แม่ หมายถึง หญิง ผู้ให้กำเนิด หรือเลี้ยงดูลูก เป็น ผู้บังเกิดเกล้า ของลูก เป็นแม่พระอรหันต์ ของลูก...

ซึ่งผู้เป็นลูกทุกคน จะต้องทดแทนพระคุณ ค่าน้ำนม และ ปฏิการะ ท่านด้วยความรัก ความเอาใจใส่ ให้สมกับที่ท่านได้ อุปการะ เรามาด้วยความยากลำบาก ตั้งแต่ในครรภ์ จนเติบโตเป็นผู้ใหญ่...

๑๓ เมษายน วันมหาสงกรานต์ ๑๔ เมษายน วันครอบครัว ๑๕ เมษายน วันผู้สูงอายุแห่งชาติ

สามวันบรรจบวาระดี เทศกาลปีใหม่ไทย เพื่อให้สมาชิกใน "สถาบันครอบครัว" ได้อยู่พร้อมหน้ากัน

ปัญหาของสังคมไทยยุคใหม่ โดยเฉพาะครอบครัวในชนบท ที่ลูกๆออกมาหาเลี้ยงชีพ และสร้างครอบครัวใหม่ที่ไม่ใช่บ้านเกิด ปล่อยให้พ่อแม่ ซึ่งเป็นผู้สูงอายุ ต้องอยู่บ้านนอกแต่เพียงลำพัง นานที...ปีหน ถึงจะได้กลับลงไปเยี่ยมสักครั้ง

ยอมรับว่าครอบครัวผม ก็มีปัญหาในเรื่องนี้ เพราะลูกๆ ทั้ง ๔ คน ของพ่อแม่ ต่างออกมาหากิน มีครอบครัวอยู่ในกรุงเทพฯ กันหมด คงปล่อยให้พ่อแม่ อยู่กันเพียงลำพังสองคนตายาย

เงิน สิ่งของ และเสียง ที่ส่งไปทางคลื่นโทรศัพท์ คงไม่อาจช่วยดูแลพ่อแม่ ได้เต็มที่ ถึงแม้นท่านจะบอกว่า เข้าใจลูกๆ...ไม่เป็นไรพ่อแม่อยู่ได้...พ่อแม่ยังแข็งแรง สบายดี...ฯ

แต่น้ำเสียงของพ่อแม่ ฟังออกว่า...เหงา...ว้าเหว่...คิดถึงลูก...เฝ้ารอวันที่ลูกๆ ทั้ง ๔ คน จะกลับลงไปให้พ่อแม่เห็นหน้าบ้าง...ฯ

ซึ่งก็เป็นเพียงแค่ปีละครั้ง ในเทศกาลสงกรานต์...

ทุกๆปี ผมและพี่ๆทั้ง ๓ คน จะต้องกลับบ้านเกิด ที่จ.พัทลุงพร้อมๆ กัน เพื่อไปเยี่ยมพ่อแม่ รดน้ำ...ขอพร แต่ปีนี้ผมกลับรู้สึก เหงาเศร้า!!! เพราะคิดถึงพ่อแม่ ด้วยตัวเองไม่สามารถลงไปได้ ด้วยปัญหา ? "สภาวะเศรษฐกิจส่วนตัว" ไม่อำนวย...

อันเป็นปัญหา ? เท็จ!...จริง!...ที่ลูกๆ หลายคน มักใช้เป็น ข้ออ้าง สร้างความห่างเหินกับพ่อแม่

ส่วนอีกสาเหตุหนึ่ง ที่ยังไม่ได้กลับลงไป ด้วยว่า...ผมและพี่ๆ ได้เริ่มต้นทำข้อตกลงกันใหม่ในปีนี้ ว่าจะไม่กลับบ้านเกิดให้ตรงพร้อมๆ กันในวันสงกรานต์ เพียงแค่ครั้งเดียว ใน ๑ ปี แต่จะผลัดเปลี่ยนกัน กลับลงไปเยี่ยมพ่อแม่ ๓ เดือนต่อครั้ง เป็นอย่างน้อย (ซึ่งรอบแรกของสงกรานต์นี้ พี่สาวคนโต ได้ขอลงไปเยี่ยมพ่อแม่ เป็นคนแรก)

