คนอดทน

ขันติ เป็นเครื่องประดับของนักปราชญ์

ขันติ เป็นตบะของผู้พากเพียร

ขันติ เป็นกำลังของนักพรต

ขันติ นำประโยชน์สุขมาให้

อดทนตรากตรำ

การงานทุกประเภท ที่คนเราประกอบกัน หรือ กระทำลงไป จำเป็นต้องอาศัยความอดทน เป็นกำลังหนุน คนไหน เป็นคนมีขันติ ความอดทน คนนั้นก็ทำงานได้ผลอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วย การงานทุกชนิด ไม่ว่างานทางโลก งานทางธรรม งานต่ำ งานสูง งานบ้าน งานเมือง เรื่องการประกอบทำมาหาเลี้ยงชีวิต งานทุกชนิด ต้องอาศัย ขันติ ความอดทนด้วยกันทั้งนั้น ผู้มีขันติ ความอดทน ย่อมนำประโยชน์สุขมาสู่ตน และ บุคคลอื่น นี่คือ ลักษณะของความอดทนตรากตรำ โดยเฉพาะพวกชาวไร่ชาวนา หลังสู้ฟ้า หน้าสู้ดิน เป็นงานประเภทที่ต้องใช้กำลังกาย ขอบข่ายที่จะต้องใช้ขันติ ความอดทนก็ยิ่งเพิ่มมากขึ้น ต้องกรำแดด กรำฝน อดทนต่อเหลือบยุงบุ้งริ้น อยู่กลางดินกินกลางทราย แดดก็ต้องทนฝนก็ต้องสู้ ลองคิดดูซิว่า มันจะลำบากกรากรำขนาดไหน ถ้าไม่อาศัยขันติ ความอดทนเป็นกำลังหนุนแล้ว ก็ไม่อาจจะทำงานให้ลุล่วงไปด้วยดีได้ เพราะเหตุนี้ไซร้ ท่านจึงเรียก ขันติ ความอดทนประเภทนี้ว่า "อดทนตรากตรำ"

อดทนเจ็บใจ

การอยู่ร่วมกันในสังคมหมู่มาก ย่อมมีการกระทบกระทั่งกันเป็นธรรมดา ตามวิสัยของคนที่ยังมีกิเลสตัณหา ครอบงำจิตใจ บางครั้งก็ถูกด่าว่าเสียดสี บางทีก็ถูกเอารัดเอาเปรียบ เหยียบย่ำทำลายจิตใจกัน ดังนั้น การอาศัยอยู่ในสังคมของคนหมู่มาก จึงจำเป็นต้องเป็นคนอดทน แม้จะถูกเหยียดหยาม ก็ห้ามจิตใจไม่ให้คิดโต้ตอบ อดได้ทนได้ ในเมื่อถูกกล่าวร้ายป้ายสี ไม่แสดงอาการขึ้น ๆ ลง ๆ ดำรงตนอยู่ในอาการอันสงบเสงี่ยมเป็นปกติ ถ้าดำริจะตอบโต้ เขาก็ยกเอาเหตุผลมาชี้แจง ให้เขาเข้าใจ ไม่ใช้อารมณ์วู่วามไปตามอำเภอใจ ความอดทนในลักษณะเช่นนี้ เรียกว่า "อดทนเจ็บใจ"

ในทางพระพุทธศาสนา ถือว่า ขันติ ความอดทน เป็นอาภรณ์ คือ เครื่องประดับของนักปราชญ์ นักปราชญ์ คือ คนดี ต้องมีขันติความอดทนเป็นเครื่องประดับ จึงจะนับว่าเป็นคนดี ตามหลักของพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าตรัสว่า "นักปราชญ์ เป็นคนมักโกรธ ไม่ดี" นี้แสดงให้เห็นว่า นักปราชญ์ตามทัศนะของพระพุทธเจ้า ต้องเป็นคนอดทนต่อการถูกบีบคั้นของกิเลส ตัณหา อารมณ์ฝ่ายต่ำ คือ ไม่ทำอะไรตามอำนาจกิเลส ตัณหา ชักจูง ถ้าอดทนต่ออำนาจกิเลสตัณหาไม่ได้ จะเป็นนักปราชญ์ คือ คนดีได้อย่างไร ดังนั้น นักปราชญ์ คือ คนดี จึงต้องมีความอดทน เป็นเรือนใจ

ติดตามอ่าน เรื่องราวของ "นรก สวรรค์" ได้ใน