อ ยู่ กั บ ค ว า ม รู้ ตั ว

พระไพศาล  วิสาโล วัดป่ามหาวัน จ.ชัยภูมิ

การเจริญสติ จะใช้วิธีไหนในการเจริญสติก็ได้แล้วแต่ความถนัด

แต่ขอให้เข้าใจว่าการเจริญสตินั้น มีจุดมุ่งหมายเพื่อที่จะทำให้เกิดความรู้ตัวขึ้นมา

ที่จริงความรู้ตัวมีกับเราอยู่แล้วเพราะสติและสัมปชัญญะทำหน้าที่นี้

เพียงแต่ว่าอาจจะยังไม่เข้มแข็งเท่าใดนัก

การเจริญสติก็เพื่อเสริมสร้างความรู้ตัวนี้ให้ว่องไวมากขึ้น

เมื่อมาปฏิบัติเราจะพบว่า

ความคิดปรุงแต่งนี่มันควบคุมได้ยากมาก

ความคิดของเราที่จริงก็ไม่ใช่ของเรา เพราะว่าเราควบคุมบังคับบัญชาได้ยากมาก

มันสามารถจะพุ่งกลับไปอดีต หรือเถลไถลไปจมกับอนาคตก็ได้

ดังนั้น ในการปฏิบัติเพื่อให้เกิดความรู้ตัวขึ้นมา

เราต้องฝึกให้รู้ทันความคิด รู้ทันอาการที่ปรุงแต่งขึ้นมาในใจ

ต่อไปเราก็จะรู้ทันความรู้สึกหรืออารมณ์ที่ครอบงำจิตของเรา

ความโกรธ ความเหงา ความเครียด ความเศร้า ความอาลัย ความกลัดกลุ้ม

พวกนี้อยู่ในฝ่ายอารมณ์ความรู้สึก

แต่สิ่งที่รู้ได้ง่ายกว่าก็คือตัวความคิด

ถ้าความคิดนั้นมีอารมณ์ความรู้สึกเข้ามาปรุง หรือเป็นตัวผลักดันก็จะรู้ทันได้ยากขึ้น

แต่ไม่เป็นไร  หน้าที่ของเราคือรู้ ไม่ใช่ไประงับหรือบังคับมันไม่ให้คิด

จะไปห้ามมันก็ไม่ได้ มันกลับชอบเสียอีก

เพราะว่ามันต้องการล่อให้เราเข้าไปข้องแวะด้วย

ยิ่งห้ามก็เหมือนยิ่งยุ มันก็ยิ่งฟุ้งยิ่งปรุงมากขึ้น

ก็เลบมีแบบฝึกหัดการเจริญสติโดยรู้กายที่เคลื่อนไหวเป็นพื้นฐานก่อน

กายที่เคลื่อนไหวทำได้หลายอย่าง

เช่นการตามลมหายใจ แต่ที่นี่ซึ่งปฏิบัติตามแนวของหลวงพ่อเทียนจะเน้นวิธีการเคลื่อนไหวโดยให้รู้อาการเคลื่อนไหวของมือที่เคลื่อนไป-มา หรือขยับขึ้น-ลง เรียกว่าการสร้างจังหวัและการเดินจงกรม

นอกจากนี้ก็มีการเคลื่อนไหวแบบเป็นธรรมชาติ หรือว่าไม่มีจังหวะมาก เช่นการคลึงนิ้ว หรือการพลิกฝ่ามือ จะเลือกใช้วิธีไหนก็แล้วแต่จะถนัดหรือชอบ

ที่นี่เราเดินจงกรมแบบเป็นธรรมชาติ คือไม่มีบริกรรม เพียงแต่ให้รู้ รู้อาการเคลื่อนไหวของกาย  อันนี้เป็นตัวยืนพื้น แต่พอจิตเกิดคิดนึกปรุงแต่งขึ้นมา สติก็แล่นไปรู้ความรู้สึกนึกคิดนั้น

รู้เฉยๆ นะ ไม่ต้องเข้าไปผลักไสและก็ไม่เข้าไปคลอเคลียด้วย

สติ สัมปชัญญะหรือความรู้ตัวสามารถช่วยให้จิตของเราไม่ไปข้องติดอยู่ในอารมณ์ และสามารถหลุดขึ้นมาได้

การเจริญสติก็คือการเพิ่มกำลังให้กับความรู้ตัว  

บางส่วนจากธรรมบรรยาย: พระไพศาล  วิสาโล จากหนังสือ "ตื่นรู้ที่ภูหลง"อโนทัย เจียรสถาวงศ์  บรรณาธิการ