ซึ่งหากพี่น้องทั้ง ๔ คน สลับกันลงไปเยี่ยมตามนี้ พ่อแม่ ก็จะได้อยู่กับลูกๆ ถึงสี่ครั้ง ในหนึ่งปี...

ลูกๆ ก็จะได้ผลัดกันทำหน้าที่ ดูแลพ่อแม่ อย่างใกล้ชิดมากขึ้น อย่างน้อยสามเดือนครั้ง ไม่ห่างหายไปเป็นปีๆ เหมือนกับที่ผ่านมา...

เพราะ พ่อแม่ ท่านแก่ชราลงทุกวัน ! ! !

"กราบพ่อแม่ ด้วยความรัก และคิดถึง"......................................

.

ระหว่างเดินเที่ยวชม หมู่บ้านชาวประมง ที่อ่าวสลัด เกาะกูด ภาพสีสันของเรือประมงลำน้อยใหญ่ ที่จอดลอยลำ อยู่เรียงราย ภาพบรรยากาศของวิถีชีวิตชาวเล นั่งปลดปลาออกจากแหอวนยามเย็น กลิ่นไอทะเล ผสมกลิ่นตากกุ้งแดดเดียว เพื่อใช้ทำกะปิชั้นดี...

เห็นภาพเด็กๆ วิ่งเล่นด้วยความสนุก...เสียงหัวเราะ ปลุกอารมณ์ ให้ผมรู้สึกคิดถึงบ้านเกิด ริมทะเลสาบ คิดถึงวัยเด็กที่เคยช่วยพ่อ แกะกุ้งปลาออกจากแห เฝ้าดีใจ ที่จะได้กลับบ้านในช่วงสงกรานต์ ไปสัมผัสความทรงจำครั้งวัยเด็กอีกครั้ง...

ไม่ลืมว่า...ผมเป็นลูกทะเล หลานชาวเกาะขนานแท้...! ! !

.

เมื่อเอ่ยคำว่า “แม่” เรามักจะนึกถึงผู้หญิง และคำใดๆ ที่มีคำว่า “แม่” นำหน้า ไม่ว่าจะเป็นสิ่งมีชีวิต หรือไม่มีชีวิตก็ตาม สิ่งนั้นมักจะมีนัยยะ ของความยิ่งใหญ่ มีบุญคุณ หรือทำประโยชน์ให้แก่เรา...

นอกจาก แม่ผู้ให้กำเนิดชีวิต ยังมี แม่ ในความเชื่อของคนไทยเช่น แม่โพสพ (ข้าว) แม่คงคา (น้ำ) แม่ธรณี (ดิน) เป็นต้น ซึ่งล้วนมีพระคุณต่อวิถีชีวิตของคนเรา

บทความนี้ ขอนำเสนอเรื่อง “แม่ย่านาง” ซึ่งเป็นความเชื่อของชาวเรือ ชาวเล ชาวประมง (ประกอบภาพจากหมู่บ้านชาวประมง ที่อ่าวสลัด เกาะกูด ทดแทนความ คิดถึง...เหงาเศร้า ! ! ! ที่ไม่ได้กลับลงไปบ้านเกิด)

แม่ย่านาง...กับความเชื่อของสังคมไทย

การสัญจรในสมัยโบราณ หากเป็นทางบก ก็เดินทางด้วยเท้าเปล่า หรือเกวียน ส่วนทางน้ำ ก็เดินทางด้วยเรือ...

