ผู้แทนสหภาพฯ : ขอเรียนถามท่านว่า ท่านวิจัยสมุฏฐานของการฉ้อราษฎร์บังหลวง (คอรัปชั่น) ในเมืองไทยว่ามีอย่างไรบ้างและควรแก้ไขโดยวิธีใด

ฯพณฯ ปรีดี พนมยงค์ : ผมได้แสดงปาฐกถาเรื่องสมุฏฐานแห่งอาชญากรรมไว้ที่สามัคยาจารย์เมื่อพ.ศ.2471 (ก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครอง) ไว้ครั้งหนึ่งแล้ว ต่อมาเมื่อได้สถาปนามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมืองขึ้นแล้ว ผมได้ให้ศาสตราจารย์ “เอกูต์” สอนขั้นปริญญาโท วิชา “อาชญาวิทยา (Criminology) อันเป็นวิชาว่าด้วยการศึกษาค้าคว้าอย่างเป็นระบบวิทยาศาสตร์ ซึ่งสมุฏฐานแห่งอาชญากรรมและผู้ทำผิดอาชญากรรม แต่ภายหลังรัฐประหาร 8พ.ย.2490 แล้ว มหาวิทยาลัยนั้นได้เปลี่ยนสภาพเป็นมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งมิได้สอนวิชาอาชญาวิทยา  ถ้าสหภาพฯ หรือผู้ใดสนใจที่จะศึกษาเรื่องนั้นก็อาจติดต่อไปที่ ม.ธ. ขอคัดสำเนาคำสอนของศ.จ.เอกูต์ และปาฐกถาของผมที่ให้ไว้แก่ม.ธ.นั้น

                ณ ที่นี้ผมขอกล่าวโดยสังเขปว่า การแก้ไขอาชญากรรมนั้น ต้องใช้ “วิธีป้องกันอาชญากรรม”  และวิธีแก้ไขเมื่อเกิดอาชญากรรมขึ้นแล้ว ทั้ง 2 ด้านประกอบกัน โดยเฉพาะสมุฏฐานสำคัญของการฉ้อราษฎร์ยังหลวง 2 ประการ คือ

    1.รายได้ไม่พอกับรายจ่ายที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตของบุคคลและครอบครัวนั้น ซึ่งจะต้อง “ป้องกัน” อาชญากรรมโดยการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมให้เป็นเศรษฐกิจประชาธิปไตย ซึ่งการผลิตปัจจัยในการดำรงชีพอุดมสมบูรณ์ในสังคม และแบ่งสันปันส่วนโดยชอบธรรมระหว่างผู้ใช้แรงงานทางกายกับแรงงานทางสมอง

 2. “โลภะ” คือความอยากได้ไม่รู้จักพอ ซึ่งพระพุทธองค์ตรัสว่าเป็นประการหนึ่งในสามประการของ “อกุศลมูล” แปลว่า “รากเหง้าแห่งความชั่วร้าย ”  สมุฏฐานของ “โลภะ” นั้นคือ การยกเอาประโยชน์ส่วนตน (Egoism) เหนือประโยชน์ส่วนรวม (Alltruism ) ซึ่งจะต้องแก้ไข โดยวิธีดังต่อไปนี้

(1) ผู้ที่ไม่โกงชาติ ต้องไม่สนับสนุนเชิดชูให้เกียรติคนโกงชาติ ทั้งนี้เพื่อทำให้คนโกงชาติสำนึกว่า ประชาชนส่วนมากที่ไม่โกงชาตินั้นดูหมิ่นผู้โกงชาติ ถ้าผู้ใดสนับสนุนเชิดชูเกียรติคนโกงชาติ ผู้นั้นก็ส่งเสริมให้มีการโกงชาติ  ผู้นั้นจึงทำผิดร้ายแรงต่อชาติและประชาชน อาจารย์ ต.ม.ธ.ก. ผู้หนึ่งได้นำสุภาษิตฝรั่งเศสบทหนึ่งเขียนเป็นคำขวัญลงพิมพ์ในหนังสือที่ระลึก ต.ม.ธ.ก. (รุ่น 3) ว่า

 “ผู้ที่สนับสนุนคนโกง คือคนโกง 2 เท่า” 

 (2) บุคคลชั้นนำของประเทศต้องปฏิบัติตามด้วยความซื่อสัตย์สุจริตต่อชาติ เพื่อเป็นตัวอย่างแก่ข้าราชการชั้นรองๆ ต่อๆ ไป ปฏิบัติด้วยความซื่อสัตย์สุจริตต่อชาติ

 (3) วิธีของประชาธิปไตยต่างๆ อีกหลายอย่างในการแก้ไขการฉ้อราษฎร์บังหลวง ซึ่งผมจะชี้แจง เมื่อถึงโอกาสอันสมควร

                              ฯลฯ