เรา, ไม่ว่าจะอาศัยในซอกหลืบใดของผืนพิภพ ล้วนถูกทดสอบความแข็งแกร่งของชีวิตและจิตใจจากพระผู้เป็นเจ้า

         'อุปสรรค' บ้างปรากฏกายในวิถีชีวิต ระหว่างเล่าเรียนศึกษา ช่วงทำงาน การใช้ชีวิตคู่ ผจญภัยท่องเที่ยว ฯลฯ

         เพียงแต่ปัญหารายทางที่ประสบ ได้สำแดงผลเช่นใดแก่ชีวิต? และฉาบทาให้จิตวิญญาณอ่อนล้าลงเพียงใด?

         อาจบางทีปัญหาที่เราเผชิญ กลับเล็กน้อยเหลือเกินเมื่อได้พินิจและเทียบเคียงกับเป้าหมายที่คนผู้หนึ่งวางไว้ในชีวิต แม้นต้องเผชิญเหตุการณ์ใดก็ตาม เขากลับไม่เคยระย่นย่อ แถมพุ่งมุ่งตรงเข้าไปหาด้วยซ้ำ

         นั่นเพียงเพราะว่า ชีวิตหนึ่งย่อมดำรงไว้ซึ่งความฝัน... 'ฝัน' เพื่อเปลี่ยนแปลงโลก 'ภายนอก' และ 'ภายในใจ'

                                    .......................................

         ตอนตัดสินใจว่าจะตามรอยครูสมเจตน์ พงษ์วิสุวรรณ์ เราในคณะเดินทางล้วนทราบดีว่าต้องพานพบปัญหาอุปสรรคอะไรบ้าง ระหว่างการเดินเท้าจากอำเภอสังขละบุรีผ่านใจกลางป่าทุ่งใหญ่ฯ ระยะทางไป-กลับกว่า ๒๐๐ กิโลเมตร จำเป็นต้องนอนแรมป่าหลายค่ำคืนด้วยรถยนต์เข้าไม่ถึง ขณะเส้นทางแสนสุดทุรกันดารกลางป่าเขาหุบเหวตามแนวตะเข็บชายแดน

         เพียงก้าวเท้าข้ามเนินเขาลูกแรก ข้าพเจ้าแทบลากขา เกิดคำถามขึ้นในใจถึงเหตุผลของสิ่งที่ได้กระทำ หลังจากนั้นเราผ่านอุปสรรคปัญหาประดามี เลาะเลียบป่าเขา ลุยน้ำ ฝ่าดงทาก นอนแรมคืนกับชาวบ้าน กระทั่งเดินทางถึงโรงเรียนบ้านหินตั้ง ในพื้นที่หมู่ ๖ บ้านจะแก ตำบลไล่โว่ อำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี เมื่อเวลาผ่านไป ๒ วัน ๑ คืนกลางป่าทุ่งใหญ่ฯ

         เพลานั้นเท้าแทบก้าวเดินขึ้นบันไดบ้านไม้ ๒ ชั้นของบ้านพักครูไม่ได้ เพราะขาถลอกปอกเปิกและกล้ามเนื้ออ่อนล้าโรยแรง พวกเราต้องค่อยๆ พยุงตัวเกาะราวไม้นำพาตัวเองก้าวขึ้นบันไดทีละขั้นๆ เหมือนคนเพิ่งฟื้นไข้หนัก

         ล้มตัวลงนอนในขณะร่างกายสุดช้ำ หัวใจว่างโหวง พลันภาพหนึ่งที่เกิดขึ้นช่วงการเดินทางกลับผุดพรายขึ้นในใจ

         ...ระหว่างข้ามลำน้ำสายหนึ่ง มองด้วยตาผ่านธรรมชาติที่สวยงาม เสียงนกร้องเริงร่าท่ามไพรกังวาน พวกเรากลับต้องตัดสินใจฝ่าข้ามสายน้ำเชี่ยวกรากเพื่อลัดเลาะข้ามไปฝั่งพม่า ใช้เวลาเดินเท้าประมาณ ๔ ชั่วโมง ก่อนจะข้ามกลับมายังฝั่งไทย เพราะเป็นเส้นทางลัดที่จะเร่งเวลาเดินทางให้ถึงเป้าหมายได้เร็วที่สุด

         สายน้ำนี้เองเกือบคร่าชีวิตข้าพเจ้าและเพื่อนร่วมทาง...

         แต่สายน้ำเดียวกันนี้ ครูสมเจตน์ พงษ์วิสุวรรณ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านหินตั้ง ก้าวข้ามผ่านไป-มาไม่ต่ำกว่า ๓๐๐ ครั้งในรอบ ๒๒ ปี มิพักต้องกล่าวถึงเหตุอื่นๆ อีกมากมายทั้งไข้ป่า สัตว์ร้าย ภัยธรรมชาติ ที่แผ้วพานในชีวิตครูนักสู้คนหนึ่งที่แน่วแน่ในอุดมการณ์ของวิชาชีพและถือมั่นมาเกือบชั่วชีวิต  

         นี้ยังไม่รวมถึงการเอาชนะจิตใจของตนเอง และมวลคำถามจากสมาชิกในครอบครัวในสิ่งที่ได้กระทำ

         นั่นเพียงเพราะเขาต้องการไปทำหน้าที่ครูแท้ ผู้ยึดมั่นในวิชาชีพยังหมู่บ้านชายแดนห่างไกลตามที่ตั้งปณิธานไว้

          พิจารณาเช่นนี้แล้วชีวิตจากนี้ไปควรกลัวเกรงอันใดอีกเล่า?

      แค่สายน้ำเดียว หรือจะสู้หัวใจมนุษย์ที่สุดยอกย้อนและจักต้องประสบพบเจออย่างแน่นอน โดยเฉพาะเมื่อเกิดจากความคิดคนฉ้อฉลแต่กลับฉาบทาด้วยลักษณ์ของความรักและเมตตา ซึ่งกลายเป็นสิ่งซับซ้อนแยบยลซ่อนปมกลโกงสุดล้ำลึกในโลกทุกวันนี้

         ปัญหาอุปสรรคมันช่างเล็กน้อยเหลือเกิน...

        ภาวนาว่าขอให้เราเข้มแข็งเข้าไว้ เพราะชีวิตแท้ย่อมต้องใช้กาลเวลาพิสูจน์เนิ่นนาน อาจตราบกระทั่งสิ้นใจ

        ความดีที่บริสุทธิ์แท้เท่านั้นที่จักคงอยู่ และดำรงไว้ในใจชน มิใช่ริ้วรอยขีดเขียนของ 'ปัญญาชนจอมปลอม'

         ในห้วงคำนึง, ข้าพเจ้าหลับตาและเข้าสู่ภวังค์ในที่สุด.