โดย เสถียร วิริยะพรรณพงศา

                เกือบ 1 เดือนที่ผ่านมา หนังสือพิมพ์ทุกฉบับอุทิศพื้นที่ข่าวหน้า 1 ให้ความเคลื่อนไหวของผู้ที่จะมาดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกองทัพบก(ผบ.ทบ.) ต่อจาก พล.อ.สนธิ บุญยรัตกลิน และหลายต่อหลายวันที่ข่าวชิ้นนี้สามารถยึดครองพื้นที่หัวไม้ได้อย่างภาคภูมิ

(ภาพจากเว็บไซต์หนังสือพิมพ์แนวหน้า)

                การที่ "สื่อ" โดยเฉพาะหนังสือพิมพ์หันสปอตไลท์ส่องเข้าไปยังเก้าอี้ตัวนี้ เรียกว่าจ้องกันตาไม่กระพริบ มันก็พาให้สังคมทั้งสังคมหันไปโฟกัสตามไปด้วย จะไม่เป็นอย่างนั้นได้อย่างไร เพราะว่าเมื่อหนังสือพิมพ์ตีข่าว รายการโทรทัศน์โดยเฉพาะรายการประเภทเล่าข่าวที่ใช้ข้อมูล 80 เปอร์เซนต์จากหนังสือพิมพ์ก็หยิบไปขยายต่อ เช่นเดียวกันรายการวิทยุที่ก็อ้างอิงข่าวสารจากหนังสือพิมพ์ก็ไปขยี้ต่ออีกทางหนึ่ง คนที่บริโภคข่าวสารไม่ว่าจะเป็นหนังสือพิมพ์ วิทยุ หรือโทรทัศน์ ต่างรับข้อมูลเดียวกันก็เข้าใจว่าสื่อแต่ละแขนงพร้อมใจกันเสนอข่าวนี้เป็น "ข่าวใหญ่" โดยมองไม่เห็นขบวนการไหลเวียนของข่าวสารจากสื่อหนึ่งไปสื่อหนึ่งและไปอีกสื่อหนึ่งที่มีทั้งหมดมาจากต้นตอเดียวกัน

                ทีนี้ผู้คนเลยพากันแตกตื่นกันไปใหญ่ พาลเครียดกันทั้งบ้านทั้งเมืองว่าใครหนอจะคว้าตำแหน่งนี้ไปครอง  แล้วไม่ว่าในที่สุดจะออกมาเป็น พล.อ.สพรั่ง กัลยาณมิตร พล.อ.อนุพงศ์ เผ่าจินดา หรือ พล.อ.มนตรี สังขทรัพย์ สังคมจะเป็นยังไง จะเดินหน้าหรือถอยหลังหรือหยุดอยู่กับที่

(ภาพจากเว็บไซต์หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ)

                วิเคราะห์วิจารณ์กันไปต่างๆนานา กลายเป็นทอล์ค ออฟ เดอะ ทาวน์ กันไปเลย

                ถ้ามองในแง่ของอำนาจในทางการเมือง ไม่มีใครเถียงว่า ตำแหน่งผบ.ทบ.ย่อมถูกจับตาเป็นพิเศษเพราะมีบทบาทสูงต่อสังคม โดยเฉพาะสถานการณ์บ้านเมืองหลังจากการรัฐประหารที่กระทำโดยคณะทหาร

                 ตำแหน่งผบ.ทบ.จึงเป็นเหมือนผู้นำประเทศตัวจริง มีอำนาจทางการเมืองเหนือนายกรัฐมนตรี รวมทั้งยังหมายถึงผู้ยึดกุมกำลังทั้งหมดของกองทัพบกซึ่งถือเป็นกองกำลังที่สำคัญที่สุดในการปฎิวัติรัฐประหารทุกครั้งที่ผ่านมา

                 และผู้ที่จะมาเป็นผบ.ทบ.ครั้งนี้ ยังมีเก้าอี้ผู้อำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน(ผอ.รมน.) แถมให้อีกตัวหนึ่งด้วย เลยดูเหมือนจะมีอำนาจใหญ่โตคับฟ้า

                 แต่หากมองในมิติที่กว้างกว่านั้น โดยอิงบริบทอื่นๆในทางสังคม ก็จะเห็นว่าเอาเข้าจริงก็ไม่ใช่ว่า “ผบ.ทบ.” คนเดียวจะชี้ขาดให้ประเทศชาติขึ้นฟ้าหรือลงเหวไปได้ทันที

                  เอาที่เห็นชัดๆคือพ.ร.บ.ความมั่นคงที่รวบรวมอำนาจในการบริหารสถานการณ์ฉุกเฉินให้แก่ประธานคมช. ที่ฝ่ายทหารผลักดันกันเต็มสูบ จนวันนี้ก็ยังถูกต่อต้านอย่างหนักจากภาคประชาสังคม ภาควิชาการ จนวันนี้ยังลูกผีลูกคน ทำอะไรไม่ใช่ว่าจะราบรื่นเหมือนจะโรยด้วยกลีบกุหลาบเสมอไป

