ครุ สิทฺโธ สิปฺปรมฺโภ รวิสุกฺกา จ มชฺฌิโม

น สิปฺโป พุธจนฺทโร โสรีองฺคา จ มรณํ.

เริ่มเรียนศิลปวิทยา วันพฤหัสบดี จักสำเร็จ วันอาทิตย์ และ วันศุกร์ มีความรู้พอปานกลาง วันพุธ และ วันจันทร์ ไม่สำเร็จ วันเสาร์ และ วันอังคาร อาจจะตายได้

เริ่มเรียนพฤหัส เลิศปราชญ์

อาทิตย์ศุกร์จักอาจ รู้บ้าง

พุธและจันทร์ศิลป์ปราศ ห้ามศึก ษานา

เสาร์อังคารศาสตร์ร้าง หรือม้วยมรณัง ฯ

วันพฤหัสบดี เป็นวันดีที่สุด เป็นวันครู จะประสบผลสำเร็จในการศึกษา

วันอาทิตย์ เป็นวันร้อนแรง ดุจแสงอาทิตย์แผดกล้า ไม่เหมาะจะเริ่มเรียน

วันศุกร์ เป็นวันเรียบ ๆ อ่อนกำลัง ทำให้ความรู้ไม่กล้าแข็ง

วันพุธ เป็นวันมืดมนเหมือนราหู ทำให้ความรู้ไม่กล้าแข็ง

วันจันทร์ เป็นวันสลัวเหมือนราหูบัง ทำให้ไม่สำเร็จศิลปวิทยา

วันเสาร์ และ วันอังคาร เป็นวันที่กำลังร้ายกาจ รุ่มร้อน เมื่อเริ่มเรียน จะทำให้ร้อนวิชา เรียนได้เพียงนิดหน่อย อาจนำความรู้ไปใช้ผิดทาง

นี่เป็นความเชื่อถือทางโบราณาจารย์ ที่ให้ความสำคัญในการเริ่มศึกษาหาความรู้แต่ละวัน ส่วนผู้ศึกษาหาทางหลุดพ้นจากทุกข์ในวัฏฏสงสาร ไม่ได้ถือฤกษ์ถือยามถือวันตามนี้ เพราะ เห็นการถือสิ่งอื่นมีสาระกว่านี้

อฏฺฐมิยํ คุรุ หนฺติ สิสฺสํ หนฺติ จตุทฺทสึ

สิปฺปํ หนฺติ ทส สิปฺปํ มาตาปิตา จ ปุณฺณมี.

เริ่มเรียนศิลปวิทยา วันขึ้น - แรม ๘ ค่ำ ชื่อว่า ฆ่าครู วันขึ้น - แรม ๑๔ ค่ำ ชื่อว่า ฆ่าศิษย์ วันขึ้น - แรม ๑๐ ค่ำ ชื่อว่า ฆ่าศิลปวิทยา วันขึ้น - แรม ๑๕ ค่ำ ชื่อว่า ฆ่ามารดาบิดา

แปดค่ำเริ่มเรียนจัก ครูฆาต

สิบสี่ค่ำศิษย์อาจ ชีพม้วย

สิบค่ำศิลปศาสตร์ จักเสื่อม สิ้นนา

สิบห้าค่ำฆ่าด้วย ทั้งบิดามารดา ฯ

โลกนีติบทนี้ ผู้เรียนเวทมนต์ท่านถือปฏิบัติ ไม่เป็นสาระตามคติของชาวพุทธ แต่เมื่อพิจารณาดูก็เห็นข้อดีอยู่บ้าง

วันขึ้น - แรม ๘ ค่ำ และ วันขึ้น - แรม ๑๕ ค่ำ เป็นวันพระ วันอุโบสถ วันธัมมัสสวนะ ควรทำบุญทำกุศล ให้ทาน รักษาศีล ฟังธรรม และ เจริญสมาธิภาวนาดีกว่า ไม่ควรเคร่งเครียดเอาจริงเอาจังอยู่กับการเรียน ท่านพิจารณาเห็นว่า ถ้าได้หยุดเรียน ก็จะมีโอกาสทำอย่างอื่นได้ดียิ่งกว่า จึงใช้อุบายห้ามเริ่มเรียน วันขึ้น - แรม ๘ ค่ำ เป็นการฆ่าครู

วันขึ้น - แรม ๑๔ ค่ำ เป็นวันโกน ก็ให้หยุดเรียน จะได้ตระเตรียมข้าวของไว้ทำบุญในวันรุ่งขึ้น ส่วนวันขึ้น - แรม ๑๐ ค่ำ นั้น ไม่ทราบว่าโบราณท่านถือปฏิบัติอย่างไร จึงห้ามไว้

พระมหาสมปอง มุทิโต เรียบเรียง