เพื่อระลึกถึงบุญคุณในพาหนะ ที่อำนวยประโยชน์ให้แก่ชีวิต จึงเกิดคติความเชื่อเรื่อง แม่ย่านางเรือ ขึ้นทุกภาคของประเทศไทย และมีการสืบทอดต่อกันมา จวบจนปัจจุบัน ตั้งแต่ราชสำนัก ลงมาจนถึงสามัญชน...

พิธีบวงสรวงเซ่นไหว้แม่ย่านางเรือพระราชพิธี ประกอบกระบวนพยุหยาตราชลมารค

(ภาพจาก) http://www.navy.mi.th/civil/apec2003/kanphragobpitee.htm

แม่ย่านาง หรือ แม่ย่านางเรือ หมายถึง ผีหรือเทพผู้หญิง ที่สิงสถิตอยู่ประจำเรือแต่ละลำ เจ้าของเรือจะมีความเชื่อว่า เรือทุกลำเป็นเพศหญิง โดยมี แม่ย่านาง สิงสถิตอยู่ที่หัวเรือ และอาจเป็นผู้นำโชค หรือความหายนะมาสู่เรือของตนได้...

เครื่องเซ่นไหว้ ในพิธีบวงสรวง แม่ย่านางเรือ ของชาวประมง จ.ชุมพร

(ภาพจาก) http://gotoknow.org/blog/chumphon-culture/57765

ดังนั้นจึงมีการเคารพ กราบไหว้ และทำพิธีบวงสรวงเซ่นไหว้ แม่ย่านาง ตั้งแต่เริ่มต้นการสร้างเรือ (ต่อเรือ-ขุดเรือ) ต้องดูฤกษ์งามยามดี ก่อนที่จะนำเรือลงสู่แม่น้ำครั้งแรก และระหว่างออกเรือทำกิจการต่างๆ เชื่อว่าจะนำโชคชัยมาสู่เรือ และทำให้กิจการประสบความสำเร็จด้วยดี...

พิธีบวงสรวงเรือยาวแข่งขัน เพื่ออัญเชิญขวัญแม่ย่านาง ให้มาสิงสถิตเป็นมิ่งขวัญแก่ลำเรือ และฝีพายทุกคน ขอให้เรือมีกำลังแรงพุ่งทะยานไปในสายน้ำ...ดั่งพญาราชสีห์

(ภาพจาก) http://www.chiangmainews.co.th/viewnews.php?id=19136&lyo=1

.

แม่ย่านางเรือ กับความเชื่อของชาวประมง

ผู้ประกอบอาชีพประมง จำเป็นต้องใช้เรือเป็นพาหนะในการจับสัตว์น้ำ ก่อให้เกิดพิธีกรรมเกี่ยวกับเรือ ตั้งแต่การขุดเรือ การต่อเรือ และการใช้เรือ

ชาวประมงถือว่าส่วนสำคัญของเรือคือ โขนหัวเรือ และท้ายเรือ โดยเฉพาะโขนหัวเรือ ซึ่งหมายถึง ไม้ ที่ทำมุมตั้งขึ้นจากกระดูกงูของเรือ ส่วนใหญ่โขนเรือจะทำด้วยไม้ตะเคียนทอง ทำหน้าที่ยึดกระดานต่อเรือทั้งลำ...

ส่วนของโขนหัวเรือ จะต้องติดตั้งอย่างแข็งแรงที่สุด เนื่องจากเป็นส่วนที่จะรองรับแรงกระแทกจากคลื่น หรือการชนกับสิ่งต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้

ที่สำคัญคือเชื่อว่า โขนหัวเรือ เป็นที่สิงสถิตของ แม่ย่านางเรือ ซึ่งประจำเรือแต่ละลำ มีหน้าที่ปกปักรักษาเรือ ให้ปลอดจากภัยทั้งปวง และเอื้ออำนวยให้เรือที่ใช้ทำมาหากินประสบความสำเร็จ เจริญรุ่งเรือง...