"ขอทาน" ตามความหมายของพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

• ขอทาน (กริยา) = ขอเงินหรือสิ่งของเลี้ยงชีวิต, หากินทางขอสิ่งที่ผู้อื่นให้
• ขอทาน (นาม) = เรียกบุคคลที่หาเลี้ยงชีพอย่างนั้นว่า ขอทาน

"ขอทาน" ตามความหมายตามวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

• ขอทาน เป็นบุคคลที่ดำรงชีวิตโดยขอรับบริจาคเศษเงินของผู้ที่สัญจรไปมา (ขอทานชนิดที่ขอเงินและร้องรำทำเพลงด้วย จะเรียกว่า วณิพก) มักพบในที่คนสัญจรพลุกพล่าน เช่น ตลาด สะพานลอย ลักษณะทั่วไปขอทานจะแต่ตัวโทรมด้วยเสื้อผ้าเก่าๆ หรือขาดวิ่น ดูเป็นที่น่าสงสาร และมีขัน หรืออุปกรณ์เพื่อรับเงินบริจาค บางคนก็เป็นคนพิการ ซึ่งไม่สามารถทำมาหากินอย่างอื่นได้

ในบล็อกของโอเคเนชั่นเอง มีการพูดถึงขอทานกันอยู่หลายครั้งครา เช่น

บล็อกคุณอานานนนนน

• "ขอทาน" ถูกพัฒนาเป็นธุรกิจ
• ธุรกิจค้าเด็กมีจริง - ส่งขายกรุงเทพและมาเลเซีย เช่าขอทานรายวัน เกลื่อนเมือง
• ขอทานในต่างประเทศ.. ไม่ธรรมดา

บล็อกคุณช้องนาง

• ฝันของขอทาน

คุณเคยให้ทานกับขอทานมั้ยคะ
แล้วคุณรู้สึกอย่างไรกับขอทานบ้าง........

วันนี้ฉันได้อ่านบทความ "คุยกับขอทาน" ที่เขียนโดย ดร.ไสว บุญมา ตีพิมพ์ใน นสพ.ประชาชาติธุรกิจ ประจำวันที่ 17 พ.ค. 50

เป็นเรื่องที่ผู้เขียนได้พบเห็นหญิงขอทานสูงวัยคนหนึ่ง สังเกตว่าเป็นคนมีระเบียบและสะอาด นอกจากจะมีกระป๋องสำหรับรับเงินทานที่วางไว้ข้างหน้าแล้ว ก็ยังมีผลไม้ หมากพลู วางอยู่พร้อม รวมทั้งกระป๋องสำหรับรับน้ำหมาก โดยหญิงขอทานนี้จะมานั่งอยู่บนสะพานข้ามถนนรัตนาธิเบศร์ ตรงหน้าคาร์ฟูร์และสำนักงานสรรพากรพื้นที่นนทบุรี ตั้งแต่สายๆ จนกระทั่งค่ำ และในบริเวณดังกล่าว ก็จะมีขอทานมานั่งเป็นประจำ บ้าง หญิงบ้าง บางคนตาบอด บางคนตาดี บางคนมีดนตรี บางคนไม่มีอะไรมาประกอบ

ผู้เขียนได้พูดคุยกับหญิงขอทานผู้นี้ผ่านล่ามอาสาคือ คุณรัตนา ซตาห์นเค จึงทราบว่ามาจาก "กัมปูเจีย" มีชื่อว่า "แอม" อายุ 69 ปี เคยมีนากว่า 20 ไร่ มีบ้านและสมบัติอื่นๆ แต่มาสูญสิ้นทุกอย่างเมื่อครั้งเขมรแดงยึดประเทศ จนต้องระเหเร่ร่อนไปอาศัยอยู่ในวัด ก็ได้ช่วยพระทำงานในวัดเพื่อแลกกับข้าวก้นบาตรและอาศัยเป็นที่หลับนอน

