นิทฺทาลุโก  ปมตฺโต  จ     สุขตฺโต  โรควาลโส
มหิจฺโฉ  กมฺมราโม  จ     สตฺเตเต  สตฺถวชฺชิตา.

คนชอบนอน คนประมาท คนมีความสุขแล้ว คนมีโรคประจำตัว คนเกียจคร้าน คนโลภมาก คนชอบทำแต่งาน คน ๗ จำพวกเหล่านี้ เป็นผู้ไม่สำเร็จการเล่าเรียนคัมภีร์

คนชอบนอนประมาทด้วย   โรคา
มีความสุขทุกเพลา   เกียจคร้าน
โลภหลงตรงธนา   การตราก ตรำแฮ
มิอาจจบศาสตร์ด้าน   คันถ์ร้อยรจนา ฯ

อาจารย์จะสอนเก่งสักปานใดก็ตาม คน ๗ จำพวกนี้ ก็ไม่อาจจะเรียนศิลปวิทยาให้สำเร็จได้

๑..นิททาลุกะ  คนชอบง่วงเหงาหาวนอน ไปที่อื่นไม่หลับ แต่พอเข้าห้องเรียนกลับเอาแต่หลับ อาจารย์สอนจนเสียงแหบแห้ง ก็ไม่รู้สึก

๒..ปมัตตะ  คนประมาทในศิลปวิทยา ว่า ไม่รู้จะเรียนไปทำอะไร?

๓..สุขัตตะ  คนมีความสุขดีแล้ว ไม่ต้องดิ้นรน จึงไม่เอาใจใส่การเรียน

๔..โรคะ  คนมีโรคประจำตัว เดี๋ยวเจ็บป่วย ทำให้ขาดเรียนอยู่บ่อย ๆ

๕..อลสะ  คนเกียจคร้าน ไม่กระตือรือร้น ไม่ห่วงอนาคต แล้วแต่จะเป็น

๖..มหิจฉะ  คนละโมบโลภมาก  คิดหาแต่ทางจะได้โน่นได้นี่ ไม่สนใจเรียน

๗..กัมมารามะ  คนชอบจัดชอบทำ อยู่เฉยไม่เป็น ห่วงนั่นห่วงนี่

*******

ทุคฺคตํ  คจฺฉ  เห  ลาภ   ลาภี  ลาเภน  ปูรติ
ถเล  ปวสฺส  ปชฺชุนฺน   สินฺธุ  อาเปน  ปูรติ
นตฺถิทํ  กมฺมปฺปธานกํ.

ลาภเอย เชิญไปสู่คนจน คนรวย เขามีลาภเต็มแล้ว ฝนเอย เชิญไปตกบนบก ทะเลมีน้ำเต็มอยู่แล้ว ความจริง หาเป็นดังนี้ไม่ จะต้องเป็นไปตามกรรม

ความจริงบ่เป็นได้   ดังวอน
ขอฝนตกในที่ดอน   บ่ได้
ลาภนั้นบ่พึงจร   สู่คน ยากแฮ
ทุกสิ่งสรรสร้างไว้   ย่อมได้ตามกรรม ฯ

ความปรารถนาของแต่ละบุคคล ย่อมแตกต่างกันไป บางครั้งก็สมหวัง บางครั้งก็ผิดหวัง บางคราวรู้สึกว่า ผู้ต้องการมักไม่ได้ ผู้ไม่ต้องการมักจะได้

คนยากจน มีความต้องการทรัพย์ ต่อสู้พยายามด้วยความลำบาก แทบล้มประดาตาย ทั้งอดออม ทั้งขยัน พอหามาได้บ้าง ก็มีเรื่องจำเป็นรีบด่วน จะต้องใช้จ่าย ส่วนคนรวย มีทรัพย์ล้นฟ้า ทำอะไรนิด อะไรหน่อย ก็ได้เงินเป็นกอบเป็นกำ ค้าขายก็ได้กำไรดี อยู่เฉย ๆ ก็ได้ดอกเบี้ย

ชาวนา ตั้งตาเฝ้ารอว่า เมื่อไร ฝนจะตกลงมาให้ได้ทำนา ยิ่งรอ ก็ยิ่งหาย ฝนกลับไปตกกลางทะเล ซึ่งมีน้ำเต็มเปี่ยมอยู่แล้ว ที่ดอนฝนไม่ตก แต่ไปตกในที่ลุ่ม ต้องการแต่ไม่ได้ ไม่ต้องการกลับได้ เป็นเพราะ กรรมที่เคยทำมา

*******