                  ดังนั้นการที่สังคมจะเดินไปข้างหน้าได้นั้นมีปัจจัยอีกหลายตัวที่ช่วยกันสอดรับ เหมือนกลไกต่างๆที่เชื่อมต่อ ยึดโยงกันผลักดันให้มันเคลื่อนที่ไป โดยเฉพาะบทบาทภาคประชาสังคมที่ถีบตัวสูงขึ้นมาตั้งแต่ช่วงก่อนวาระสุดท้ายของชายชื่อ “ทักษิณ ชินวัตร” ถือเป็นขบวนการที่กำหนดทิศทางบ้านเมืองอย่างมีพลัง

                  พลังทั้งหมดกลับถูกซ่อนเร้นด้วยอิทธิพลของข่าว “ผบ.ทบ.”

                  ตลอดเดือนที่ผ่านมา “สื่อ” เลือกที่จะกระโจนเข้าไปคลุกอยู่กับกระบวนการหาข่าวการได้มาซึ่ง ผบ.ทบ.อย่างเต็มตัว เต็มพื้นที่ พยายามคุ้ยแคะแกะเกาความเคลื่อนไหวมารายงานต่อสาธารณะอย่างละเอียดยิบ ทุกแง่ทุกมุม ให้น้ำหนักกับข่าวนี้สูงมาก จนบางทีมันมากไปจนเกินความจำเป็น ทำให้สังคมหลงไปให้คุณค่าของตำแหน่งนี้โดยลืมเลือนองค์ประกอบอื่นๆของสังคม

                   ความคืบหน้าที่เบาหวิวหรือแทบจะไม่มีเลยก็ถูกหยิบมารายงานอย่างเป็นเรื่องเป็นราว  เช่น ครั้งหนึ่งพล.อ.อนุพงศ์ ไปร่วมตีกอล์ฟในก๊วนเดียวกับแม่ทัพเหล่าต่างๆแต่ปรากฎว่าทำหน้าบึ้งตึง ไม่ค่อยยิ้มเฮฮา  ก็มีหนังสือพิมพ์หยิบไปเล่นข่าวใหญ่โตทำนองว่าพล.อ.อนุพงศ์ ยอมรับชะตากรรม จึงซึมเศร้าอะไรทำนองนี้ เสนอข่าวซะราวกับว่ามีข้อมูลยืนยันว่าเขาจะหลุดจากแคนดิเดตผบ.ทบ.ไปแล้ว

                   การนำข่าวที่มีความคืบหน้าหรือก้าวหน้าน้อยไปเสนอเป็น “ข่าวใหญ่” ก็เท่ากับว่าหนังสือพิมพ์กำลังทำให้วิถีการก้าวกระดึ้บ กระดึ๊บ ของหนอนน้อย กลายเป็นจังหวะทะยานไปข้างหน้าของเสือชีต้า หรือนกกระจอกเทศ

                   “สื่อ” สร้างวิถีการเดินของหนอนมาชูให้สังคมเห็นเป็นเสือชีต้า

                   การมุ่งเสนอข่าวเรื่องนี้เป็นข่าวใหญ่ทุกวันๆๆ เท่ากับว่า “สื่อ”กำลังตอกย้ำสังคมไทยให้ดำดิ่งลึกลงไปในความรู้สึกที่ว่าชะตากรรมของประเทศชาติจะไปรอดหรือไม่รอดขึ้นอยู่กับว่าใครจะเป็นผบ.ทบ. เท่านั้นเอง ไม่เชื่อในพลังส่วนอื่นของสังคม

                   “สื่อ” ทำให้สังคมฝากความหวังไว้กับคนๆเดียว

                   กรณีการจุดพลุข่าว “ผบ.ทบ.” เป็นเวลาร่วมเดือน เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่ทำให้ “สื่อ” เองก็ต้องกลับมาถามตัวเอง ว่าข่าวที่ปลุกปั้นขึ้นมาจนเป็นวาระแห่งชาตินั้นสอดรับกับข้อเท็จจริงทางสังคมที่ปรากฎหรือไม่

                   วันนี้เกิดอะไรขึ้นกับข่าวการเมือง สื่อได้ทำหน้าที่เปิดพื้นที่ให้ผู้คนในสังคมให้ขยับเข้ามามีส่วนร่วมในการตัดสินใจในทางการเมือง ในสังคมเดียวกันนี้มากน้อยแค่ไหน

                    หรือ “สื่อ” จะสร้างพื้นที่ข่าวเพื่อส่งเสริมลักษณะสังคมแบบต้องการ “ผู้นำเดี่ยว” หรือระบบ “อัศวินม้าขาว” ไปวันๆโดยไม่คิดอะไรเลย

-----------------------