 ภาพจาก "ประชาชาติธุรกิจ"

จน 8 ปีที่แล้วมีคนชวนให้ยายแอมมาขอทานในเมืองไทย โดยยอมจ่ายค่าป่วยการ 5,000 บาท จึงได้มาพร้อมชาวเขมรอีก 30 คน ยายแอมขอทานอยู่แค่ 2 เดือนก็จ่ายค่านายหน้าได้หมดก็เดินทางกลับเขมร หลังจากนั้น ยายแอมหาวิธีเข้ามาเมืองไทยโดยจ่ายค่านายหน้าเพียง 200 บาท เป็นค่าพาข้ามเขตแดนมาขึ้นรถไฟที่อรัญประเทศ และไปกลับระหว่างเขมรกับกรุงเทพฯ ปีละหลายครั้ง

ถึงตรงนี้คุณคงจะหลับตานึกคำนวณรายได้ของขอทานเมืองไทยอยู่กระมัง

เวลาที่อยู่เมืองไทย ยามแอมจะเช่าห้องอยู่ย่านวัดเขมาภิตารามเดือนละ 800 บาท และจะเปลี่ยนสถานที่ที่ไปนั่งขอทานทุกวัน นานๆ จึงจะกลับมานั่งตรงหน้าสำนักงานสรรพากรนั่นสักครั้ง และบางครั้งยายแอมก็นั่งรถไปขอทานถึงภูเก็ต เพราะจะขอได้วันละมากๆ แต่ไม่ว่าจะเป็นที่ภูเก็ตหรือที่กรุงเทพฯ ก็จะมีเพื่อนขอทานถูกจับและส่งกลับเขมรเกือบทุกวัน หากโชคดีขอทานที่มีเงินค่าปรับให้ตำรวจเป็นเงิน 10,000 - 20,000 บาท ก็จะถูกปล่อยตัว

เป็นเรื่องที่น่าแปลกใจมากที่ยายแอมไม่เคยถูกจับเลยสักครั้ง ไม่ใช่เพราะยายแอมหนีตำรวจเก่งหรอกค่ะ แต่ยายแอมบอกว่าเป็นเพราะเงินที่แกขอได้แกเอาไปทำบุญทั้งหมด พระคงคุ้มครองแก

ยามแอมเล่าต่ออีกว่า เมื่อขอทานได้ก็จะนำเงินไปสะสมไว้ในกระปุกที่ห้องเช่า แม้จะเคยถูกขโมยงัดแงะ แต่ก็ไม่เสียดาย แล้วก็ไม่คิดจะเก็บด้วยวิธีอื่น ทุกๆ 2-3 เดือน เมื่อยายแอมสะสมเงินได้ 2-3 หมื่นบาท ก็จะกลับเขมร แล้วนำเงินนั้นไปซื้อปัจจัยถวายวัดที่ขาดแคลน เช่น ข้าวสาร อาหารแห้ง บางครั้งยายแอมก็จะนำไปสร้างพระเช่นเมื่อสงกรานต์ที่ผ่านมา

เพราะความที่ยายแอมตัวคนเดียว จึงสามารถนำเงินทั้งหมดไปทำบุญได้ ยายแอมบอกว่าจะขอทานไปจนกว่าจะไปมาระหว่างเมืองไทยกับเขมรไม่ไหว ถ้าเป็นไปได้จะขอตายในเมืองไทยนี่แหละเพราะแกรักเมืองไทย

อ่านแล้วรู้สึกอย่างไรบ้างคะ ความรู้สึกที่ฉันเคยมีต่อ "ขอทาน" กลับพลิกไปอีกมุมหนึ่ง อดที่จะน้ำตาคลอกับประโยคหลังสุดนี่ไม่ได้เลยค่ะ

เพลงประกอบ : อยู่คนเดียว - พงษ์สิทธิ์ คำภีร์