พหโว  ยตฺถ  เนตฺตาโร   สพฺเพ  ปณฺฑิตมานิโน
สพฺเพ  มหตฺตมิจฺฉนฺติ   เตสํ  กมฺมํ  วนสฺสติ.

ในหมู่คณะที่มีผู้นำหลายคน ซึ่งแต่ละคนก็สำคัญตนว่ารอบรู้ ต่างก็อยากเป็นใหญ่ การงานของพวกเขาย่อมพินาศ

หมู่ใดมีผู้รู้ หลายคน
ต่างสำคัญว่าตน     รอบรู้
ทุ่มเถียงเอาตนจน   ชนะผู้ อื่นแฮ
งานพินาศฤๅกู้       ฟูฟื้นคืนไฉน ฯ

หมู่คณะใดเลือกสรรหาผู้รู้ ซึ่งมีความสามารถมากที่สุด รู้จักคำเจรจา พูดประสานสามัคคี เสียสละเพื่อหมู่คณะ มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ เป็นต้น มาเป็นผู้นำ หมู่คณะยอมรับว่าเป็นผู้รู้จริง ให้การสนับสนุน เห็นด้วยกับแนวคิด ไม่ขัดแย้ง แม้จะขัดแย้ง ก็ใช้เหตุใช้ผล การงานของหมู่คณะเช่นนี้ ย่อมได้รับการพัฒนาให้เจริญรุดหน้า ไม่หยุดชะงัก

ส่วนหมู่คณะใด มีผู้รู้หลายคน มีผู้นำหลายคน มีผู้อาสาหลายคน ซึ่งแต่ละคนต่างแก่งแย่งกันเป็นใหญ่ ยกตนข่มท่าน ยุแหย่ให้แตกสามัคคี ออกหลายกลุ่มหลายเหล่า ไม่สามารถจะผนึกกำลังได้ ใครทำก็ถูกตำหนิ ใส่ร้ายกันเอง หมู่คณะนั้น ย่อมไม่ได้รับการพัฒนาให้เจริญขึ้น มีแต่จะพินาศลง การงานก็เกี่ยงกันทำ เมื่อไม่มีใครทำ ก็โยนความผิดให้คนโน้นคนนี้ ในที่สุด ผู้อวดตนว่ารู้เหล่านี้ ก็นำพาหมู่คณะไปสู่ความวิบัติ

**********
อายํ  ขยํ  สยํ  ชญฺญา   ราชา  สยํ  กตากตํ
นิคฺคเห  นิคฺคเหตพฺพํ   ปคฺคเห  ปคฺคหารหํ.

พระราชาพึงทรงทราบเหตุแห่งความเจริญและความเสื่อม พึงทรงทราบราชกิจที่ทรงทำแล้วและยังไม่ทำ ด้วยพระองค์เอง พึงลงโทษผู้ที่ควรลงโทษ พึงยกย่องผู้ที่ควรยกย่อง

นรินทร์พึงรอบรู้     สรรพสรรพ์
การก่อนบ่กอบทัน   เท่ารู้
ชาติทุรพลพันธ์       ควรข่ม ข่มพ่อ
ควรยกย่องผู้          ชอบให้รางวัล ฯ

พระราชาพระองค์ใด เอาใจใส่ราชกิจ หมั่นตรวจสอบข้าราชบริพาร ให้ตรวจตราบริเวณชายแดน ติดตามข่าวสารเกี่ยวกับโจร ๔ จำพวก คือ โจรป่า โจรบ้าน โจรเมือง และโจรผ้าเหลือง โจรป่า คือ โจรที่ซ่องสุมกำลังอยู่ในป่า ออกปล้นสะดมภ์ เมื่อมีกำลังมากก็คิดการใหญ่ ถึงขนาดคิดล้มล้างราชบัลลังก์, โจรบ้าน คือ โจรที่ลักเล็กขโมยน้อย งัดแงะ ตัดช่องย่องเบา ปลอมแปลงสินค้า เป็นต้น, โจรเมือง คือ นักบริหารบ้านเมือง และ ข้าราชการ ที่คดในข้องอในกระดูก ไม่สุจริตต่อหน้าที่ ไม่ยอมจ่ายภาษีรายได้ ผันเงินแผ่นดิน ซึ่งเป็นภาษีอากรของประชาชนไปใช้ เพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ตน และ พวกพ้อง เป็นต้น, โจรผ้าเหลือง คือ สมณพราหมณ์ผู้ทุศีล หลอกลวงเขาเลี้ยงชีพ

เมื่อทรงเอาใจใส่เช่นนี้ ก็จะทราบเหตุแห่งความเสื่อมและความเจริญ

**********
ปิฏฺฐิโตกฺกํ  นิเสเวยฺย   กุจฺฉิยาว  หุตาสนํ
สามิกํ  สพฺพภาเคน   ปรโลกํ  อโมหวา.

เวลาผิงแดด ควรหันหลังให้  เวลาผิงไฟ ควรหันหน้าให้  เวลาเข้าหาเจ้านาย ควรหันให้ทั้งข้างหน้าและข้างหลัง (คือ นอบน้อมทั้งต่อหน้าและลับหลัง) ต้องไม่หลงสติก่อนจะเข้าสู่ปรโลก

เสพดวงอาทิตย์ได้     โดยหลัง
เพลิงเสพเปลวประบัง  เบื้องท้อง
เจ้าเสพรอบระวัง        ภาคทั่ว นะพ่อ
ปรโลกเสพสติต้อง       ต่อตั้งสรณา ฯ

คนเรามักทำอะไร ๆ ตามสบาย ตามอัธยาศัย ไม่เคร่งเครียดจริงจัง ก็ไม่เป็นไร แต่ต้องทำให้เหมาะสมในเวลาต่อไปนี้
เวลาผิงแดดในฤดูหนาว ควรหันหลังให้แสงแดด ไม่ควรหันหน้าให้ เพราะ จะทำให้ดวงตาต้องแสงตะวัน
เวลาผิงไฟในฤดูหนาว ควรหันหน้าหากองไฟ ไม่ควรหันหลังให้ เพราะ เมื่อมีสะเก็ดไฟแตกกระเด็นออกมา จะได้เห็น และหลบได้ทัน ไม่ถูกไฟไหม้
เวลาเข้าหาเจ้านาย หรือ เวลาเข้าเฝ้าพระราชา ควรหมอบคลานเข้าไป ให้เห็นทั้งข้างหน้าและข้างหลัง ซึ่งถือว่าเป็นการเคารพนบนอบ
เวลาใกล้จะตาย ต้องระวังไม่ให้หลงสติ เพราะ เมื่อหลงสติก่อนตาย จะส่งผลให้ไปเกิดในอบายภูมิ

**********