค์อะไรเลย

ทิศทางของดนตรีไทยในทุกวันนี้ จึงไม่ใช่แม้กระทั่งโน้ตบนกระดาษ การสร้างสรรค์ผ่านเครื่องดนตรี หรือความสามารถของนิ้วผู้เล่น  (ตามนัยของพระยาอนุมาราชธน) แต่เป็นการผลิตซ้ำตามกฎทางการตลาดของอุตสาหกรรมบันเทิง บางทีก็เอาเพลงเก่ามาทำใหม่จนเสีย หรือบางทีก็เอาเพลงเสีย ๆ ที่ยังไม่เก่ามาทำใหม่ ถ้าจะมีการแต่งกันใหม่ ก็จะยึดเอาทางคอร์ด แนวทำนอง และการจัดท่อนเพลง แบบที่พิสูจน์กันมาแล้วว่าประสบความสำเร็จทางการขาย มาใช้ซ้ำแล้วซ้ำอีก จนเหมือนมีเพลงให้ฟังอยู่ไม่ถึง 10 เพลง ไม่ว่าจะผลิตกันออกมามากมายเพียงใดก็ตาม

จะว่าไป นักดนตรีและผู้ฟังจำนวนมากก็อึดอัดกับสถานการณ์ดังกล่าวนี้ แต่ทำไงได้ ก็เขาจัดให้ทำแบบนี้ ก็ต้องทำแบบนี้ เปิดให้ฟังแบบนี้ ก็ต้องฟังแบบนี้

ดนตรีที่ถูกตีกรอบด้วยการค้าขาย วนเวียนอยู่กับของเก่าโดยไม่มีความรู้จริง ชีวิตจริง และความเป็นมนุษย์จริง  ก็เป็นเครื่องหมายประการหนึ่งที่บอกว่า ความเป็นมนุษย์ของเราอาจจะถูกจำกัดโดยอำนาจทางการเมืองน้อยลง แต่กลับกำลังถูกตีกรอบและจำกัดปริมณฑลโดยพลังอำนาจอย่างใหม่ที่ทำให้ ดนตรี ชีวิต และความงาม เป็นสิ่งที่บรรจบกันได้ยากขึ้นทุกทีในโลกวันนี้ แม้ว่าดูเผิน ๆ เราจะมีอะไรต่ออะไรให้ฟังกันมากมายเสียเหลือเกิน”

งานสัปดาห์หนังสือฯ ที่จะถึงครั้งนี้ หากนึกถึงหนังสือ และนึกถึงดนตรี มีหนังสือ “รหัสดนตรี พลิกวิถีโลก” ไว้ในครอบครองสักเล่ม จะช่วยเปิดโลกทัศน์และเพิ่มความสุนทรียะในการเสพดนตรีได้จากเดิมที่เรา ๆ ฟัง (หรือถูกกรอกเข้าหู) กันอยูในชีวิตประจำวันทุกวันนี้ไม่มากก็น้อย

หมายเหตุ
1. ท่านพระยาอนุมานราชธนได้กล่าวไว้ว่า “เสียงดนตรีที่เพราะ ไม่ใช่อยู่ที่โน้ตบนกระดาษ ไม่ใช่อยู่ที่เครื่องดนตรี ไม่ใช่อยู่ที่นิ้วคนเล่น แต่ว่าอยู่ในหัวใจจองคนเล่นและคนฟัง ต่างรู้สึกซาบซึ้งด้วยกัน”

2. “รหัสดนตรี พลิกวิถีโลก Music that change the world” โดย วีระ  สมบูรณ์ สำนักพิมพ์ openbooks จัดพิมพ์ครั้งแรก สิงหาคม 2550                      

ปล. เป็นการส่วนตัว
วันสองวันที่เกิดประเด็นร้อนร้อนแรงในชุมชน OK Nation กรณีการเผยแพร่ของค่ายเพลงแกรมมี่ลงทางอินเตอร์เน็ตหรือเว็บไซต์ มันทำให้เราเกิดความระลึกนึกย้อนไปคิดถึงค่ายเพลงเล็กแต่คุณภาพคับแก้วเมื่อกว่า 20 ปีที่แล้วอย่าง “ไนท์สปอต” คิดถึงงานของ  ธเนศ  วรากุลนุเคราะห์ และ อัสนี – วสันต์  โชติกุล สมัยที่ยังไม่เข้าคอก เอ๊ย.. ค่ายยักษ์ใหญ่ คิดถึงเพลง “ดนตรี” ในงานชุด แดนศิวิไลซ์ วันนี้เลยขออนุญาตนำมาเผยแพร่รับฟังกัน หวังว่าคงไม่มีอาเฮีย อากู๋ค่ายไหนตามมาฟ้องร้องเก็บค่าลิขสิทธิ์นะคะ สำหรับงานของค่ายนี้ ถ้ามีการนำมารวบรวมออกเป็นซีดีใหม่อีกครั้ง ขอรับประกันเลยว่า เราจะเป็นคนแรก ๆ ที่ยอมจ่ายเงินซื้ออย่างไม่ลังเลแม้สักน้อยนิด

ขอบคุณภาพประกอบจากอินเตอร์เน็ต http://www.freeforum101.com/freedeb/viewtopic.php?t=21&view=next&sid=b562110eb375bd83cbd8529e772f21d0&mforum=freedeb

ชื่อเพลง  : ดนตรี
ชื่อศิลปิน : ธเนศ  วรากุลนุเคราะห์
ชื่ออัลบั้ม : แดนศิวิไลซ์
ชื่อค่ายเพลง : ไนท์สปอต