ถ้าจะถามว่าบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ชาติไทยคนใดทำคุณประโยชน์ตอบแทนแผ่นดิน บุคคลผู้เป็นที่รับรู้กันโดยทั่วกันว่ารักแผ่นดินถิ่นเกิดมากเหลือคณานับ หลายคนถูกบันทึกคุณความดีไว้ในแบบเรียนของนักเรียนไทย

แต่ก็ยังมีอีกหลายคนเช่นกัน ที่ถูกหยิบยกขึ้นมาให้ความสำคัญ “น้อยเหลือเกิน”ในตำราเรียน ทั้งในระดับประถม มัธยมศึกษา หรือแม้กระทั่งในระดับอุดมศึกษา (ในคณะที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเมือง การปกครอง หรือประวัติศาสตร์) ไม่ต่างจากประวัติศาสตร์บางหน้า อันเป็นจุดเปลี่ยนอันสำคัญมากของไทยกลับถูกเพิกเฉยละเลยในหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ ไม่ว่าจะเป็น มรว.คึกฤทธิ์  ปราโมช, ท่านปรีดี  พนมยงค์ ฯลฯ

อาจารย์ ดร.ป๋วย  อึ้งภากรณ์ เป็นบุคคลสำคัญอีกคนหนึ่งในประวัติศาสตร์ชาติไทย ที่อัตชีวประวัติของท่าน ไม่เคยถูกนำมาบรรจุในแบบเรียนของนักเรียนไทย ส่วนตัวแล้วรู้จักประวัติและคุณความดีของท่านจากคำบอกเล่าของพ่อแม่ และหนังสือหรือนิตยสารต่าง ๆ ที่ไม่ใช่หนังสืออ่านนอกเวลาที่โรงเรียน (บังคับ) ให้นักเรียนอ่าน

แม้จะพอทราบประวัติคร่าว ๆ ของ ดร.ป๋วย  อึ้งภากรณ์ แต่ก็ยังไม่เคยได้อ่านงานเขียน หรือบทความของท่าน

   

จนกระทั่งวันหนึ่ง ได้ไปอ่านไดอารี่ออนไลน์ของคุณบารมี (ยอด) เมื่อสัก 3 ปีก่อน ที่นำบทความของ ดร.ป๋วย มาลง ชื่อว่า “จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน” นั่นยิ่งทำให้รู้สึกศรัทธาในสำนึกรักแผ่นดินไทยของบุรุษท่านนี้มากยิ่งขึ้นไปอีก

เป็นบทความที่เรียบง่าย ใส ซื่อ แต่เราสามารถสัมผัสถึงหัวใจบริสุทธิ์ของท่านได้มากมายเหลือเกิน ในบทความเหมือนท่านจะพูดถึงตัวเอง แต่นัยยะจริง ๆ แล้วท่านคิดถึงคนไทยทุกคนในชาติเหนือสิ่งอื่นใด

จึงอยากนำบทความดังกล่าวของท่านมาลงไว้ในที่นี่อีกครั้ง เผื่อว่า ความรักและความปรารถนาดีต่อชาติบ้านเมืองของท่าน อ.ป๋วย ในบทความนี้

อาจจะเป็นเครื่องเตือนใจแก่ผู้คนในบ้านเมืองเราตอนนี้ ที่ถกเถียงกันเหลือเกิน เรื่องลูกจีนรักชาติ ลูกพระยาขายชาติ ลูกฝรั่งรักตัวเอง (อันท้ายสุดนี้เขียนขึ้นมาเอง เพื่อความต่อเนื่องของประโยค อย่าถือสาหาความกัน) ลูกใครรักชาติไทยมากกว่ากัน หรือะไรก็ตามนั้น มันไม่สำคัญที่ ชาติกำเนิด ต้นตระกูล ของใครดีกว่าใคร

