หลานๆ คงจะเคยได้ยินชื่อ “ไฮยีน่า” มาบ้าง จากสารคดีธรรมชาติทาง TV ดูจากหน้าตาท่าทางแล้วไม่ค่อยมีคนชอบมันมาก นัก แม้แต่คนที่รักหมาก็ยังไม่ค่อยชอบมันสักเท่าไหร่ ยิ่งใครได้ดูสารคดีเกี่ยวกับชีวิตของมันแล้วก็ยิ่งเทใจความเกลียดให้มันเข้าไปเต็มร้อย

แต่สำหรับน้า น้าหลงรักมันมากถึงขนาดตามไล่ล่าเพื่อถ่ายภาพมันมาเป็นที่ระลึกให้ได้  น้าใช้เวลาอยู่ประมาณหนึ่งสัปดาห์ออกตามค้นหามันตามทุ่งหญ้าเซเรนเกติในประเทศแทนซาเนียที่อยู่ทางแอฟริกาตะวันออก แล้วก็ได้พบมันสมใจ

น้าได้ยินมันหัวเราะเอิ๊กอ๊ากขณะวิ่งปุเรงๆ ไปตามทุ่งหญ้าเพื่อหาเหยื่อ ฟังดูเหมือนคนแก่หัวเราะยังไงยังงั้น ยิ่งตอนกลางคืนมันจะร้องเรียกหากันเป็นระยะๆ  เป็นเสียงที่โหยหวนมาก น้าได้ ยินจนชินไปเลย เพราะได้ยินมันทุกคืน บางคืนมันก็แอบเข้ามาในแคมป์ค้นหาของกิน วันไหนถ้าลืมปิดประตูโรงครัว รุ่งเช้าเป็นต้องได้เห็นข้าวของกระจายเกลื่อนกราด กระป๋องนมบี้บุบตามรอยเขี้ยวคมๆ ของมัน

มันชอบแย่งชิงอาหารจากเสือดาว ชีตาห์หรือแม้แต่สิงโตมันก็ไม่ละเว้น มันไม่เคยเกรงกลัวใครเลย ไม่ว่ามันจะอยู่เป็นฝูงหรือว่าตามลำพัง มันหยิ่งในศักดิ์ศรีของมันที่อยู่ในฐานะ “เสือ” เช่นเดียวกับเสือดาวหรือซีตาห์ ไม่ใช่ “หมา” อย่างที่หลายคนเข้าใจกัน

เมื่อไล่เลียงย้อนขึ้นไปหาบรรพบุรุษของมันก็พบว่ามันมีสืบสายเครือญาติมาจากเสือ โดยไม่เกี่ยวข้องอะไรกับหมาเลยแม้แต่น้อย เมื่อวิวัฒนาการมาถึงปัจจุบัน มีอะไรไม่ชอบมาพากลทำให้มันมีรูปร่างหน้าตาคล้ายหมามากกว่าเสือ 

แม้ว่ามันจะตกอยู่ในภาวะจำยอม แต่ นั่นก็ไม่ได้ทำให้มันวิตกแต่อย่างใด มันยังคงต่อกรกับสิงโตครั้งแล้วครั้งเล่า และไม่มีใครรามือให้ใคร ผลัดกันแพ้ผลัดกันชนะมานับครั้งไม่ถ้วน

เสือดาว และชีตาห์ ผู้ล่าในอันดับต้นๆ ยอมที่จะหลีกเลี่ยงเมื่อเจอกับไฮยีน่า บางครั้งก็ต้องทิ้งเหยื่อที่เพิ่งล่าได้หมาดๆ ให้ไฮยีน่าเข้าครอบครองโดยไม่อิดออก

การแย่งชิงเหยื่อจากผู้อื่นๆ ซึ่งๆ หน้าแบบนี้ทำให้ผู้คนไม่ค่อยชอบมันนัก แต่ไม่มีใครที่เห็นใจมันบ้างเลยเมื่อมันถูกสัตว์ปีกอย่างแร้งมาคอยก่อกวนอยู่เสมอตอนที่มันกินอาหาร คอยตอดเล็กตอดน้อย ไล่ก็ไม่ไป ตะเพิดทีก็ถอยไปก้าวสองก้าว แล้วก็เข้ามาอีก  มันน่ามั้ยล่ะ

แต่ก็ใช่ว่าแร้งจะไม่มีประโยชน์สำหรับไฮยีน่า ยามที่แร้งบินร่อนเป็นวงกลมกลางฟ้า ก่อนจะบินต่ำลง นั่นเป็นสัญญานที่จะบอกว่าแถวนั้นมีอาหารอยู่ เมื่อมุ่งหน้าไปก็มักจะไม่ผิดหวัง

รูปร่างของมันใหญ่กว่าหมาไทย น่าจะพอๆ กับหมาอัลเซเชียน เมื่อโตเต็มที่มันสูงถึง 85 เซนติเมตร  หนักราวๆ 80 กิโลกรัม ทั่วโลกมีไฮยีน่าอยู่ 3 ชนิดด้วยกัน ชนิดนี้เรียกว่า ไฮยีน่าลายจุด (Spotted Hyaena) เป็นชนิดที่พบบ่อยในแถบทุ่งหญ้าแอฟริกาตอนกลางและตอนล่าง ส่วนอีกสองชนิดนั้นใกล้สูญพันธุ์แล้ว