ที่สำคัญคือ จงกลับมาถามตัวเองว่า ตัวเรากับอีกคนหนึ่งในฝั่งตรงข้าม ยังเป็นเพื่อนมนุษย์ร่วมโลกเดียวกันหรือเปล่า ? เรายังหายใจด้วยอากาศเดียวกันใช่ไหม? ถ้าใช่ละก็ จงลงมือทำความดีงาม เพื่อช่วยกันจรรโลงสังคมให้น่าอยู่กว่าที่เป็นอยู่ในตอนนี้ ตามแต่กำลังสติปัญญา ความสามารถของเราเท่าที่จะทำได้ อย่า good but speak (ขอยืมสำนวนคุณวินทร์  เลียววาริณมาใช้หน่อย)

------------------------------------------------------------------

จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน
(คัดลอกมาจากเว็บไซต์ คลังปัญญาชนสยาม http://www.geocities.com/siamintellect/poems/first-end.htm)

                 

       เมื่อผมอยู่ในครรภ์ของแม่ ผมต้องการให้แม่ได้รับประทานอาหารที่เป็นคุณประโยชน์ และได้รับความเอาใจใส่ และบริการอันดีในเรื่องสวัสดิภาพของแม่และเด็ก ผมไม่ต้องการมีพี่น้องมากอย่างที่พ่อแม่ผมมีอยู่ และแม่จะต้องไม่มีลูกถี่นัก
 
      พ่อกับแม่จะแต่งงานกันถูกฎหมาย หรือธรรมเนียมประเพณีหรือไม่ ไม่สำคัญ แต่สำคัญที่ พ่อกับแม่ต้องอยู่ด้วยกันอย่างสงบสุข ทำความอบอุ่นให้ผมและพี่น้อง

     ในระหว่าง 2-3 ขวบแรกของผม ซึ่งร่างกายและสมองผมกำลังเติบโตในระยะที่สำคัญ ผมต้องการให้แม่ผมกับตัวผม ได้รับประทานอาหารที่เป็นคุณประโยชน์

     ผมต้องการไปโรงเรียน พี่สาวหรือน้องสาวผมก็ต้องการไปโรงเรียน จะได้มีความรู้หากินได้ และจะได้
รู้คุณธรรมแห่งชีวิต ถ้าผมสติปัญญาเรียนชั้นสูงๆ ขึ้นไป ก็ให้มีโอกาสเรียนได้ ไม่ว่าพ่อแม่ผมจะรวย
หรือจน จะอยู่ในเมืองหรือชนบทแร้นแค้น

     เมื่อออกจากโรงเรียนแล้ว ผมต้องการงานอาชีพที่มีความหมาย ทำให้ได้รับความพอใจว่า ตนได้ทำงานเป็นประโยชน์แก่สังคม

     บ้านเมืองที่ผมอาศัยอยู่จะต้องมีขื่อ มีแป ไม่มีการข่มขู่ กดขี่ หรือประทุษร้ายกัน ประเทศของผมควรจะมีความสัมพันธ์อันชอบธรรม และเป็นประโยชน์กับโลกภายนอก ผมจะได้มีโอกาสเรียนรู้ถึงความคิด และวิชาของมนุษย์ทั้งโลก และประเทศของผมจะได้มีโอกาส รับเงินทุนจากต่างประเทศ มาใช้เป็นประโยชน์แก่ส่วนรวม

     ผมต้องการให้ชาติของผมได้ขายผลิตผลแก่ต่างประเทศด้วยราคาอันเป็นธรรม ในฐานะที่ผมเป็นชาวไร่ชาวนา ผมก็อยากมีที่ดินของผมพอสมควรสำหรับทำมาหากิน มีช่องทางได้กู้ยืมเงินมาขยายงาน มีโอกาสรู้วิธีการทำกินแบบใหม่ๆ มีตลาดดี และขายสินค้าได้ราคายุติธรรม

     ในฐานะที่ผมเป็นกรรมกร ผมก็ควรจะมีหุ้นมีส่วนในโรงงาน บริษัท ห้างร้านที่ผมทำอยู่

 ในฐานะที่ผมเป็นมนุษย์ ผมก็ต้องการอ่านหนังสือพิมพ์ และหนังสืออื่นๆ ที่ไม่แพงนัก จะฟังวิทยุ ดูโทรทัศน์ ก็ได้โดยไม่ต้องทนรบกวนจากการโฆษณามากนัก

     ผมต้องการสุขภาพอนามัยอันดี และรัฐบาลจะต้องให้บริการป้องกันโรคแก่ผมฟรี กับบริการการแพทย์ รักษาพยาบาลอย่างถูกอย่างดี เจ็บป่วยเมื่อใดหาหมอพยาบาลได้สะดวก

     ผมจำเป็นต้องมีเวลาว่างสำหรับเพลิดเพลินกับครอบครัว มีสวนสาธารณะที่เขียวชะอุ่ม สามารถมีบทบาท และชมศิลปะ วรรณคดี นาฏศิลป์ ดนตรี วัฒนธรรมต่างๆ เที่ยวงานวัน งานลอยกระทง งานนักขัตฤกษ์ งานกุศลอะไรก็ได้พอสมควร

     ผมต้องการอากาศบริสุทธิ์สำหรับหายใจ น้ำดื่มบริสุทธิ์สำหรับดื่ม

     เรื่องอะไรที่ผมเองไม่ได้ หรือได้แต่ของไม่ดี ผมก็จะขอความร่วมมือกับเพื่อนฝูงในรูปสหกรณ์ หรือ สโมสร หรือสหภาพ จะได้ช่วยซึ่งกันและกัน

     เรื่องที่ผมจะเรียกร้องข้างต้นนี้ ผมไม่เรียกร้องเปล่า ผมยินดีเสียภาษีอากรให้ส่วนรวมตามอัตภาพ

     ผมต้องการโอกาสที่มีส่วนในสังคมรอบตัวผม ต้องการมีส่วนในการวินิจฉัยโชคชะตาทางการเมือง เศรษฐกิจ และสังคมของชาติ

     เมียผมก็ต้องการโอกาสต่างๆ เช่นเดียวกับผม และเราสองคนควรจะได้รับความรู้และวิธีการวางแผนครอบครัว

     เมื่อแก่ ผมและเมียก็ควรได้ประโยชน์ตอบแทนจากการประกันสังคม ซึ่งผมได้จ่ายบำรุงตลอดมา

     เมื่อจะตาย ก็ขออย่าให้ตายอย่างโง่ๆ อย่างบ้าๆ คือตายในสงครามที่คนอื่นก่อให้เกิดขึ้น ตายในสงครามกลางเมือง ตายเพราะอุบัติเหตุรถยนต์ ตายเพราะน้ำหรืออากาศเป็นพิษ หรือตายเพราะการเมืองเป็นพิษ

     เมื่อตายแล้ว ยังมีทรัพย์สมบัติเหลืออยู่ เก็บไว้ให้เมียผมพอใจในชีวิตของเธอ ถ้าลูกยังเล็กอยู่ก็เก็บไว้ เลี้ยงให้โต แต่ลูกที่โตแล้วไม่ให้ นอกนั้นรัฐบาลควรเก็บไปหมด จะได้ใช้เป็นประโยชน์ในการบำรุงชีวิตของคนอื่นๆ บ้าง

     ตายแล้ว เผาผมเถิด อย่างฝัง คนอื่นจะได้มีที่ดินอาศัยและทำกิน และอย่าทำพิธีรีตอง ในงานศพให้วุ่นวายไป

     นี่แหละคือความหมายของชีวิต นี่แหละคือการพัฒนาที่จะควรให้เกิดขึ้นเพื่อประโยชน์ของทุกคน

     สุดท้ายนี้ ขอขอบพระคุณท่านทั้งหลายที่อุตส่าห์อ่านมาจนจบ ขอความสุขสวัสดีและสันติสุข จงเป็นของท่านทั้งหลาย และพระท่านกล่าวไว้ดังนี้เกี่ยวกับความสวัสดี

     "เราตถาคตไม่เห็นความสวัสดีอื่นใดของสัตว์ทั้งหลาย นอกจากปัญญา เรื่องตรัสรู้ ความเพียร ความสำเร็จอินทรีย์ และความเสียสละ"

อ. ป๋วย อึ้งภากรณ์